Đại sứ Lange  là người đại diện của Chính phủ Mỹ về các hoạt động thực hiện cam kết với thế giới để ngăn chặn đại dịch cúm H5N1.

* Theo Đại sứ, với bệnh nhân mắc cúm nhiều nhất thế giới, và cũng đang bùng phát những dịch bệnh khác, có thể coi Việt Nam đang ở giai đoạn  khủng hoảng về dịch bệnh không?

- Tôi không xếp Việt Nam vào số những quốc gia khủng hoảng. Bởi theo tôi, kết quả phòng, chống cúm ở Việt Nam khá tốt. Thành công mà tôi đánh giá cao ở Việt Nam là việc tiêm vaccine rộng rãi cho gia cầm, dù rằng chi phí cho vấn đề này rất đắt. Việt Nam cần duy trì bền vững hoạt động này.

Nhưng theo tôi, cần chuyển vaccine sang một dạng khác để giảm chi phí, bởi đối tượng có khả năng mắc virus là gia cầm - chứ không phải là gia súc -  và có vòng đời ngắn.

* So với 3 - 5 năm trước đây, bệnh nhân cúm H5N1 không còn xuất hiện với tần suất lớn. Vậy vì sao các hoạt động phòng, chống cúm được đẩy mạnh như vậy?

-  Hiện nay, theo chuyên gia dịch tễ học, nguy cơ hiện nay còn cao hơn 2 - 3 năm trước, bởi virus cúm luôn có xu hướng biến đổi và không ai biết được hậu quả sẽ ra sao.

Ở các quốc gia, trong đó có Việt Nam, thông tin về cúm gia cầm không còn xuất hiện trên trang nhất của báo chí nữa, nên ý thức cảnh giác của người dân về dịch cúm giảm. Do vậy, hàng loạt cuộc gặp trên thế giới đã diễn ra, nhằm cảnh báo các quốc gia về đại dịch này.

Trong cuộc gặp tới với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) vào tháng 11.2008, chúng tôi sẽ trao đổi về vấn đề cung cấp vaccine nếu có dịch xảy ra.

Nguyên tắc khi đã tham gia WHO - một tổ chức có tính chất toàn cầu - thì các quốc gia thành viên cần cung cấp miễn phí các mẫu bệnh phẩm, vì quyền lợi của toàn thế giới. Trong khi một số quốc gia như Indonesia không cung cấp các mẫu virus thì Việt Nam thường xuyên chia sẻ với thế giới các mẫu bệnh phẩm. Chúng tôi đánh giá rất cao việc này.

* Vậy nếu thực sự thế giới xảy ra đại dịch cúm một lần nữa thì người dân phải làm gì để bảo vệ mình và cộng đồng?

- Tôi có thể so sánh 2 thành phố Philadelphia và Saint - Louis ở Mỹ trong dịch cúm Tây Ban Nha năm 1918, đã làm 50 triệu người chết làm ví dụ. Saint - Louis đã đóng cửa các trường học, cấm các hoạt động hội hè, thể thao; trong khi Philadelphia không thực hiện các biện pháp cách ly này, thậm chí còn diễu hành mừng kết thúc Thế chiến lần thứ nhất. Và kết quả là con số người mắc ở Philadelphia tăng khủng khiếp, còn Saint - Louis thì không xuất hiện một đỉnh dịch nào và nhanh chóng vượt qua trận cúm.

Ở Việt Nam, nếu đại dịch cúm xảy ra, khi điều kiện chăm sóc y tế còn chưa cao, sẽ có rất nhiều vấn đề nảy sinh trước khi khống chế được dịch. Nếu có đại dịch xảy ra thì ít nhất phải 5 - 6 tháng sau, thế giới mới có thể sản xuất được đúng vaccine phòng dịch cho chủng virus H5N1 lúc đó. Khi đó, điều đầu tiên nên khẩn cấp thực hiện chính là biện pháp cách ly bệnh nhân, gia đình có người bị bệnh nên ngừng hoạt động giao tiếp với cộng đồng để hạn chế nguồn lây.  

* Hiện nay, các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn còn nhiều ở Việt Nam, nguy cơ lây lan virus H5N1 rất lớn. Theo ngài, nên kiểm soát chăn nuôi thế nào cho an toàn?  

 - Tôi được biết, VN đã cấm nuôi gia cầm trong các thành phố, nhưng nếu thức dậy sớm, ai đó vẫn có thể nghe tiếng gà gáy ở đây. Không nơi nào có thể không phát triển ngành chăn nuôi, quy mô sản xuất là tuỳ thuộc ở mỗi quốc gia, nhưng sự an toàn trong chăn nuôi là vấn đề toàn cầu.

Ai Cập là quốc gia có 5.000 năm truyền thống chăn thả gia cầm, không dễ dàng thay đổi tập quán này. Nhưng khi đến đây, tôi thấy có những cậu bé - khi thấy gia cầm nuôi trong gia đình bị chảy nước mũi, hoặc có biểu hiện ốm, chết - đã gọi điện ngay cho chính quyền để báo tin.

Theo tôi, cùng với các phương tiện thông tin đại chúng, giáo dục trong trường học ở Việt Nam có thể góp phần rất lớn vào việc xây dựng, nâng cao ý thức cho người dân về vấn đề này. 

* Thưa ngài Đại sứ, vì sao nước Mỹ ở cách Việt Nam nửa vòng trái đất lại quan tâm sát sao đến tình hình dịch cúm ở đây như vậy?

 - Bởi hai quốc gia Mỹ và Việt Nam đã có mối quan hệ hợp tác rất tốt đẹp. Hơn nữa, một khi xảy ra, đại dịch cúm sẽ làm đình trệ mọi quan hệ giao tiếp, kinh tế trên toàn cầu, không một quốc gia nào có thể tránh được ảnh hưởng. Vì vậy, mặc dù hy vọng là sẽ không xảy đến, nhưng cũng như Việt Nam, Mỹ và nhiều quốc gia đều phải chuẩn bị tinh thần và vật chất để có thể đối phó với một đại dịch cúm đe doạ sinh mạng tới hàng triệu người dân.

- Xin cảm ơn ngài!