"Và tôi biết thêm một điều - Châu Âu trong tương lai không thể tồn tại mà không tưởng nhớ tới tất cả những người, bất kể là dân tộc nào, bị giết vào thời gian đó với lòng thù hận, bị tra tấn đến chết, bị bỏ đói, bị chết ngạt bằng khí độc, bị thiêu sống và bị treo cổ…".

Đó là lời Andrzej Szczypiorski - cựu tù nhân trại tập trung Sachsenhausen dưới thời Hitler - nói năm 1995 trong cuộc gặp mặt hàng năm những chứng nhân sống sót từ "cỗ máy giết người" khổng lồ của Đức quốc xã.

Và nước Đức dám nhìn thẳng vào quá khứ ghê sợ ấy. Trại Sachsenhausen, một trong những trại tập trung kinh hoàng nhất nước Đức nói riêng và Châu Âu nói chung, trở thành bảo tàng về tội ác diệt chủng thời kỳ 1939 - 1945.

Trại Sachsenhausen cách thủ đô Berlin 35km. Nơi đây đã giam giữ 200 nghìn người Do Thái, những người được coi là đối lập, các nhà báo,... trong đó có 20 nghìn phụ nữ. Khoảng 30 - 35 nghìn người đã chết dưới tay lính SS. Vào ngày 22.4.1945, đơn vị 47 quân đội Xô Viết đã tiến vào giải phóng Sachsenhausen và chỉ tìm thấy 3 nghìn người sống sót.

Ngày nay, chỉ phần trung tâm Sachsenhausen được giữ làm bảo tàng (vùng khoang đỏ).

Các khu nhà giam giữ nạn nhân trơ trọi giữa các đồng cỏ.

Hàng ngày, tù nhân có vài phút để tắm giặt, đi vệ sinh. Chỉ có hai bồn tắm nước lạnh cho 400 tù nhân.

Bất cứ một vi phạm nhỏ nào cũng bị lính gác SS trừng phạt bằng cách dùng chân nhấn chìm đầu nạn nhân xuống bồn tắm hoặc toilet đến chết.

Tù nhân còn bị xử bắn một cách rất ngẫu hứng. Cả quá trình kết thúc cuộc sống của một con người chỉ diễn ra trong hai phút. Âm nhạc sẽ được bật rất to để không ai biết những gì diễn ra bên trong.

Nhiều người chết vì phải lao động nặng nhọc giữa mùa đông rét mướt trong khi đói ăn và thiếu mặc. Trong ảnh là công cụ dùng  để là cỏ mà tù nhân phải kéo hàng ngày.

Mặc kệ mùa đông rét buốt, mùa hè nóng nực, cứ 3 tù nhân phải nằm chung trên một chiếc giường đơn rộng 70cm.

Những cái chết kinh hoàng diễn ra hàng ngày, nhưng không một tù nhân nào trốn thoát được vì vòng trong vòng ngoài dày đặc vọng gác...

... với chó berger và những hàng rào dây thép gai chăng kín bên dưới, bên trên dây kẽm gai được truyền điện 24/24 giờ.

Vào năm 2003, một công nhân đã tìm thấy mẩu giấy được cất giữ trong một chiếc chai khi đang phá một phần sàn nhà trong trại. Mẩu giấy viết: "Tôi muốn trở về nhà. Ở trại Sachsenhausen từ 9.3.1937. Hôm nay là 19.4.1944. Không biết bao giờ, tôi mới được gặp lại người yêu dấu ở Frechen, Cologne. Nhưng tinh thần của tôi không bị suy sụp. Mọi chuyện sẽ tốt đẹp hơn. Anton Engermann, sinh ngày 6.10.1902”.

Sau đó, Đài tưởng niệm (chính) đã được xây dựng ngay cạnh các căn phòng chuyên xử bắn và thiêu sống các nạn nhân.