Học sinh dù yếu kém đến đâu, chỉ sau một thời gian qua bàn tay dìu dắt của thầy, dạy lại toàn bộ kiến thức từ lớp 1 đến lớp 9, các em đều đủ kiến thức thi vào cấp 3 và học lên đại học.

20 năm viết từng con số cho học sinh

Chúng tôi đến thôn Cổ Mã, xã Vạn Thọ, huyện Vạn Ninh (Khánh Hoà) hỏi người dân "tên tục" thầy giáo đặc biệt Trần Thu, ai cũng lắc đầu không biết. Vào UBND xã Vạn Thọ, mới hay người dân xã này đều gọi ông Thu với cái tên thân mật là "thầy Củng" từ lâu lắm rồi.

Đến nhà "thầy Củng" chỉ thấy hai cậu học sinh đang chăm chú làm bài tập toán, "thầy Củng" chỉ vào em Phạm Minh Long, 17 tuổi, nói như phân tích: "Long năm ngoái thi vào lớp 10, Trường THPT Tô Văn Ơn không đậu, cũng chẳng đủ điểm để học Trường THPT bán công Nguyễn Thị Minh Khai.

Tháng 9 năm ngoái, ông bố đưa em lên đây gửi tui dạy giúp. Tui kiểm tra kiến thức lớp 9, em bị "mù hết"; hạ xuống kiến thức lớp 8, cũng thua luôn; tiếp xuống lớp 7, 6, 5... chẳng biết thứ gì. Tui nói với ông bố: "Con của anh không có "chữ" trong đầu". Dạng này, tui không dám đảm bảo chắc chắn sẽ thi đỗ lớp 10 năm sau. Bây giờ, tui sẽ cố gắng bắt đầu dạy lại từ lớp 1, là phép tính cộng, trừ, nhân, chia, sau đó mới nói đến các bài toán đại số, hình học...".

Tôi hỏi lại "thầy Củng": "Sao vô lý vậy, học sinh đi thi vào cấp 3, sao mà không biết toán của cấp 1?". "Cái đó anh phải hỏi thầy cô giáo ở trong trường. Dạng học kiểu như Long ở vùng này còn nhiều lắm, tui kham không hết nổi" - "thầy Củng" trả lời không hài lòng.

Một tuần 7 buổi, em Phạm Minh Long đều đến nhà "thầy Củng" ôn thi vào lớp 10, năm học 2008 - 2009, thầy giáo miệt mài dạy lại em toàn bộ kiến thức cơ bản của cấp 1, 2. Hai cuốn vở học toán của Long, mỗi cuốn dày 300 trang toàn là chữ của "thầy Củng", thầy tự tay viết vào đó những bài giảng lý thuyết, công thức toán học, hình vẽ hình học, các bài toán căn bản.

Những công thức nào quan trọng thường vận dụng vào làm bài tập toán, thầy lấy bút đỏ ghi to lên và đóng khung lại làm dấu cho Long phải học thuộc và vận dụng được. "Dạy học sinh cũng giống như làm cái nhà vậy, trước hết phải làm cái móng cho thật chắc, rồi mới xây tường và làm mái.

Long đến với tui, móng xây bằng đất sét, tường, mái cũng trắng luôn. Tui phải vừa thiết kế lại, vừa đi mua vật liệu, vừa thi công. Mình phải chạy đi mượn sách của mấy đứa cháu học lớp 2, 3, 4... về dạy cho em nó. Có nhiều công thức, bài toán, tui cứ giảng đi giảng lại 20 - 30 lần, lúc đó em mới tự làm lại bài khác tương tự. Bây giờ thì em khá lên rồi" - "thầy Củng" kể lại kiểu dạy học đặc biệt.

Tôi lấy cuốn sách toán lớp 9, hỏi em Long về những bài tập trong sách xem em có giải được không, Long nói một cách tự tin: "Thầy rèn em lắm, toán đại số, hình học trong sách, em giải được khoảng 70% số bài tập". "Thầy Củng" tiếp lời: "Môn toán xem như là ổn rồi đó, chỉ có hơi lo môn văn nữa, em phải nỗ lực ôn tập nhiều lên sẽ thi đỗ vào lớp 10 năm nay".

Bao nhiêu năm nay, nhiều phụ huynh ở xã ven biển Vạn Thọ có con học cấp 1, cấp 2, nhưng kiến thức cũng giống hệt như em Long, họ trực tiếp đưa con đến gửi "thầy Củng" nhờ dạy giúp. Phụ huynh nào quan tâm đến con cái của mình, sớm phát hiện ra "bệnh" học yếu kém của con từ các lớp thấp, nhanh chóng nhờ "thầy Củng" chữa trị ngay. Số học sinh này bao giờ cũng trở thành khá, giỏi về môn toán và thi đỗ vào lớp 10, đạt 100%.

Còn gặp các gia đình cả cha lẫn mẹ đều mù chữ, để con lâm "bệnh" quá nặng, đến giai đoạn cuối mới đưa con đến "thầy Củng" dạy giúp thì rất khó. Thầy chưa từ chối học sinh yếu kém nào. Sức học của các em đến đâu thì thầy dạy kiến thức bắt đầu từ đó.
 
Tôi cầm cuốn sổ ghi chép của "thầy Củng" thấy danh sách có 23 em đang học lớp 9, đăng ký xin ôn thi vào lớp 10, năm học 2008 - 2009. Trong số này, thấy có nhiều dấu mực đỏ gạch dưới tên học sinh, tôi thắc mắc, "thầy Củng" giải thích: "Năm nào cũng vậy, cứ sau Tết Nguyên đán, các em bắt đầu đến đây đăng ký ôn thi vào lớp 10. Em nào vào đây, tui cũng kiểm tra kiến thức thật như thế nào, giải toán ngang lớp nào. Trong số các em đã đăng ký đó, có 2 em "mù" hoàn toàn về toán cấp 1, cấp 2. Kiểm tra như vậy, để có phương pháp dạy cho từng em.
 
