Thiếu năng lực

ĐBSCL là khu vực có lợi thế lớn về sản xuất  (SX) nông nghiệp nhưng không phải ai cũng được tham gia hoặc hưởng lợi ích đó bởi tư liệu SX phân bố không đều.

Ông Đào Đức Huấn, (Trung tâm Phát triển nông thôn)  đặt câu hỏi: "Nghèo đói còn duy trì ở nhiều khu vực có mức độ SXHH, thâm canh nông nghiệp cao. Vậy, SXHH có phải là giải pháp giảm nghèo?".

IPSARD đã thực hiện một cuộc khảo sát tại vùng SX lúa thâm canh thuộc huyện Phú Tân  (An Giang), theo đó 21,5% hộ gia đình thuộc diện nghèo. tỉ lệ hộ nghèo tham gia SX sản phẩm nông sản đặc sản rất ít. Chỉ có 3% số hộ nghèo tham gia SX gạo nếp Phú Tân và 4% SX nếp Bè.

Từ đây đặt ra một vấn đề: Đó là năng lực lao động của người nghèo để tham gia vào các hoạt động kinh tế. Các chuyên gia của IPSARD chỉ ra gốc của vấn đề là giáo dục và đào tạo nghề. Trình độ dân trí thấp khiến gánh mưu sinh trở nên nặng hơn trên vai người nghèo.

TS Vũ Trọng Bình - cán bộ thuộc IPSARD cho biết: "Có đến 38,9% người nghèo mù chữ và 40,3% mới tốt nghiệp tiểu học, vì thế rất khó khăn trong việc phát triển kinh tế và tìm nguồn sinh kế ổn định". Nhiều giải pháp đã được tính đến như khuyến nông, dạy nghề tại chỗ, vay vốn SX,...

TS Ninh Ngọc Bảo Kim - Trưởng đại diện Quỹ Châu Á - đánh giá: "Nhiều hoạt động dạy nghề mới chỉ thiên về chỉ tiêu chứ chưa có mối liên hệ với DN. Khiến LĐ đào tạo ra hiếm khi sử dụng được ngay". Việc vay vốn và các chính sách khuyến nông đạt kết quả rất thấp: 68,1 hộ nghèo sử dụng vốn vay không hiệu quả, không dùng SX và chỉ có 6% được đào tạo, tập huấn khuyến nông. Các dịch vụ dạy nghề và xúc tiến việc làm ít đến được với người nghèo ở vùng sâu, vùng xa.

Giàu... tiềm năng

Các chuyên gia nhận định, công tác xóa đói giảm nghèo tại ĐBSCL khác hẳn những địa phương khác. Bởi nơi đây có sẵn nhiều lợi thế, vấn đề là phải tận dụng hiệu quả hơn nguồn lực đã có. Hiện nay, hoạt động du lịch miệt vườn ở Tiền Giang đã tạo việc làm cho 500 hộ gia đình nghèo với khoảng 1.000 LĐ. Các làng nghề ở vùng sản xuất đa dạng, miền núi đã giải quyết việc làm cho trên 8.000 LĐ, làng nghề tiểu thủ công nghiệp ở Đồng Tháp tạo việc làm cho khoảng 37% hộ gia đình. Còn các KCN tại địa phương đã thu hút hàng chục nghìn LĐ.

Chính vì vậy, bà Ninh Ngọc Bảo Kim đề nghị nên để người nghèo chủ động sử dụng "cần câu" để thoát nghèo. Nghĩa là với những lợi thế của địa phương, cộng với sự trợ giúp của Nhà nước, các tổ chức trong và ngoài nước, người nghèo phải biết làm gì với những nguồn lực đó để thoát nghèo. Muốn vậy, cần phân định đâu là trọng tâm hỗ trợ người nghèo.

Theo bà Kim, cần cải thiện nền tảng giáo dục và đào tạo nghề, bởi không có kiến thức và tay nghề cơ bản sẽ không sử dụng hiệu quả nguồn lực từ bên ngoài.