Đó là các ý kiến của các ĐBQH đóng góp vào báo cáo kết quả thực hiện ngân sách nhà nước năm 2008; dự toán ngân sách nhà nước, phân bổ ngân sách nhà nước năm 2009 tại phiên thảo luận ngày 30.10.  

Giảm thu ngân sách 36.000 tỉ đồng

Trước tình hình biến động giảm của giá dầu thô trên thế giới không như dự tính của Chính phủ đã báo cáo trước QH tại phiên họp ngày 16.10, mở đầu phiên thảo luận về kết quả thực hiện ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2008; dự toán NSNN năm 2009, Bộ trưởng Bộ Tài chính Vũ Văn Ninh đã báo cáo với QH một số vấn đề về tình hình giá dầu thô xuất khẩu để QH có những quyết sách cho dự toán ngân sách năm 2009.

Lý giải về sự thay đổi này, Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cho rằng: "Phương án mà Chính phủ đã báo cáo với Quốc hội thì dự kiến giá dầu thô những tháng cuối năm 2008 và cả năm 2009 là 90 đôla/thùng, mức giá này là phù hợp với diễn biến thị trường và dự báo tại thời điểm đó. Nhưng hiện nay giá dầu đã biến động do sự tác động của khủng hoảng tài chính tiền tệ trên thế giới.

Để chủ động trong điều hành dự toán NSNN năm 2009, Bộ Tài chính đang chuẩn bị để báo cáo với Chính phủ để trình với Quốc hội giá dầu thô bình quân để tính cho 3 tháng cuối năm 2008 và dự toán NSNN năm 2009 ở mức khoảng 70 đôla/thùng, tức là điều chỉnh từ 90 đôla/thùng xuống 70 đôla/thùng. Việc điều chỉnh này sẽ tác động trực tiếp đến dự toán NSNN năm 2009 và có khả năng sẽ giảm thu ngân sách khoảng 36 nghìn tỉ.

Bộ trưởng Vũ Văn Ninh cũng cho rằng để bù đắp vào các khoản giảm thu này, Chính phủ sẽ có các biện pháp rà soát tăng thêm các khoản thu khác để bù vào các khoản giảm thu, phần còn lại sẽ phải rà soát để giảm chi đầu tư xây dựng cơ bản, dãn một số chính sách, chế độ dự kiến ban hành trong năm 2009 để giảm chi thường xuyên đảm bảo cân đối ngân sách theo biến động của giá dầu thô.

Cần cơ cấu lại nguồn thu

Đóng góp ý kiến vào báo cáo kết quả thực hiện ngân sách năm 2008 và dự toán ngân sách năm 2009, Phó Chủ nhiệm UBKHCN&MT của QH Nguyễn Đăng Vang bày tỏ: Giá dầu sụt giảm khiến chúng ta sẽ thất thu một khoản lớn như Bộ trưởng Bộ TC vừa nêu là 36 ngàn tỉ là điều rất đáng phải suy nghĩ.

ĐB Vang bày tỏ: Năm 2008 chúng ta dự kiến tăng trưởng kinh tế 6,5-7%, nhưng chúng ta chi tăng tới 23,3%, như vậy là tốc độ chi tăng gấp 3 lần so với tốc độ tăng của GDP. Tuy nhiên việc chi để đầu tư nuôi dưỡng thu trong tương lai như chi đầu tư cho khoa học công nghệ, các giống cây, con mới trong nông nghiệp lại chưa tương ứng và đó là cách nhìn ngắn trong kinh tế.

"Phân tích những hạn chế, yếu kém của điều hành ngân sách trong năm qua, chúng tôi xin nêu lên 3 hạn chế và 4 căn nguyên như sau: Hạn chế thứ nhất là nguồn thu của chúng ta không vững chắc, chúng ta có vượt thu nhưng chủ yếu phụ thuộc vào những yếu tố bên ngoài và vào việc bán tài nguyên" - Phó Chủ nhiệm UBVHGDTTN&NĐ của QH Nguyễn Minh Thuyết phát biểu.

Cũng lo ngại về việc nguồn thu không vững chắc, Phó Chủ nhiệm UB Kinh tế của QH Lê Quốc Dung bày tỏ: "Thu ngân sách như vậy đáng lo ngại cả trước mắt và lâu dài. Trong đó chỉ tiêu thu tiền sử dụng đất trong những năm qua đã tăng rất nhanh. Nghĩa là các địa phương đã chuyển mục đích sử dụng nhiều diện tích đất đai, nhất là đất lúa để tăng thu ngân sách cho những năm qua là quá lớn, không cơ bản, gây phức tạp, quá lộn xộn và lãng phí cả trước mắt và lâu dài. Vì vậy, tôi đề nghị Quốc hội, Chính phủ cần sớm có kế hoạch tạo nguồn thu mới, cơ cấu lại nguồn thu ngân sách cho bền vững và công bằng, hợp lý hơn".

Nhiều khoản chi quá sức tưởng tượng

"Tình trạng bội chi kéo dài liên tục nhiều năm chứng tỏ kỷ luật thu - chi NSNN chưa nghiêm, nhiều khoản chi vượt quá lớn, quá sức tưởng tượng, quá sức chịu đựng của nền kinh tế và là một trong những nguyên nhân khiến cho nền kinh tế đất nước khó khăn, lạm phát tăng cao, đề nghị Chính phủ phải kiên quyết giảm bội chi, nuôi dưỡng nguồn thu để khắc phục tình trạng này" - Phó Chủ nhiệm UB các Vấn đề xã hội của QH Lương Phan Cừ đã bày tỏ như vậy khi đóng góp vào dự toán chi ngân sách năm 2009.

ĐB Nguyễn Minh Thuyết phát biểu: Nhiều năm liền bội chi NSNN ở mức trên 5%. Năm 2008, chúng ta đã vượt thu từ dầu thô 35.000 tỉ đồng, nhưng chúng ta lại phải chi bù lỗ cho xăng dầu 32.000 tỉ, tái đầu tư cho Tập đoàn Dầu khí 9.000 tỉ, cộng lại là 41 nghìn tỉ.

Như vậy, thu, chi này cũng loanh quanh trong phạm vi Tập đoàn Dầu khí và các công ty kinh doanh về xăng dầu, đó là những con số chi quá sức tưởng tượng. ĐB Nguyễn Minh Thuyết đề nghị biện pháp để tăng nguồn thu cho ngân sách gồm: Siết chặt kỷ cương chấp hành kỷ luật thu - chi, giải quyết triệt để hiện tượng trốn thuế, gian lận thương mại, nợ đọng, giải ngân chậm, tham nhũng.

Bên cạnh việc khắc phục những hạn chế này, đại biểu còn đề nghị Chính phủ khắc phục bệnh "hoành tráng", gây tốn kém; không chi thêm cho các tập đoàn, các trường đại học, cao đẳng "mở non" và phải dựa vào dân vì vốn ở trong dân rất nhiều nhưng Chính phủ chưa huy động tốt.