Trong quá trình ôn luyện lớp thi 10, có 20 em, nhưng tui phải ra 20 đề khác nhau. Qua đó để phân loại học sinh, phát hiện ra em nào còn yếu kém chỗ nào, mình phải "đắp" vào chỗ đó. Học sinh nào quá yếu kém bao giờ cũng phải đến sớm 1- 2 giờ, để tui dạy trước. Gặp em nào đặc biệt không biết gì, tui chuyển sang dạy kèm riêng buổi khác. Nếu mà dạy chung một lần, các em yếu kém không theo kịp nhau, mình nói cả ngày mỏi họng, nhưng học sinh yếu kém vẫn không "vô" được chữ gì.
 
Thầy dạy mà học sinh không nắm được, đó là lỗi tại thầy. Mình phải kiên trì "nâng" kiến thức dần dần, sau đó mới dạy những bài toán hơi khó và giải đề thi tuyển sinh của các năm trước. Nhờ làm như vậy, đến ngày đi thi, em nào cũng có thể thi đỗ vào lớp 10".

Lớp học dạy học sinh yếu kém từ lớp 1 - 9 của "thầy Củng" chỉ bố trí từ 1-3 em/ca học. 20 năm nay, "thầy Củng" không thể nhớ nổi con số học sinh yếu, kém đã qua bàn tay thầy nâng đỡ, dạy dỗ, giúp các em có đủ kiến thức thật để lên lớp, để thi đỗ vào lớp 10 và học đến đại học.Trong số các học sinh đó, có nhiều người đã trưởng thành bác sĩ, kỹ sư, thầy giáo...

Cả gia đình sống nhờ gánh đậu hũ

Bà Nguyễn Thị Lạc đi bán đậu hũ.

Gia đình "thầy Củng" được xếp hạng nghèo nhất xã Vạn Thọ, "thầy Củng" bị tật nguyền bẩm sinh, nhưng với tư chất thông minh nên ông chỉ làm một việc đặc biệt, đó là chuyên "điều trị" học sinh yếu kém. Hiện nay, dù đang mang trong mình căn bệnh nan y, nhưng hàng ngày, thầy vẫn nỗ lực dạy kèm con em trong xã.

Số tiền cha mẹ nghèo của học sinh thù lao cho "thầy Củng" không đáng là bao. Tất cả từ tiền thuốc chữa bệnh của "thầy Củng", ăn uống hàng ngày đến tiền thuê nhà, tiền ăn, tiền học... của 3 đứa con đang học đại học và 2 đứa học sinh phổ thông đều nằm trọn trong gánh đậu hũ của bà Nguyễn Thị Lạc - vợ "thầy Củng".

"Riêng 3 đứa học đại học ở Sài Gòn, mỗi tháng phải lo đủ 1,5 triệu đồng. "Cắt" ra mỗi đứa 500 nghìn đồng. Thừa, thiếu nó tự "bơi" thêm" - bà Lạc tính toán chi ly. Để có được một khoản tiền lớn như vậy, hàng ngày, bà Lạc thức dậy từ 3 giờ sáng, xay đậu, nổi lửa lên nấu nước đậu.

5giờ 30 phút, bà bắt đầu gánh nước đậu rao bán khắp xóm làng. 9 - 10 giờ, về nấu cơm cho chồng con và nồi cám heo, chiều bà lại vác rựa lên núi chặt củi, tối mịt lại chăm heo gà không ngừng tay. Ngày nào bán đắt, một gánh đậu hũ, bà Lạc lãi "đậm" là 30.000 đồng, còn ngày nào ế chỉ kiếm được mười mấy ngàn đồng, thậm chí có ngày chỉ mấy ngàn đồng bạc lẻ.

Bà nuôi con heo, con gà phụ thêm. Gà đẻ ra quả trứng nào, bà cũng mang đi bán, hai đứa con nhỏ ở nhà chăm sóc gà suốt ngày, thèm miếng thịt, năn nỉ mẹ mổ thịt gà ăn. Bà Lạc quát lại: "Con gà mấy chục ngàn đồng chứ không phải ít, tụi bây ráng học thành bác sĩ, kỹ sư, lúc đó tha hồ mà ăn". "Thầy Củng" ngồi bên xen vào: "Tui bị bệnh nan y, ăn cháo ròng rã suốt gần 2 năm nay rồi. Mấy mẹ con trong nhà ăn tằn tiện lắm, mỗi bữa chỉ vài con mực muối, hay mắm, ruốc quấy quá qua ngày. Tất cả dồn sức cho 3 đứa học đại học".

Hai vợ chồng nghèo đang kiệt sức với 3 cử nhân tương lai, năm nay cô bé Khánh Chi học sinh giỏi Trường THPT Tô Văn Ơn, sẽ bước vào cổng trường đại học tiếp, nhưng "thầy Củng" hàng ngày phải đối mặt với căn bệnh quái ác, đến định kỳ theo xe vào Sài Gòn khám bệnh. "Hai vợ chồng tui đang tính, bán đám đất đang ở đây, tìm chỗ nào giá thật rẻ 2 - 3 triệu đồng, mua cắm cái chòi ở tạm. Toàn bộ số tiền dành cho con ăn học. Nếu không khó lòng trụ nổi" - "thầy Củng" tính đến đường cùng.

Chia tay vợ chồng "thầy Củng", tôi vừa cảm phục tấm lòng người thầy giáo "tại gia", vừa nặng trĩu lo âu về chặng đường đèn sách của mấy cử nhân con "thầy Củng" đang còn rất... xa!