Nhỡ...

Chuyện mới chỉ xảy ra tháng trước ở cụm I, thôn Vệ, xã Nam Hồng, huyện Đông Anh (Hà Nội). Chị H. (28 tuổi, đã có 2 con), chồng làm phụ xe. Tối hôm ấy, chị H. sang nhà chị Ngô Thị Tuyết - cộng tác viên dân số của thôn và thỏ thẻ: "Tháng này cháu chưa thấy, quá mấy hôm rồi. Nếu đúng là dính rồi, cháu rối trí lắm".

Nghe lời khuyên, chị H. chờ thêm 1 tuần nữa rồi thử que, quả thực là chị đã mang thai ngoài ý muốn. Tháng 6 năm ngoái, sau khi đã có 2 con, chị H. quyết định lựa chọn tránh thai bằng tiêm thuốc. Nhưng sau một thời gian, xuất hiện một vài phản ứng phụ do cơ địa chị không hợp, hai anh chị chuyển sang dùng bao cao su (BCS) và thấy đây là biện pháp hợp nhất. Mỗi tháng, cũng như nhiều cặp vợ chồng khác, vợ chồng chị H. được cấp 10 chiếc/tháng. Hôm ấy BCS hết, chồng về đột xuất, cả hai cùng liều vì không có "phương tiện bảo hộ". Thế là chị H. phải đi hút thai.

Theo chị Ngô Thị Tuyết, "tai nạn" do thiếu BCS không chỉ xảy ra với chị H. mà tại xã đã có vài ca tương tự, nhất là những những chị mới sinh con, chưa đặt vòng ngay được, và cũng không muốn sử dụng thuốc tránh thai nên muốn dùng BCS. Tại thôn Vệ chỉ có 2 điểm bán thuốc ở chợ. Chợ họp cả ngày, nhưng đến tối thì cửa hàng thuốc cũng đóng sớm. Vậy nên, nếu đột xuất muốn có BCS ngay thì nhiều khi cũng "bí". Cụm 1 có hơn 300 hộ gia đình thì có tới 200 hộ có vợ hoặc chồng đi làm ăn xa.

Nhận thức của người dân về phòng tránh các bệnh truyền nhiễm, nhất là HIV/AIDS cũng tốt hơn trước, vậy nên, nhu cầu dùng BCS của người dân cũng ngày càng tăng. Do đó, theo chị Tuyết, ngoài việc cấp phát phương tiện tránh thai miễn phí cho các hộ nghèo, cũng nên mở các cửa hàng có bán các phương tiện tránh thai phục vụ cộng đồng.

Theo ông Tô Văn Minh - Chủ tịch UBND huyện Đông Anh, trong 2 quý đầu năm 2008, số trẻ sinh ra trong huyện là 271 cháu, trong đó con thứ 3 tăng 10 cháu so với cùng kỳ 2007.

... và thiếu

Trao đổi với chúng tôi, cán bộ chuyên trách hoặc cộng tác viên dân số tại một số địa phương khác cũng cho biết, từ đầu năm đến nay, các phương tiện tránh thai bị thiếu khá nhiều.  Chị Nguyễn Thị Tý - cộng tác viên dân số ở huyện Sóc Sơn (Hà Nội) - cho hay: "Phương tiện tránh thai đưa về các xã bị ngắt quãng trong tháng 3-4 vừa qua.

Như thuốc tiêm chẳng hạn, xã không có, trong khi tồn trên huyện tới 600 liều". Chị Nguyễn Thị Hương - Cán bộ chuyên trách dân số xã Phù Lưu Tế, huyện Mỹ Đức, Hà Tây - cũng cho biết: "Bình thường mỗi tháng tôi lĩnh khoảng 400-600 bao/tháng. Xã có khoảng 60 cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ tránh thai bằng BCS. Tuy nhiên, từ 3 tháng nay, chỉ được lĩnh 200-400 bao/tháng. Tôi hỏi trên huyện, huyện cũng nói là không lấy được đủ như mọi năm. Năm 2006, xã Phù Lưu Tế có 10 cháu là con thứ ba, năm 2007 có 21 cháu, năm nay dự kiến có 13 cháu".

Việc thiếu hụt các phương tiện tránh thai (PTTT) và giảm sút kết quả thực hiện các biện pháp TT là một trong những vấn đề nóng mà Bộ Y tế báo cáo Chính phủ sau khi có các đoàn công tác thị sát ở nhiều địa phương trong tháng 5-6 vừa qua. Có 15 tỉnh chưa đạt về chỉ tiêu số xã triển khai chiến dịch tăng cường truyền thông, vận động lồng ghép dịch vụ SKSS/KHHGĐ. Kết quả thực hiện các biện pháp TT lâm sàng tại các xã chiến dịch chỉ đạt 27,5% chỉ tiêu năm.

