Nhiều địa phương đã sử dụng XKLĐ là lời giải cho bài toán XĐGN, nhưng TPHCM lại chưa áp dụng thành công mô hình này. Ông Chu Văn Lương - Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo XĐGN và Việc làm - cho biết: "NLĐ được học nghề miễn phí, hỗ trợ vay vốn không lãi suất nhưng rất ít người tham gia".
Ông Lương kể, vài năm trước TP mở lớp dạy nghề may để đi XKLĐ tập trung ở quận 9 nhưng chỉ được một thời gian đầu. Khoảng cách đi lại quá xa, khiến NLĐ ở các huyện ngoại thành không muốn đi học. Hơn nữa, tâm lý lo ngại rủi ro, không muốn đi làm quá xa khiến nhiều NLĐ không tính đến con đường XKLĐ.
Đơn vị được Sở LĐTBXH giao đào tạo miễn phí cho NLĐ thuộc diện XĐGN đi XKLĐ là Cty Suleco. Thực tế, Cty vẫn sẵn sàng mở lớp nhưng không có người đến học. Ông Trân Văn Thạnh - Phó Giám đốc Cty Suleco - than: "Từ đầu năm đến giờ, chúng tôi chưa thể mở lớp dạy nghề cho NLĐ thuộc diện XĐGN được vì số người đăng ký quá ít. 24 NLĐ thuộc diện nghèo được Cty giới thiệu đi Nhật trong năm nay đều là những người biết nghề trước, không phải qua đào tạo".
Ông Thạnh cho biết thêm, hiện giờ các đơn hàng gửi về tới tấp, công việc không thiếu, chỉ thiếu NLĐ có tay nghề. Vì vậy, cơ hội cho NLĐ đi XKLĐ nhằm mục đích XĐGN là rất lớn. Các nghề cơ khí, hàn, may mặc đang khan hiếm LĐ có tay nghề. Bên cạnh đó, NLĐ có nhiều sự lựa chọn hơn với chi phí và mức thu nhập đa dạng. Ví dụ, đi XKLĐ tại Nhật cần chi phí ban đầu khoảng 5.000USD, trong đó tiền đặt cọc là 3.500USD. Khoản tiền này, NLĐ có thể vay tư nguồn vốn của Quỹ XĐGN, Ngân hàng CSXH để hoàn tất thủ tục đi XKLĐ.
Tuy nhiên, cái gốc của vấn đề là "nghề" của NLĐ. Ông Thạnh kể rằng, không phải người nghèo không muốn đi XKLĐ, nhưng nhiều người chưa ý thức được tầm quan trọng của việc học nghề. Có người còn lý luận: thời gian học nghề vài tháng họ sẽ không đi bán vé số hay sửa xe kiếm tiền được, lấy tiền đâu để sống? Trong khi các thị trường hấp dẫn đều đòi hỏi tay nghề và tuyển chọn khắt khe trước khi đưa sang làm việc.
Để giải quyết được vấn đề này, theo ông Thạnh, phải tìm hiểu tâm tư, nguyện vọng của NLĐ thuộc diện XĐGN chứ không nên dồn hết trách nhiệm lên vai họ. Được biết, trong thời gian tới, Sở LĐTBXH sẽ nhóm họp Phòng LĐTBXH 24 quận, huyện để bàn bạc, tháo gỡ khó khăn cho NLĐ trong việc triển khai XKLĐ đến với những người nghèo.