Bên cạnh đó, vấn đề nhân sự, thanh tra viên lại hạn chế về trình độ chuyên môn...

Hàng giả, hàng nhái: nhan nhản!

Chỉ qua vài đợt kiểm tra các cửa hàng kinh doanh thuốc đông nam dược đầu tháng 9, Chi cục Quản lý thị trường TPHCM đã phát hiện và thu giữ hàng loạt thuốc đông dược nhập lậu, không rõ nguồn gốc, chất lượng...

Ông Nguyễn Trí Vị - Đội trưởng Đội QLTT Bình Thạnh - cho biết: "Hiện nay, tại một số cửa hàng - nhà thuốc đông nam dược, lực lượng kiểm tra phát hiện nhiều loại đông dược bày bán nhưng không đăng ký chất lượng, nguồn gốc trôi nổi. Thậm chí, có nơi giấy phép kinh doanh chỉ đăng ký bán đông dược, nhưng nhà thuốc lại tự mua dược liệu trôi nổi, đóng gói thành phẩm luôn".

Cụ thể ngày 29.9, Đội QLTT Bình Thạnh kiểm tra nhà thuốc Nam Sanh (320 đường XVNT), phát hiện một lượng lớn đông dược Trung Quốc lên đến 25 thùng hàng, gồm các loại như thuốc chữa thận dương hư, bổ tỳ hoàn... không có hoá đơn, đăng ký chất lượng sản phẩm và nhãn hiệu hàng hoá.

Đặc biệt, tại đây còn có 13 thùng chứa bao bì, hộp thuốc các loại. Chủ nhà thuốc thừa nhận đã mua dược liệu không có chứng từ - chủ yếu là hàng Trung Quốc bán tại quận 5, sau đó tự in bao bì và đóng gói.

Một tổ công tác khác đã kiểm tra một nhà thuốc trên đường Bạch Đằng, quận Bình Thạnh kiêm luôn công việc "sản xuất" đông dược, phát hiện một số nguyên liệu dùng để sản xuất cũng không có nguồn gốc xuất xứ, chứng từ.

Trong khi đó, ngay khu vực Chợ Lớn, Đội QLTT quận 5 cũng đã phát hiện một kho chứa thuốc, đông dược nhập lậu khi kiểm tra nhà thuốc y học cổ truyền Vạn Hưng (25 đường Hải Thượng Lãn Ông). Địa điểm này không chỉ là nơi kinh doanh thuốc mà còn là kho chứa thuốc đông dược với lượng hàng cơ quan chức năng thu giữ lên đến gần 55.000 viên, chai, lọ mang nhãn hiệu Trung Quốc, Hồng Kông.

Cũng khu vực này, Đội QLTT 5B còn phát hiện thêm một kho chứa thuốc đông dược trôi nổi, với số lượng khá lớn tại nhà thuốc y học cổ truyền tư nhân Lâm Vĩnh Hưng (144 đường Hải Thượng Lãn Ông).

Tại đây, lực lượng QLTT đã niêm phong và thu giữ tổng cộng 13.083 hộp sản phẩm đông dược, trong đó có 327.704 viên thuốc, 4.980 chai, hộp và 60.000 gói thuốc. Đặc biệt có rất nhiều sản phẩm đã quá hạn sử dụng.
 
Ông Ngô Văn Tùng - Đội trưởng Đội QLTT 5B - cho biết: "Qua kiểm tra bước đầu cho thấy, lượng thuốc đông dược trên có dấu hiệu nhập lậu từ Trung Quốc, được mua trôi nổi".

Cơ quan chức năng phát hiện và lập biên bản thu giữ đông dược lậu, không nguồn gốc.

Quản lý lỏng lẻo

Giải thích nguyên nhân quá nhiều hàng đông dược nhập lậu được bày bán công khai trên thị trường, BS Nguyễn Văn Quỳ - Trưởng phòng Quản lý hành nghề y tư nhân - Sở Y tế TPHCM - cho rằng: "Vi phạm rất nhiều, nhưng vấn đề kiểm nghiệm thuốc đông dược hiện rất khó khăn vì thiếu cả phương tiện lẫn tính pháp lý".

Trong thực tế, rất nhiều sản phẩm giả, thiếu chất lượng được giới thiệu là sản xuất từ Trung Quốc lại được "điều chế" ngay tại các nhà thuốc đông y trong nước. Và thành phần hoá chất của các loại đông dược "dỏm", khi xét nghiệm cho thấy tràn lan hoá chất tân dược như paracetamol, corticoide, indomethacine...(!?).

Thậm chí, khi kiểm tra ở nhà thuốc đông y, thanh tra Sở Y tế TPHCM đã có cả những chế phẩm thuốc tây cấm lưu hành như Fefluramin (một loại thuốc tây có tác dụng kích dục) cũng được bày bán công khai chung với các sản phẩm đông y khác.

Đó là chưa nói đến tình trạng hàng nhập khẩu, việc dán nhãn phụ có in giấy phép nhập khẩu hầu như chưa được các Cty thực hiện nghiêm túc. Thậm chí, có nhiều nhà nhập khẩu đã khoán trắng việc dán nhãn phụ cho cửa hàng kinh doanh. Vì thế, dẫn đến tình trạng thuốc lưu hành có nhãn mác bị đánh tráo, không khớp với sản phẩm.

Không chỉ thế, có nhiều loại thuốc đông dược đã bị làm giả ngay từ đầu nguồn (đa phần nhập từ Trung Quốc) với chất lượng rất kém, chỉ vì có giá quá "bèo" nên đã tràn lan trên thị trường Việt Nam. Cụ thể như vị thuốc hoài sơn - loại thuốc thường bị giả nhất - thường lại được làm bằng củ mì (sắn).

Có thể nói, về cơ sở pháp lý, quản lý nhà nước, cho đến nay, Bộ Y tế vẫn chưa ban hành một cách hoàn chỉnh và đầy đủ những văn bản pháp quy đối với công tác quản lý đông dược.

Còn danh mục đông dược được phép lưu hành chính thức vẫn chưa hoàn chỉnh và không được cập nhật định kỳ hàng năm, cộng thêm tình trạng thuốc đông dược chủ yếu lại nhập khẩu theo dạng tiểu ngạch.
 
Ngoài ra, các thanh tra viên cũng còn hạn chế về kiến thức đông dược. Tất cả những tồn tại này đã khiến thị trường thuốc đông dược không được kiểm soát chặt chẽ.

Bên cạnh việc "bổ sung", hoàn thiện những bất cập này, thiết nghĩ, việc quy hoạch khu đông y cũng là một điều mà các cấp chính quyền cần nên nghĩ đến và sớm triển khai - BS Lê Trương - GĐ BV quận 5, người một thời gian dài đã gắn liền với công tác thanh - kiểm tra ở khu kinh doanh đông dược Chợ Lớn - đã đưa ra kiến nghị.