Hơn mười năm trước, Nicholas Simon đã đọc tiểu thuyết "Nỗi buồn chiến tranh" (được dịch ra tiếng Anh) của nhà văn Bảo Ninh. Và ông đã theo đuổi ý định làm bộ phim chiến tranh từ tiểu thuyết này trong mười năm qua.

Nicholas Simon nhiều lần sang VN và đã gặp Bảo Ninh. Hai người nói chuyện rất nhiều với những ký ức của Bảo Ninh về chiến tranh. Con người thật của Bảo Ninh chắc chắn là một phác thảo hay là một gợi ý cho nhân vật chính của bộ phim - một người lính. Đạo diễn Nicholas Simon không tham gia cuộc chiến tranh mà nhà văn Bảo Ninh tham gia. Nhưng với hầu hết những người Mỹ, cuộc chiến tranh VN đã ăn sâu vào đời sống tinh thần của họ trong một thời gian dài.

Cuộc chiến tranh này để lại cho nước Mỹ một căn bệnh mà đến bây giờ, sau hơn 30 năm chiến tranh kết thúc, vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt. Căn bệnh đó có tên: hội chứng VN. Bởi thế, bộ phim "Nỗi buồn chiến tranh" chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của một nhà văn VN khoác áo lính trở thành mối quan tâm của người Mỹ.

Theo trang web imdb.com, Nicholas Simon hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh chủ yếu với tư cách là nhà sản xuất. Tác phẩm mới nhất ông đứng tên nhà sản xuất là phim RX (còn có tựa Simple lies, phát hành năm 2005). Nicolas Simon từng là trợ lý đạo diễn của phim "City of ghosts" (2002).

Năm 1991, "Nỗi buồn chiến tranh" đã giành Giải thưởng Hội Nhà văn. Và đến bây giờ chưa có cuốn tiểu thuyết VN nào gây dư chấn trong thế giới bạn đọc như vậy. Đây cũng là cuốn tiểu thuyết viết tiếng Việt được dịch ra nhiều thứ tiếng nhất và được đọc nhiều nhất trên thế giới. Ngay cả những dân tộc sống trong yên bình cả trăm năm nay tưởng chẳng bao giờ muốn đọc những cuốn sách như vậy cũng dịch và bán tràn ngập các hiệu sách như Na Uy.

Nhà văn Bảo Ninh đã đặt tên tiểu thuyết của mình là "Nỗi buồn chiến tranh", nhưng Nhà xuất bản Hội Nhà Văn sau đó đổi thành "Thân phận của tình yêu". Bởi đến lúc đó rất nhiều người VN vẫn còn không muốn nói đến những gì thuộc về nỗi buồn và sự khổ đau. Nhưng thời gian đã hàn gắn tất cả. Bây giờ cuốn sách được trả lại tên khai sinh của nó.

Tôi đã nói chuyện với Bảo Ninh về bộ phim làm từ tiểu thuyết của ông chuẩn bị bấm máy. Tôi nhận thấy một tâm trạng khá phức tạp trong câu chuyện của ông. Trong những tâm trạng đó có sự hồi hộp. Đã quá lâu ông không cho ra mắt cuốn tiểu thuyết thứ hai. Và có thể bộ phim "Nỗi buồn chiến tranh" sẽ làm ông sống lại một phần cảm xúc của thời ông viết và in "Thân phận tình yêu". Có thể ông vẫn còn một chút ngỡ ngàng: khi ký ức về một cuộc chiến tranh đẫm máu giữa hai dân tộc vẫn còn trong ông, nhưng quan hệ giữa hai nước đã đi những bước dài vượt qua cuộc chiến tranh đó. Đó là con đường tất yếu của nhân loại. Đó là con đường mà cả hai dân tộc quyết định lựa chọn sau những mất mát tưởng không gì hàn gắn được. Và có lẽ như thế, hòa bình thật sự mới trở về và trú ngụ trên những mảnh đất từng thấm máu.

Một nhóm trợ lý của Nicholas Simon trước đó đã đến VN để làm một trong những việc quan trọng: chọn diễn viên cho bộ phim. Những diễn viên điện ảnh VN nào sẽ trở thành hai diễn viên chính của bộ phim? Chưa ai được biết. Nhóm trợ lý của Nicholas Simon sẽ đưa cho ông một danh sách những ứng cử viên lọt vào vòng cuối. Nicholas Simon sẽ quyết định hai diễn viên chính cho bộ phim.

Nếu các diễn viên VN không đáp ứng được yêu cầu của Nicholas Simon, ông sẽ phải quyết định phương án chọn diễn viên nước ngoài. Nhưng theo một số người liên quan đến bộ phim, những diễn viên nước ngoài này không phải là những minh tinh màn bạc ở các cường quốc điện ảnh châu Á mà là các diễn viên người Mỹ gốc Việt.

Toàn bộ phim sẽ quay ở VN. Những dãy núi và cánh rừng Trường Sơn mà tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh dựng lên tàn khốc và bi tráng giờ đây lại không thể trở thành "trường quay" với nhiều lý do. Trong dự kiến của những nhà làm phim, vùng rừng núi Ba Vì sẽ là nơi quay bộ phim này.

Có lẽ bây giờ rất nhiều bạn đọc của "Nỗi buồn chiến tranh" đang đợi được xem bộ phim này. Người đợi chờ có lẽ nóng lòng nhất chính là tác giả tiểu thuyết.

Nhà văn Bảo Ninh: - Đấy là một cuốn sách khá đặc biệt, có hai nửa in ngược chiều nhau. Một nửa là nguyên bản tiếng Việt Nỗi buồn chiến tranh, nửa kia là bản dịch tiếng Anh The sorrow of war. Kịch bản của nhà biên kịch Peter Himmelstein đề là "dựa trên tiểu thuyết Nỗi buồn chiến tranh", do vậy tôi có xem tất cả bản thảo đã được dịch ra tiếng Việt. Tôi có tham gia việc sửa chữa, chủ yếu là rà lại lời thoại của những nhân vật VN sao cho hợp người, hợp cảnh, hợp thời. Chúng tôi chung nhau một quan niệm như thế này: đây là một bộ phim thuần Việt, và sự thuần Việt phải đạt đến độ mà không cứ là người Việt, không cứ là người đã đọc cuốn sách, không cứ là người đã tham chiến mới hiểu chuyện gì đang diễn ra trên màn ảnh. Được như thế mới hi vọng phim sẽ có cơ may thành công, không được thế thì miễn.