Theo thông tin từ chính các chuyên viên đầu tư của CTCK, đây là chuyện xảy ra ở tất cả các CTCK vì "Cty cần phải sống"!
Lệnh Cty "đè" lệnh khách hàng
Theo quy định về giao dịch CK thì lệnh của khách hàng phải được ưu tiên trước lệnh tự doanh của CTCK. Song trên thực tế, việc quản lý vấn đề này vẫn còn lỏng lẻo làm cho NĐT thiệt thòi trong giao dịch.
Theo một chuyên viên đầu tư tên P, thực ra thực hiện quy trình đặt lệnh theo quy định của Cty cũng chỉ là tương đối, linh hoạt là chủ yếu. "Bộ phận tự doanh chưa bao giờ ghi phiếu lệnh đặt cả, muốn mua bán gì thì cứ gọi thẳng vào sàn hoặc bảo trước để "đua" lệnh cho khớp. Nếu phải ghi lệnh thì cũng chỉ làm sau cho hợp thức hóa mà thôi".
Theo anh, buồn cười nhất là quy định lệnh của tự doanh phải vào sau lệnh của khách hàng nếu hai lệnh cùng được giao dịch. Không biết thế nào là ưu tiên khách hàng trước, mà ai có thể kiểm soát được là lệnh khách hàng được đưa vào trước lệnh tự doanh tại cùng một thời điểm?
Nguyên nhân chính là quy trình nhập lệnh tại CTCK chưa thật chi tiết, thiếu chặt chẽ và nhiều sơ hở, tạo ra kiểu quan hệ làm việc tùy tiện và "người nhà" giữa tự doanh và môi giới.
Việc ghi thứ tự lệnh, ghi thời gian hầu như chỉ mang tính thủ tục, thậm chí cũng quên luôn nếu NĐT không thắc mắc. Lệnh đặt có khi được sắp xếp tùy tiện khi nhập vào hệ thống giao dịch và chỉ có thể phát hiện nếu NĐT "kiện cáo", mà khả năng này gần như không có.
Việc phát hiện những sai phạm là rất khó bởi những lỗi này có bị phát hiện hoặc bị nghi ngờ thì nhân viên môi giới có thể giải thích bằng rất nhiều cách khác nhau và chính NĐT cũng khó có thể đưa ra được bằng chứng để chứng minh được nhân viên có làm sai hay không...
Một khách VIP bằng trăm "khách lẻ"
CTCK thường chia NĐT ra làm hai loại chính: NĐT bình thường và khách hàng VIP. Khách hàng VIP là những NĐT có lượng tiền trong tài khoản đủ lớn, giá trị giao dịch thường cao. Tiêu chí để phân loại khách hàng VIP thường có số dư từ 10 tỉ đồng trở lên. Những "đại gia" này được ngồi phòng riêng và có nhân viên môi giới phục vụ tận nơi. Mọi ưu đãi về dịch vụ được Cty quan tâm và đảm bảo.
Vậy lệnh của các VIP này khi mua bán có được ưu tiên hơn không? Về nguyên tắc, tất cả các NĐT trên thị trường đều bình đẳng như nhau và theo quy trình nhận lệnh thì lệnh nào đến trước thì được nhập vào hệ thống trước.
Nếu thị trường phát triển bình thường và ổn định (không đến nỗi phải tranh mua, tranh bán) thì lệnh được đưa vào nhanh hay chậm 1-2 phút không phải là vấn đề quá lớn. Nhưng những lúc thị trường lên xuống thất thường, đảo chiều nhanh như "trở bàn tay" thì việc đặt lệnh được kịp thời sẽ hết sức quan trọng.
Thực tế để giữ chân khách hàng VIP cũng vì lợi ích của CTCK. "Có thời điểm thị trường èo uột, giao dịch của khách VIP nuôi cả Cty" - P cho biết. Khách VIP không đến Cty thì cũng có thể điện thoại trực tiếp với nhân viên nhập lệnh tại sàn và lệnh đương nhiên được ưu tiên, thậm chí còn "có thưởng" nếu bán hoặc mua được.
"Chuyện nhân viên môi giới có số điện thoại "mật" chỉ phục vụ VIP là chuyện bình thường. Nếu là khách mới thì còn phải qua quy trình kiểm tra số dư tại Cty. Nếu là khách quen thì chủ yếu là điện thoại trực tiếp vào sàn, thậm chí còn kèm lời nhắn khi nào thấy thuận lợi thì cứ đặt lệnh mua hoặc bán.
Việc quản lý và kiểm tra lỏng lẻo của cơ quan quản lý đối với CTCK đã tạo ra nhiều sơ hở làm cho giao dịch trên TTCK thiếu công bằng, quyền lợi của NĐT nhỏ lẻ không được đảm bảo. Để lách luật và tránh những rắc rối có thể gặp phải, nhân viên môi giới hoặc đại diện sàn thường nhờ người quen, người thân mở một tài khoản khác để giao dịch cho mình.
Đến nay vẫn chưa có một hình thức giám sát quy trình đặt lệnh tại CTCK một cách liên tục và hiện tượng đặt lệnh không đúng quy trình diễn ra khá phổ biến. NĐT khi đặt lệnh giao dịch chỉ hy vọng vào đạo đức nghề nghiệp của nhân viên môi giới làm đúng trách nhiệm của mình, ngoài ra họ không biết lệnh của mình có đặt đúng lúc mà đáng lẽ nó phải được quyền hay không.
TTCK đang trong giai đoạn phát triển thiếu ổn định, niềm tin và lòng tin của NĐT trên thị trường đang mất dần thì cơ quan quản lý cần thiết phải tăng cường kiểm tra xử lý những sai phạm liên quan đến giao dịch, tạo công bằng cho NĐT.