Hội thảo là dịp để ba bên cùng phân tích đúng - sai xung quanh các vụ tranh chấp liên quan đến sở hữu chung - riêng tại các CC, nhưng kết thúc hội thảo, chỉ có thể rút ra được một điều luật chưa kín kẽ, không phân định được ai đúng, ai sai.

Nhầm lẫn tiện ích và sở hữu chung - riêng

Hội thảo được "làm nóng" với những uất ức, bức xúc của các "nạn nhân" được dịp tuôn ra cho công luận, cơ quan quản lý nhà nước, trong đó có Bộ Xây dựng. Đại diện cho các cư dân CC Mỹ Vinh - ông Nguyễn Thế Dũng nổ "phát pháo" đầu tiên: "Tất cả những gì được quảng cáo như nhà trẻ, phòng y tế... chúng tôi đã bị tước đoạt hết. Bây giờ chúng tôi chỉ còn được sở hữu những gì bên trong 4 bức tường căn hộ, bên ngoài là của chủ đầu tư".

Ông Dũng kết tội chủ đầu tư: "Gian dối thương mại, lợi dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản...". Còn các chủ đầu tư thì cho rằng, hầu hết các CC phát sinh tranh chấp trong thời gian vừa qua là các dự án nhà ở thương mại, chủ đầu tư có quyền bán với giá nào họ cảm thấy có lợi. Vì vậy, không thể nói là các tiện ích đã hay chưa được tính vào giá thành bán căn hộ.

Ở một quan điểm có phần trung dung, bà Nguyễn Thị Cam - nguyên Trưởng khoa Luật, Đại học Luật TPHCM, PGĐ Cty Đất Luật - cho rằng, hầu hết các hợp đồng mua - bán căn hộ dưới hình thức là hợp đồng góp vốn. Thế nhưng đây không phải là góp vốn chia lợi nhuận như bình thường, mà là mua căn hộ. Vì vậy, khi có tranh chấp đưa ra toà, chắc chắn những hợp đồng này sẽ bị vô hiệu, thua thiệt luôn thuộc về khách hàng.

Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệp - PGĐ Sở Xây dựng - cho rằng, trên thực tế có rất nhiều loại CC. Đối với các CC đa năng, thường phần dưới làm trung tâm thương mại, phần giữa làm văn phòng và trên cùng là căn hộ. Nếu cho rằng các tiện ích trong CC là sở hữu chung thì không lẽ các trung tâm thương mại, văn phòng cho thuê tầng dưới là thuộc sở hữu chung của các hộ dân. Vì vậy, tiến sĩ Hiệp đề nghị: "Đối với mỗi loại CC cần phải có một sự điều chỉnh khác biệt".

Luật chưa kín kẽ, chưa điều chỉnh được

Theo các chuyên gia, cho đến thời điểm hiện nay, để phân xử ai đúng, ai sai trong các vụ tranh chấp phần tiện ích trong các CC quả là không dễ. Trong các văn bản pháp luật có liên quan đến nhà CC hiện nay chưa đủ kín kẽ để có thể phân định ai đúng, ai sai. Luật sư Trương Thị Hoà cho rằng, cốt lõi của các vụ tranh chấp sở hữu chung - riêng bắt nguồn từ sự lỏng lẻo của luật pháp. Ngay cả QĐ 08 của Bộ Xây dựng về quy chế quản lý, sử dụng nhà CC cũng mới chỉ là bộ khung chung chung, không theo kịp thực tế.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Hồng Quân cho rằng, sở hữu chung - riêng trong các CC không phải lúc nào, ở chỗ nào cũng có thể phân định rõ ràng. Nguyên tắc thoả thuận là cốt lõi để cuối cùng đạt đến mục đích tạo ra môi trường sống tốt hơn. Về mặt luật pháp, Bộ Xây dựng sẽ tiếp tục hoàn thiện những nội dung chưa đồng bộ. Bộ đang nghiên cứu soạn thảo mẫu hợp đồng, trong đó người mua, người bán thông suốt phần nào của chung, phần nào của riêng ngay từ đầu để tránh tranh chấp về sau.