Đó là những nhận xét của Chi cục Bảo vệ môi trường TPHCM về chất lượng không khí thành phố.

Khi tốc độ lưu thông chỉ còn 10km/giờ
 
Một thống kê gần đây nhất của Sở Giao thông Vận tải TPHCM cho thấy, tốc độ đi lại của xe gắn máy 2 bánh vào giờ cao điểm buổi chiều hiện chỉ còn khoảng 10km/giờ. Cá biệt ở một số trục đường huyết mạch như Hoàng Văn Thụ, Nguyễn Kiệm, Hai Bà Trưng, Nam Kỳ Khởi Nghĩa..., tốc độ xe gắn máy 2 bánh chỉ còn 8km/giờ.

Điều này, có lẽ cũng chẳng gây "sốc" cho nhiều người dân TPHCM bởi không ít buổi chiều, trong giờ cao điểm, giao thông trên nhiều tuyến đường còn bị ùn ứ hoặc tắc nghẽn. Lúc đó, chắc chắn tốc độ còn thấp hơn thống kê của Sở Giao thông Vận tải TP. Thế nhưng, điều đáng nói là tình hình này đang ngày một xấu đi.

Hiện nay, trung bình mỗi ngày TPHCM vẫn tăng thêm khoảng 100 xe ô tô và 1.300 xe gắn máy 2 bánh, chưa kể một lượng không nhỏ xe của các địa phương khác tham gia giao thông ở thành phố. Trong khi đó, hệ thống đường của thành phố tăng rất ít, chủ yếu do chi phí đầu tư quá cao

Diện tích đường giao thông so với tổng diện tích thành phố mới đạt 1,7%, còn cách quá xa so với tiêu chuẩn của quốc tế là diện tích đường giao thông so với tổng diện tích thành phố phải đạt 15%-20% (điều kiện để các phương tiện giao thông lưu thông dễ dàng, thuận tiện). Nhiều chuyên gia giao thông đã cảnh báo, với đà này tình trạng giao thông thành phố sẽ còn xấu hơn nữa.

Tuy nhiên, đó mới là một khía cạnh của vấn đề. Trong khi tốc độ lưu thông ngày càng chậm đi thì đại đa số người dân thành phố lại có xu hướng thích sử dụng xe phân phối lớn, tốc độ cao; những loại xe từ 100 phân khối (100cc) trở lên đang được sử dụng nhiều nhất ở TPHCM. Thậm chí, ở nhiều cửa hàng bán xe gắn máy 2 bánh ở các quận trung tâm thành phố như Lý Tự Trọng, Cách Mạng Tháng 8, Trần Hưng Đạo... người ta không còn bán loại xe phân khối nhỏ. Các loại xe ấy, người cần mua gần như chỉ có thể tìm thấy ở các cửa hàng bán xe cũ nằm rải rác trên các đường Phan Đăng Lưu, Hoàng Văn Thụ...

Xe 100 cc tốc độ tối ưu là 45km- 60km/giờ

Theo ông Ngô Ngọc Sơn, Phó phòng Kiểm định xe cơ giới thuộc Cục Đăng kiểm Việt Nam, ở tốc độ 45km-60km/giờ, xe gắn máy 2 bánh loại 100cc trở lên - loại xe phổ biến hiện nay ở TPHCM, đạt chế độ hoạt động hoàn hảo nhất. Ở tốc độ ấy, nhiên liệu gần như bị đốt cháy hoàn toàn nên các chất độc hại trong khí thải luôn ở mức thấp nhất, trong giới hạn cho phép. Nếu không đạt được tốc độ này, nhiên liệu không được đốt cháy tối ưu, khí thải của xe có thể chứa nhiều chất gây hại cho con người và môi trường như CO, S, NO, NOX...

Nếu xe phải thắng và dừng lại liên tục thì khí thải ra càng có nhiều chất độc hại hơn. Đây là một vấn đề thuộc về kỹ thuật song cũng không quá khó hiểu. Đơn giản là sau khi xe phải thắng hoặc dừng lại thì nó cần tiêu hao một lượng nhiên liệu nhiều hơn để tăng tốc, thắng được lực cản của đường để có thể đi tiếp. Trong quá trình phải tiêu hao nhiên liệu nhiều hơn bình thường ấy thì tất yếu khí thải của xe sẽ mang nhiều chất độc hại hơn.

Xe phân khối lớn cũng có nghĩa là nhu cầu tiêu tốn nhiên liệu của nó cao hơn các loại xe phân khối nhỏ (nếu cả hai đều có cùng công nghệ chế tạo). Cũng theo ông Ngô Ngọc Sơn, mức độ này có thể là gấp 2, gấp 3 lần tùy xe có phân khối như thế nào. Đó là chưa kể trường hợp xe phân khối lớn lại phải thắng, dừng liên tục trên các tuyến đường nội ô thành phố, làm cho lượng nhiên liệu sử dụng đã cao lại càng cao hơn.

