Vốn ngân sách và vốn ODA

Hệ thống đường bộ thường được đầu tư từ ngân sách nhà nước. Tuy nhiên với khả năng cân đối ngân sách nhà nước hiện nay, khó có thể tập trung vốn đầu tư cho ĐBCT. Trong 5-10 năm đến phần đầu tư của Nhà nước vẫn chiếm tỉ trọng lớn, đóng vai trò "vốn mồi" thu hút các thành phần khác.

Vốn ODA thường được đưa vào đầu tư như nguồn vốn ngân sách nhà nước. Do mục tiêu vốn ODA chủ yếu để hỗ trợ khôi phục, cải tạo kết cấu hạ tầng đối với  các nước kém phát triển nên từ nay đến 2015 chỉ có thể tập trung vận động ODA cho một số tuyến ĐBCT trọng điểm.

Nhà nước có thể cho doanh nghiệp vay lại vốn ODA để đầu tư ĐBCT. Các nhà tài trợ có thể kết hợp vốn ODA với một phần các khoản vay thông thường (OCR) để tài trợ đầu tư ĐCT. VEC đã đầu tư hai tuyến Nội Bài-Lào Cai và TPHCM -Long Thành-Dầu Giây theo hình thức kết hợp vốn này.

Huy động vốn ngoài ngân sách

Nhà đầu tư có thể áp dụng các hình thức   BOT, BT, BTO theo Nghị định số 78/2007/NĐ-CP ngày 11.5.2007. Tuy nhiên việc đầu tư BOT, BTO, BT các dự án xây dựng đường bộ cho đến nay chưa phát triển mạnh.

Phần lớn các dự án BOT do các doanh nghiệp nhà nước (thường là các đơn vị thi công) đầu tư, chủ yếu để có công ăn việc làm là thi công công trình, nên hiệu quả huy động vốn trong dân rất thấp, trong quá trình triển khai Nhà nước thường phải xử lý hỗ trợ về tài chính rất nhiều. Do khả năng hoàn vốn bằng thu phí bị hạn chế nên Nhà nước phải có cơ chế hỗ trợ thích đáng mới đảm bảo tính khả thi của dự án.

Ngoài ra một số hình thức đầu tư BOOT "xây dựng-sở hữu-kinh doanh-chuyển giao" tương tự phương thức DBFO áp dụng tại Anh "phát triển-xây dựng-cấp vốn-kinh doanh": phù hợp với các dự án lớn, là giải pháp có thể áp dụng với các dự án ĐBCT.

Hình thức "Xây dựng-Sở hữu-Kinh doanh" (BOO) là hình thức đầu tư có tính khả thi cao, do chủ đầu tư được "sở hữu" đường đã đầu tư, thực hiện nhiều biện pháp thu hồi vốn để lấy tiền đầu tư tiếp các dự án khác, thậm chí có thể bán ngay quyền thu phí có thời hạn để lấy vốn đầu tư. Hiện nay chưa có nghị định của Chính phủ về phương thức này vì chưa phổ biến trong đầu tư ở Việt Nam.

Cần nghiên cứu tiếp hình thức đầu tư thích hợp để tạo nguồn huy động vốn và đẩy nhanh tiến trình đầu tư. Ví dụ: VEC nhận với Nhà nước đầu tư BOO, nhưng giao cho các nhà đầu tư có năng lực tài chính đầu tư BT, sau đó vận dụng cơ chế thí điểm để thanh toán cho các nhà đầu tư này.

Sử dụng nguồn vốn từ các ngân hàng trong nước

Đây là một hướng huy động vốn quan trọng để đầu tư ĐBCT. Nguồn vốn từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong tương lai có thể trở thành nguồn vốn vay dài hạn chủ yếu trên thị trường. Nguồn vốn tín dụng phát triển là nguồn vốn có tính chất ưu đãi. Nguồn vốn từ các ngân hàng cổ phần cũng là nguồn vốn quan trọng. (VEC đã liên kết với Ngân hàng Dầu khí toàn cầu để chuẩn bị kế hoạch phối hợp đảm bảo nguồn vốn đối ứng cho một số dự án của VEC).