Từ kết quả của kỳ thi này, học sinh sẽ được xếp vào các trường, theo thang điểm từ trên xuống, điểm cao vào trường "cao giá", điểm thấp vào trường "giá thấp".
Bao mùa thi qua, các trường có tên tuổi trở thành địa chỉ để cho phụ huynh chạy chỗ. Đối với người không có tiền hoặc không có đường chạy, họ đặt áp lực lên vai con cái, bắt buộc phải thi đỗ vào trường điểm.
Áp lực đó biến kỳ thi chuyển cấp trở nên rất căng thẳng, thậm chí tiêu cực. Các trường có tiếng tăm cũng phải đối phó với nạn xin xỏ, giới thiệu, đó cũng là một áp lực. Chỉ một kỳ thi chuyển cấp mà làm phức tạp xã hội, mất thì giờ và lo toan quá nhiều cho một việc đúng ra không cần thiết phải như thế.
Không chỉ kỳ thi vào THPT, học sinh vào mẫu giáo, lớp 1, lớp 6 đều có cuộc chạy đua căng thẳng như vậy. Phụ huynh săn tìm các trường "có sao" để gửi con. Trường bên cạnh nhà đúng tuyến không thèm học, phải học cho được trường vừa ý. Người ta xếp hàng xin cho con vào cấp tiểu học từ sáng sớm như xếp hàng mua gạo thời bao cấp.
Mẫu giáo cũng có trường điểm, cấp tiểu học, cấp THCS, cấp THPT đều có trường điểm hoặc "số má" cao thấp. Phụ huynh mở cuộc chạy đua cho con cái vào các trường đó với niềm tin con mình sẽ học tốt hơn. Trẻ con bị vắt kiệt sức vì các cuộc chạy đua từ khi còn mẫu giáo lên đến đại học thì đúng là tai họa.
Cuộc chạy trường do tâm lý phụ huynh một phần, nhưng xét trên thực tế, phụ huynh cũng có lý. Nhiều trường chất lượng đào tạo thấp, điều kiện vật chất quá kém nên phụ huynh không có niềm tin, không ai muốn cho con đi học ở một trường tập trung nhiều học sinh kém và cá biệt.
Các trường bị chê chất lượng thấp luôn phải gánh học sinh có học lực yếu. Với đầu vào như vậy thì thầy cô giáo rất khó khăn để nâng chất lượng, chưa kể học sinh học kém thường không ngoan.
Đầu vào kém thì không cạnh tranh được với trường giỏi, không có tiếng tăm thì không có học sinh giỏi thi vào. Cứ thế, khoảng cách chất lượng giữa các trường công ngày càng xa. Đây chính là nguyên nhân cho mọi rối ren, chạy trường của mỗi mùa thi chuyển cấp.
Để giải quyết vấn đề này, có ý kiến cho rằng, ngoài hệ thống trường chuyên cần phải tuyển chọn những học sinh xuất sắc, các trường còn lại cứ theo tuyến mà học. Học sinh thuộc các khu phố, phường gần trường THPT nào thì được học ở trường đó.
Làm được như vậy thì chất lượng đầu vào của các trường đồng đều, các trường dần dần rút lại khoảng cách thì giảm bớt những kỳ thi chuyển cấp, xét điểm nguyện vọng căng thẳng, từ đó cũng dẹp bỏ nạn chạy trường.
Ngoài ra, nếu thực hiện việc học theo tuyến nghiêm túc, cũng sẽ giải quyết được nhiều vấn đề xã hội khác. Đơn cử như học sinh đi học cạnh trường thì cha mẹ khỏi phải đưa đón. Hạn chế người tham gia giao thông là hạn chế ùn tắc, tiết kiệm nhiên liệu và giảm thiểu tai nạn giao thông.