Hiện nay, giá các loại xe gắn máy 2 bánh đã giảm nhiều so với những năm trước. Tuy nhiên, xe gắn máy 2 bánh phân khối lớn do có một số đòi hỏi về kỹ thuật cao hơn xe gắn máy 2 bánh phân khối nhỏ nên luôn luôn có giá thành cao hơn loại xe phân khối nhỏ khoảng 20%-30%/xe. Như vậy, với xu hướng sử dụng xe phân khối lớn trong điều kiện giao thông như hiện nay, người dân TPHCM đang tự gây ô nhiễm môi trường và làm lãng phí tiền bạc (mua xăng, mua xe) của chính mình.

Điều đáng nói là mối nguy này chưa thấy được cảnh báo và có biện pháp tuyên truyền giáo dục người dân chọn mua xe gắn máy hợp lý hơn. Tất nhiên, cũng có thể có không ít người buộc phải chọn mua xe phân khối lớn để có thể sử dụng trong nhiều tình huống: đi công tác xa, trên những tuyến quốc lộ được phép đi nhanh hơn... Thế nhưng, nếu biết sắp xếp, người dân vẫn có thể chọn mua cho gia đình mình loại xe phù hợp. Ví dụ trong nhà chỉ cần 1 chiếc xe để đi xa, còn lại là những loại xe khác tiết kiệm năng lượng hơn, ít gây ô nhiễm môi trường hơn...

Tác hại của các chất ô nhiễm trong khí xả động cơ 1. CO: là sản phẩm khí không màu, không mùi, không vị, sinh ra do ôxy hóa không hoàn toàn carbon trong nhiên liệu ở điều kiện thiếu O2. CO ngăn cản sự chuyển dịch của hồng cầu trong máu làm cho các bộ phận của cơ thể bị thiếu O2. Nạn nhân bị tử vong khi 70% hồng cầu bị khống chế (khi nồng độ CO trong không khí lớn hơn 1.000ppm). Ở nồng độ thấp hơn, CO cũng có thể gây nguy hiểm lâu dài cho con người: khi 20% hồng cầu bị khống chế, nạn nhân bị nhức đầu, chóng mặt, buồn nôn và khi con số này lên đến 50%, bộ não con người bắt đầu bị ảnh hưởng mạnh. 2. Nox: là họ các oxyde nitơ trong đó NO chiếm đại bộ phận. Nox được hình thành do N2 tác dụng với O2 ở nhiệt độ cao (vượt quá 1.100°C). Monoxyde nitơ (x=1) không nguy hiểm mấy nhưng nó là cơ sở để tạo ra dioxyde nitơ (x=2). NO2 là chất khí màu hơi hồng, có mùi, khứa giác có thể phát hiện khi nồng độ của nó trong không khí đạt khoảng 0,12ppm. NO2 là chất khó hòa tan, do đó nó có thể đi theo đường hô hấp đi sâu vào phổi gây viêm và hủy hoại các tế bào của cơ quan hô hấp. Nạn nhân bị mất ngủ, ho, khó thở. 3. Hydrocarbure: (HC) có mặt trong khí thải do quá trình cháy không hoàn toàn hoặc do hiện tượng cháy không bình thường. Chúng tác hại đến sức khỏe con người, gây cho con người những căn bệnh: ung thư máu, gan... chủ yếu do các hydrocarbure thơm. 4. SO2: Oxyde lưu huỳnh là một chất háu nước. Vì vậy, nó rất dễ tan trong nước mũi, bị ôxy hóa thành H2SO4 và muối amonium rồi đi theo đường hô hấp vào sâu trong phổi. Mặt khác, SO2 làm giảm khả năng đề kháng của cơ thể và làm tăng cường độ độc hại của các chất ô nhiễm khác đối với nạn nhân. 5. Bồ hóng: là chất ô nhiễm đặc biệt quan trọng trong khí xả động cơ diesel. Nó tồn tại dưới dạng hạt rắn có đường kính trung bình khoảng 0,3mm nên rất dễ xâm nhập sâu vào phổi. Sự nguy hiểm của bồ hóng, ngoài việc gây trở ngại cho cơ quan hô hấp như bất kỳ một tạp chất nào khác có mặt trong không khí, nó còn là nguyên nhân gây các bệnh ung thư do các hydrocarbure thơm mạch vòng (HAP) hấp thụ trên bề mặt của chúng trong quá trình hình thành. (Nguồn: Cục Đăng kiểm Việt Nam)