Cán bộ, công chức (CBCC) 2 năm không hoàn thành nhiệm vụ thì giải quyết cho thôi việc; loại bỏ "xin - cho" trong tuyển dụng..., nhưng bên cạnh đó vẫn còn không ít băn khoăn...

Băn khoăn từ "bước đi đầu tiên"

Vấn đề quan trọng nhất của một dự luật đầu tiên là phải xác định được tên gọi và phạm vi điều chỉnh của luật. Theo tờ trình thì tên gọi của dự án luật là "Luật Cán bộ, công chức". Nhưng khi thẩm tra về vấn đề này trong UB Pháp luật của QH có hai luồng ý kiến khác nhau. Luồng ý kiến thứ nhất tán thành, nhưng luồng ý kiến thứ hai thì chưa thông, và cũng phù hợp với nhiều ý kiến ĐBQH.

Cụ thể: Không nên quy định tất cả CBCC làm việc trong các cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị xã hội trong cùng văn bản pháp luật. Vì các loại hình CBCC này tuy có những điểm giống nhau, nhưng trong hoạt động tác nghiệp có những yêu cầu rất khác nhau, căn cứ hoạt động cũng khác nhau...

Vì vậy, loại ý kiến này đề nghị luật này chỉ điều chỉnh đội ngũ CBCC trong bộ máy nhà nước. Đồng thời nhiều ý kiến đề nghị sử dụng khái niệm "hoạt động công vụ" trong dự thảo vì công vụ phải được hiểu là hoạt động gắn với quyền lực nhà nước, nhân danh nhà nước và được thực hiện bởi CBCC...

Sự lúng túng

UB Pháp luật tán thành về sự cần thiết phải sớm ban hành Luật CBCC. Tuy nhiên, UB này cho rằng đây là dự án luật phức tạp, vì đội ngũ CBCC nước ta hiện nay không chỉ làm việc trong các cơ quan nhà nước mà còn làm việc trong các tổ chức khác. Ngay trong các cơ quan nhà nước cũng có nhiều loại hình CBCC công tác trong các cơ quan khác nhau như cơ quan dân cử, hành chính và tư pháp...

Báo cáo thẩm tra của UB Pháp luật nhận xét: Cơ quan soạn thảo đang có sự lúng túng trong quá trình xây dựng dự án luật. Dẫn chứng là, ngay trong tờ trình khi đề cập về mục đích xây dựng luật cũng đã thể hiện sự không thống nhất, nhiều vấn đề trong dự thảo luật chỉ quy định có tính nguyên tắc.

Tờ trình của Chính phủ chưa có những phân tích, đánh giá cần thiết làm căn cứ cho sự đổi mới, cũng như về thực trạng cần có giải pháp khắc phục... Tờ trình chưa đưa ra được định hướng tổ chức lại nền công vụ cho phù hợp với yêu cầu đổi mới của Đảng và Nhà nước.

Thêm nữa, quy định về thanh tra công vụ trong tờ trình cần phải làm rõ là thành tra công vụ là loại hình thanh tra gì, thanh tra hành chính hay thanh tra chuyên ngành, hay là một loại hình đặc thù tuy có tên gọi là thanh tra nhưng là một thiết chế khác, việc xác định phạm vi, đối tượng, nội dung thanh tra công vụ cũng như tổ chức của thanh tra công vụ đã phù hợp chưa?

Phạm vi thanh tra chỉ liên quan đến việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức mà không đề cập đến việc thanh tra các hoạt động công vụ của công chức. Quy định như vậy về thanh tra công vụ là không đáp ứng được yêu cầu về nội dung cũng như công tác tổ chức hoạt động thanh tra đối với công chức.

Dự án Luật Cán bộ công chức cần có nhiều cải cách trong hoạt động công vụ (ảnh minh hoạ).

Cần chú trọng nhân tài

Báo cáo của Bộ Nội vụ cũng đã nhận rõ: Việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý CBCC hiện nay gắn với chỉ tiêu biên chế (chỉ phù hợp với cơ chế kế hoạch hóa tập trung). Trong nhiều cơ quan, tổ chức, việc tuyển dụng, bổ nhiệm, sử dụng và quản lý CBCC có xu hướng nặng về văn bằng, chứng chỉ, chưa chú trọng nhiều đến năng lực của CBCC... Mặc dù nhận rõ được hạn chế này, nhưng dự thảo Luật CBCC cũng chưa cụ thể hoá được tiêu chí tuyển chọn, bồi dưỡng và thu hút nhân tài.

Thẩm tra về vấn đề này, UB Pháp luật của QH đánh giá: Dự án luật chưa thể hiện được cụ thể các chính sách của Nhà nước ta trong việc lựa chọn, sử dụng và đãi ngộ nhân tài.

Theo đó, cần quy định cụ thể trong luật này những tiêu chí về tài năng; cơ chế phát hiện, tuyển chọn người có tài năng; loại vị trí, công việc cần được khuyến khích; các ưu đãi về chế độ tuyển dụng và thẩm quyền quyết định việc tuyển dụng; về chế độ lương, nhà ở... rên cơ sở đó, Chính phủ mới quy định chế độ áp dụng cụ thể đối với những nhân tài trong từng lĩnh vực khác nhau.

ĐB Ngô Thị Doãn Thanh (HN) và nhiều ý kiến khác bổ sung thêm: Trong luật phải quy định rõ tiêu chí tuyển dụng và bổ nhiệm theo hướng hạ thấp tiêu chuẩn thâm niên công tác, chú trọng năng lực chuyên môn. ĐB Thanh còn đề nghị phải có quy định về tuyển thẳng để thu hút nhân tài gia nhập đội ngũ CBCC nhất là trong bối cảnh chảy máu chất xám hiện nay.

Hôm nay (22.5), QH vẫn dành phần lớn thời gian để tiếp tục thảo luận về Luật CBCC. Và buổi chiều, QH sẽ thông qua các nghị quyết về việc điều chỉnh địa giới hành chính thủ đô Hà Nội và một số tỉnh, thông qua nghị quyết về việc thí điểm cho người nước ngoài được mua và sở hữu nhà ở có thời hạn tại Việt Nam.

Tính đến năm 2006, tổng số biên chế CBCC của cả nước là 1.971.172 người (CBCC từ cấp huyện trở lên là 1.778.734; CBCC cấp xã là 192.438). Trong số 1.778.734 CBCC từ cấp huyện trở lên, biên chế hành chính thuộc Chính phủ là 237.654; biên chế hành chính thuộc Văn phòng QH là 467; biên chế hành chính thuộc Văn phòng Chủ tịch Nước là 86; biên chế hành chính thuộc TAND là 12.024 và Viện KSND là 11.840. Biên chế cán bộ thuộc cơ quan Đảng, đoàn thể do Ban Tổ chức T.Ư quản lý là 82.003. Biên chế đội ngũ viên chức sự nghiệp công là 1.434.660; trong số 192.438 CBCC cấp xã thì cán bộ chuyên trách có 111.124; công chức chuyên môn nghiệp vụ có 81.314 (Nguồn: Bộ Nội vụ)