Trong 5 tháng đầu năm, việc cung ứng vòng, thuốc tiêm, vỉ uống TT chỉ đạt từ 18-50%. BCS phát miễn phí cũng chỉ đạt 35%. Trong khi đó, các phương tiện này lại đang bị tồn kho do nhân sự chưa ổn định, dẫn đến khâu điều phối không tốt.

"Quan trọng như an ninh lương thực"

Trả lời phỏng vấn của PVLĐ về vấn đề PTTT, PGS-TS Phạm Bá Nhất - Vụ trưởng Vụ dân số, Tổng cục DS-KHHGĐ - thừa nhận, trong 6 tháng đầu năm nay, có ít nhất 1-2 tháng bị thiếu phương tiện tránh thai. Đến tháng 3, nhiều nơi mới được cấp. Tháng 7-8 năm nay, Tổng cục Dân số sẽ cần đệ trình Chính phủ duyệt chi khẩn cấp 50-60 tỉ mua bổ sung phương tiện tránh thai gối đầu cho năm 2009.

Ngân sách cho PTTT năm 2009 cần ít nhất khoảng 700 tỉ đồng, tăng khoảng 30 tỉ so với năm 2008. Để đối phó với việc năm 2010, VN bị cắt tới 85% ngân sách cho PTTT từ nguồn tài trợ, ông Nhất cho rằng: "Thay vì việc được bao cấp, việc truyền thông nên cần tập trung tuyên truyền ý nghĩa của việc sử dụng BCS, tạo nên nhu cầu trong người dân. Khi đó, người dân sẽ tự chi trả chi phí PTTT. BCS nên luôn sẵn có ở trạm y tế xã, qua nhân viên tiếp thị xã hội, tại hội kế hoạch hoá gia đình; các khách sạn, nhà nghỉ, công viên, thậm chí qua các quầy hàng tạp hoá, nghĩa là rất dễ mua.

Hiện nay, các dự án tiếp thị BCS của Tổ chức DKT quốc tế và Dự án tiếp thị trong nước đạt tổng giá trị ước tính 70-80 triệu USD/năm. Trong đó BCS đến với người dân qua kênh bán hàng chiếm hơn 50%, thuốc viên tránh thai chiếm 25-30%. Tuy nhiên, sau năm 2010, con số được tiêu thụ qua bán hàng sẽ phải tăng lên là 70-80% đối với BCS và 50% đối với viên tránh thai.

Tuy phát triển mạng lưới tiếp thị, nhưng trong đó vẫn có tỉ lệ khoảng 20-25% cấp miễn phí khoảng 30 triệu chiếc BCS và thuốc viên cho người nghèo. Đồng thời đảm bảo lượng dự trữ ở cấp TƯ trong 6 tháng, cấp huyện và xã dự phòng cho 3 tháng. PTTT cũng là một vấn đề an ninh, tương tự như an ninh lương thực, nên cần có sự chuẩn bị thật chắc chắn để chủ động, nếu không hậu quả sẽ khôn lường". 

BCS có thể được bán ở những cửa hàng dễ thương như thế này. Ảnh: Đông Bách. - Quý I/2008, số trẻ sinh ra tăng 7,2%; tỉ lệ sinh con thứ 3 tăng 17,3% so với cùng kỳ năm 2007, kết quả thực hiện các biện pháp tránh thai giảm nhiều so với kế hoạch. - Trong số 39/64 tỉnh thành có mức tăng dân số vượt trội trong 2 năm gần đây có sự hiện diện của một số địa phương trước đây đã khống chế được tỉ lệ sinh rất tốt - TPHCM có mức sinh tăng vượt 30%,  Hà Nội là 27%... Tỉ lệ phát triển dân số nhanh nhất tại thời điểm này thuộc về tỉnh Sóc Trăng với mức tăng 41% so với năm trước. - Tỉ lệ sinh tại BV  Từ Dũ (TPHCM) liên tục tăng trong năm 2007 và 6 tháng đầu năm 2008, tổng số sinh trong 6 tháng đầu năm 2008 cao hơn năm 2007 hơn 40% . Theo phân tích của các chuyên gia đầu ngành,  việc bùng nổ dân số  tại các thành  phố lớn  hiện nay có thể do một số nguyên nhân - Kinh tế người dân đã ổn định hơn, số gia đình muốn sinh con thứ ba cũng nhiều hơn. Về mặt quản lý ngành, tình trạng bùng nổ dân số hiện nay thể hiện sự yếu kém trong hệ thống quản lý cũng như  công tác tuyên truyền... T.U tổng hợp