Theo ông Phước, TP.HCM đã có kế hoạch bảo vệ sông Sài Gòn, trước mắt phải tập trung giải quyết chất lượng nước ở đoạn sông cung cấp nước thô cho Nhà máy Nước Tân Hiệp. Ngay sau đó kéo giảm mức độ ô nhiễm của một số chất ô nhiễm đã vượt mức cho phép như Mn, Fe, chất vi sinh...
Theo tài liệu do các nhà khoa học đến từ Đại học Bách khoa TP.HCM và Đại học Tokyo (Nhật Bản) thu thập được thì từ năm 2002 đến nay, sông Sài Gòn đã "bệnh" đến 5 lần: tháng 12.2002 ô nhiễm chất hữu cơ nghiêm trọng dẫn đến cá chết hàng loạt trên sông, tháng 3.2005 nhiễm mặn nghiêm trọng dẫn đến Nhà máy Nước Tân Hiệp đôi lúc phải ngưng hoạt động; tháng 9.2005 nước bị nhiễm bẩn, đục và có màu; tháng 5.2006 nước trong đường ống cấp nước bị nhiễm bẩn với nhiều nghi ngờ là do nước sông bị ô nhiễm Mn và Fe; tháng 9.2007 ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước... Do vậy, phải "chữa bệnh" cho sông Sài Gòn ngay là vấn đề được các nhà khoa học nhất trí cao.
Tuy nhiên, TS Lê Long, chuyên gia hàng đầu về cấp thoát nước TP.HCM, cho rằng phải tìm ra nguyên nhân cụ thể thì mới áp dụng giải pháp thích hợp và hiệu quả.
Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường nhấn mạnh, TP.HCM cũng sẽ phối hợp với các tỉnh bạn hạn chế, đi đến xử lý triệt để tình trạng xả nước thải chưa qua xử lý ra môi trường. Không cấp phép cho những ngành nghề có nguy cơ ô nhiễm cao hoạt động trên lưu vực sông.
Cũng theo GS-TS Lâm Minh Triết, cần xây dựng kế hoạch hành động cụ thể và khả thi để bảo vệ nguồn nước sông Sài Gòn. Việc ô nhiễm sông Sài Gòn liên quan chặt chẽ đến việc xả thải mà chưa xử lý nước thải sinh hoạt từ các khu dân cư, đặc biệt là nước thải của các nhà máy, xí nghiệp dọc sông. Vì thế, cần có giải pháp ngăn chặn hành động này bằng cách xây nhà máy xử lý nước thải sinh hoạt, các nhà máy xí nghiệp phải xử lý nước thải trước khi thải ra môi trường...
GS-TS Triết đưa ra con tính, nếu phải bỏ ra 1 tỷ USD cho công tác bảo vệ môi trường sông Sài Gòn thì vẫn còn ít hơn nhiều so với việc khắc phục ô nhiễm bởi nó sẽ lên đến hàng chục tỷ USD. "Hiện nay tôi cùng một số nhà khoa học đang thực hiện đề tài nghiên cứu về nguyên nhân ô nhiễm sông Sài Gòn để đề xuất các giải pháp bảo vệ. Dự kiến khoảng từ 6-8 tháng nữa công trình này sẽ hoàn tất"-GS Triết cho biết.
Thạc sĩ Nguyễn Hoàng, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường tỉnh Tây Ninh, cũng đồng quan điểm và cho biết thêm trong các giải pháp cụ thể để bảo vệ sông Sài Gòn, các địa phương cần tập trung ngay các biện pháp xử lý các cơ sở công nghiệp, làng nghề, sinh hoạt các khu dân cư... Kiểm soát chặt chẽ các khu vực bị ô nhiễm sông Thị Vải, rạch Tây Ninh, sông Đồng Nai (từ Hóa An đến cầu Đồng Nai), khu vực cầu La Ngà, sông Sài Gòn (từ Phú Cường đến Tân Thuận). Đồng thời, phải hạn chế cấp phép hoạt động cho những loại hình công nghiệp có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao trên lưu vực sông Sài Gòn. Việc vận động cộng đồng dân cư cùng tham gia bảo vệ dòng sông này cũng rất cần thiết.
Ông Bùi Thanh Giang - Giám đốc Nhà máy nước Tân Hiệp (TP.HCM) bày tỏ sự lo lắng, là nhà máy nước lớn nhất Việt Nam, Nhà máy Nước Tân Hiệp đủ khả năng xử lý nước thô sông Sài Gòn theo công suất thiết kế, nhưng từ năm 2004 đến nay chất lượng nước sông suy giảm rất nhanh, đặc biệt nồng độ amoniăc tăng rất cao và bất thường. Để xử lý, nhà máy đã phải sử dụng lượng hóa chất tăng dần qua các năm.
Nếu các chất ô nhiễm tăng cao cùng với các chất độc hại thì công nghệ hiện hữu không thể xử lý được. Vì vậy, cần kiểm soát chặt chẽ nguồn xả thải của các khu công nghiệp, các nhà máy đã, đang và sẽ xây dựng. Đồng thời có thể kết hợp giữa xử lý, di dời các đơn vị gây ô nhiễm hiện hữu ra xa hơn các họng thu nước để giảm thiểu tác hại. Riêng nhà máy sẽ chủ động thay đổi vật liệu lọc, hóa chất xử lý để đảm bảo chất lượng nước sạch phục vụ nhân dân.
Tuy nhiên, ông Giang cũng như nhiều chuyên gia khác vẫn khẳng định quan trọng nhất vẫn là bảo vệ sông Sài Gòn bởi nó không chỉ cung cấp nước cho Nhà máy Nước Tân Hiệp mà còn là cảnh quan, môi trường sống cho cả khu vực.
Hầu hết ý kiến của các chuyên gia và nhà quản lý đều cho rằng, ngoài thực hiện các giải pháp lâu dài cũng như cụ thể thì nên thành lập Ủy ban bảo vệ sông Sài Gòn.
>> Sông Sài Gòn ô nhiễm trầm trọng: Hành động ngay trước khi quá muộn
>> Vẫn cục bộ và đối phó
>> Những dòng sông đen giữa phố
>> Không còn sông xanh
>> Nước nguồn ngày càng ô nhiễm