Có một điều đáng chú ý khác là ở nơi đây, tỉ lệ người dân tham gia vào đội quân... nhặt rác tại bãi rác Nam Sơn (huyện Sóc Sơn) lại vô cùng đông đảo. Nhặt rác dường như trở thành một nghề mưu sinh của thôn.

Cả thôn đi nhặt rác

Đến Lương Đình trong một ngày cuối tháng 11 khi gió mùa đông bắc đang ập đến, chúng tôi vẫn cảm nhận được không khí tấp nập của người dân nơi đây qua một đêm thu gom "chiến lợi phẩm" - là những tải to, tải nhỏ chứa rác - mà người dân lặn lội đêm hôm bới, nhặt tại bãi rác Nam Sơn. Dọc đường của xã Bắc Sơn ngập tràn những đống nilông được phơi, bay tứ phía.

Theo ông Dương Văn Dân - Bí thư chi bộ thôn Lương Đình, xã Bắc Sơn là một trong 7 xã nghèo nhất của huyện Sóc Sơn, trong đó Lương Đình lại là thôn... khó khăn nhất của xã Bắc Sơn, có 308 hộ với 1.400 khẩu. Trước đây diện tích đất canh tác chia theo khẩu được hơn 1 sào, tuy nhiên trong những năm gần đây "người sinh ra nhiều, nhưng đất có đẻ thêm đâu", đồng thời hiện đa phần diện tích đất của địa phương đang trong tình trạng bạc màu. Ông Dân ngán ngẩm: "Vụ mùa vừa qua nhà tôi cấy 4 sào ruộng, nhưng thu về chưa được 50 cân thóc".

10 năm nay kể từ khi bãi rác Nam Sơn được hình thành, cuộc sống người dân nơi có phần đỡ vất vả. Theo nhẩm tính của ông Dân: "Hiện toàn xã Bắc Sơn có tới 70% số dân làm nghề nhặt rác, riêng trong thôn Lương Đình phải chiếm đến… 99%". Người đi nhặt rác đa phần là đàn ông có sức khoẻ. Tại bãi rác Nam Sơn hàng ngày có nhiều lượt xe chở rác từ khắp nơi đổ về đây chờ xử lý.

Người dân xung quanh sớm nhận ra được "lợi ích" của nguồn phế thải này nên rủ nhau đi bới rác lấy nilông sau đó rửa sạch đem bán. Ban đầu chỉ có một vài nhà, sau đó lan sang toàn thôn, rồi toàn xã. Anh Ngô Văn Sỹ - người có "thâm niên" trong nghề - tâm sự: "Bần cùng không làm ăn gì được nên phải lao vào bãi rác chứ sung sướng gì, suốt ngày phải lặn lội", nhưng ngay sau đó anh không ngần ngại khoe có những hôm đi kiếm được vài trăm ngàn đồng, còn hơn đi phụ hồ nhiều.

"Thời gian lao động" của những người đi nhặt rác là từ 3h đêm đến 6h sáng. Loại rác mà người dân thường thu gom để phân loại gồm 3 loại là: Bóng chết, bóng dẻo và bóng lá. Trong đó, bóng dẻo là loại hàng được giá nhất vào thời cao điểm có khi đến 7.000đ/kg, hiện nay còn khoảng 5.000đ/kg.

Tất cả vì miếng cơm, manh áo

Đi nhặt rác cũng có nhiều chuyện vui, buồn như người đi câu. Chị Nguyễn Thị Tuất kể: "Có người hôm đi chẳng được gì, nhưng bình quân một ngày cùng kiếm được ngót 100 nghìn đồng. "Đi nhặt rác như thế này còn hơn cấy lúa nhiều. Nhà tôi vụ vừa rồi coi như mất trắng vì sâu bệnh, thời tiết thất thường, nếu không có bãi rác này thì có mà chết đói" - chị Tuất ngậm ngùi. Bãi rác Nam Sơn trở thành nguồn sống của người dân nơi đây.

Tuy nhiên, một thực tế mà người dân phải đối mặt đó chính là tình trạng ô nhiễm môi trường cùng những bệnh tật mà người dân đang phải hứng chịu. Vì miếng cơm, manh áo trước mắt nên dường như nhiều người đang cố tình làm ngơ. Anh Dương Văn Kiểm chua chát: "Có hôm đi nhặt rác về thấy khó thở, nhưng nếu không đi làm thì biết lấy gì mà ăn, nhà có 4 miệng ăn, thóc lúa sâu bệnh mất trắng, nên đành chấp nhận, chứ không chỉ biết đi chặt củi, phá rừng mà sinh sống thôi".
 
Tại đây, nước trong các ao hồ đen kịt, bốc mùi khó chịu, do hàng ngày nhiều người dân mang đủ các loại phế liệu gom được ở bãi rác ra đây rửa. Ngoài ra, đa phần những người đi thu gom rác không có dụng cụ bảo hộ như khẩu trang, găng tay, ủng, nên thường mắc những bệnh ngoài da như mẩn ngứa, sưng tấy.