Mì chết từ từ, dân "chết đứng"...
Thẫn thờ bên vườn mì 4ha đang từ từ chết vô phương cứu chữa, khi vụ thu hoạch đã bắt đầu, chị Trần Thị Sáu (khu phố 4, xã Trị An, Vĩnh Cửu, Đồng Nai) cay đắng cho hay, trước đây gia đình "lỡ dại" đốn hết 4ha điều để trồng mì vì thấy mì đem lại thu nhập cao, lại dễ chăm sóc.
Thế nhưng bắt đầu từ khoảng tháng 5, đặc biệt rộ lên từ tháng 10.2008 tới nay, lá mì bắt đầu vàng rồi rụng dần từ ngọn xuống. Thân mì thun ngắn và tiết ra mủ trắng. Mì bắt đầu chết khô từ trong ruột ra và củ mì thối theo.
"Riêng tiền mua phân bón còn nợ đại lý hơn 15 triệu, với lãi suất 20.000 đồng/triệu/ngày. Gia đình tôi vừa phải bán một con bê để trả nợ sớm" - chị Sáu nói. Vụ mì này nhiều người cũng cùng chung "số phận" với gia đình chị Sáu như ông Tiến, anh Trần Văn Triển (xã Tân An, huyện Vĩnh Cửu), người 2ha, kẻ tới 7-8ha.
Theo ông Nguyễn Công Luật - Trưởng phòng Kinh tế huyện Vĩnh Cửu, mì là một trong năm cây trồng chính của huyện, được đưa vào canh tác hơn 20 năm và mang lại thu nhập đáng kể cho bà con nông dân (trung bình 25 triệu đồng/vụ/ha). Nhưng ở vụ mì này, tổng cộng trên địa bàn huyện đã có 1.200ha/3.700ha mì bị bệnh, đang chết từ từ. Trong đó nặng nhất là xã Trị An, diện tích mì bệnh tới 50% (200ha/400ha). Cũng tức là hàng trăm hộ nông dân sống nhờ mì sẽ liêu xiêu, khi năm hết Tết đến cận kề.
Những nghi vấn cần được làm rõ
Đồng Nai có khoảng 20.000ha mì với sản lượng trên 400 ngàn tấn/năm, nhưng vẫn phải nhập gấp 3 lần sản lượng mới đủ cung cấp cho các nhà máy chế biến. Vì vậy, cây mì đã thành nguồn thu chủ lực cho hàng chục ngàn hộ nông dân nhiều năm, mà không phải lo đầu ra nên phong trào trồng mì khá rầm rộ.
Thế nên hiện tượng cây mì đột nhiên chết nhiều ở không chỉ Vĩnh Cửu mà cả huyện Thống Nhất, Xuân Lộc v.v... đã khiến nhiều người lo lắng. Ông Nguyễn Công Luật cho hay, huyện Vĩnh Cửu đã phối hợp với Chi cục BVTV tỉnh Đồng Nai lấy mẫu nghiên cứu. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ nguyên nhân. Trong khi đó, dư luận tỉnh này lại xôn xao 2 nghi vấn lớn về nguyên nhân mì chết.
Người dân huyện Vĩnh Cửu nghi rằng, mì chết nhiều, bởi giống mì cũ đã bị thoái hoá, lại thêm được trồng trên đất có thâm niên trồng mì cả chục năm nên không đủ chất dinh dưỡng cho cây. Ngoài ra, có thể do sâu bệnh phát sinh trong quá trình sử dụng thuốc trừ sâu, trừ cỏ, phân hoá học... và đất bị thoái hoá, lại dính mưa liên miên, nên bùng phát dịch bệnh mà chết.
Trong khi đó, tại khu vực huyện Xuân Lộc và huyện Long Thành, người dân nghi mì chết do bón loại phân dạng lỏng Vedagro do Cty CPHH Vedan Việt Nam sản xuất. Phân này chỉ tốt được mấy vụ mì, sau đó dễ khiến đất đai có nguy cơ bị bạc màu, không thể trồng loại cây khác, ngoài cây tràm và cây mì. Nên có thể, đến nay đất bạc màu, phát sinh dịch bệnh nên mì mới chết.
Theo ông Nguyễn Văn Giàu (GĐ Sở NNPTNT Đồng Nai), nếu vùng nào có mì chết mà nghi do phân Vedagro, có thể do dân bón quá liều, không đúng hướng dẫn kỹ thuật. Còn ông Trần Anh Tuấn - Chủ tịch UBND huyện Xuân Lộc - cho hay, huyện đã chỉ đạo lực lượng liên ngành kiểm tra đánh giá chất lượng phân bón Vedagro để xác định chính xác nguyên nhân cũng như thiệt hại, nhằm có hướng xử lý thích hợp.