Đánh giá về những kết quả của VN trong việc kiềm chế lạm phát, nhiều ý kiến quốc tế đã nhận định khá lạc quan. Lao Động đã có cuộc trao đổi với ông Võ Trí Thành - Trưởng ban Nghiên cứu chính sách hội nhập kinh tế quốc tế (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương) xung quanh vấn đề trên.

- Thời gian gần đây, TTCK đã có những bước phục hồi khá mạnh. Nhiều ý kiến cho rằng, đó là những phản ứng tích cực với các chuyển biến vĩ mô. Vậy theo ông, chúng ta có quyền lạc quan hay không?

- Cho đến thời điểm này, kinh tế vĩ mô đã có một số dấu hiệu cải thiện nhất định. Tiềm năng dài hạn và lợi thế so sánh phần nào được thể hiện. Ví dụ cam kết đầu tư nước ngoài (FDI) 8 tháng khoảng 46,3 tỉ USD - cao chưa từng có, xuất khẩu tăng 39,1% cũng là cao nhất từ trước tới nay, lạm phát theo tháng có xu hướng giảm dần, áp lực đối với cán cân thanh toán quốc tế, áp lực với thị trường ngoại hối dịu bớt, tình hình thanh khoản của hệ thống ngân hàng bớt căng thẳng, tỉ lệ nợ nước ngoài và dịch vụ nợ chưa có vấn đề lớn ít ra trong trung hạn. Trong một chừng mực nhất định việc VN duy trì được tăng trưởng trên dưới 6% cũng là dấu hiệu không tồi.

Tuy nhiên, theo tôi, vẫn còn quá sớm để tuyên bố thắng lợi và nếu nhìn tổng thể thì vẫn có rất nhiều vấn đề cần lưu ý. Lạm phát so với cùng kỳ vẫn cao. Lòng tin của công chúng vào thị trường tuy đã có cải thiện nhưng vẫn mong manh. Trong khi đó, lại có một số vấn đề phát sinh trở nên nghiêm trọng hơn như khó khăn của DN trong sản xuất kinh doanh và gắn với đó là những vấn đề xã hội như giảm việc làm, giảm thu nhập.
 
Ngoài ra, cũng vì tăng trưởng giảm và khó khăn trên thị trường bất động sản nên vấn đề nợ xấu của hệ thống ngân hàng cũng có xu hướng tăng lên. Một số chỉ số vĩ mô như tăng trưởng GDP theo quý đang giảm. Tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp khoảng 7% so với 6 tháng 2007 là 9,9%, xây dựng tăng 0,9% so với 8,4% cùng kỳ 2007, dịch vụ tăng 7,6% so với mức 8,4% năm trước...

- Vậy theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất trong những tháng cuối năm?

- Tôi cho rằng giảm dần lạm phát vẫn là quan trọng nhất. Đồng thời, cần những chính sách hỗ trợ đi kèm như hỗ trợ người nghèo cũng như một số DN có tiềm năng nhưng đang gặp khó khăn nhất thời, đồng thời phải chuẩn bị để xử lý những vấn đề lớn nếu nó diễn ra như vấn đề nợ xấu. Như vậy, chúng ta phải nói rằng, giữ ổn định kinh tế vĩ mô vẫn phải là trọng tâm trong trước mắt, mặc dù chính sách vẫn phải linh hoạt. Tôi muốn lưu ý là ổn định kinh tế vĩ mô vẫn phải là hàng đầu.

- Ông bình luận gì về vấn đề lựa chọn chính sách hiện nay giữa giữ ổn định vĩ mô, nhưng vẫn đảm bảo tăng trưởng?

- Như tôi đã nói, chúng ta vẫn cần phải đặt trọng tâm vào ổn định kinh tế vĩ mô từ đây đến cuối năm. Tuy nhiên, có hai vấn đề cần lưu ý. Thứ nhất là, tiếp tục những chính sách thắt chặt, nhưng liều lượng như thế nào thì phải linh hoạt theo diễn biến tình hình. Về tổng thể là kinh tế vĩ mô vẫn khó khăn, nên vẫn phải tiếp tục chính sách thắt chặt. Thời điểm này rất nhạy cảm nếu tính toán không đúng, mà có nới lỏng vội vã thì sẽ dẫn đến khó cứu chữa ổn định vĩ mô. Tuy nhiên nếu không linh hoạt, bám sát tình hình và làm quá chậm thì cũng có thể gây ra những khó khăn xã hội rất lớn.

Thứ hai, bên cạnh các chính sách vĩ mô thắt chặt như vậy, không có nghĩa là dưới góc độ vi mô lại không có các biện pháp hỗ trợ những đối tượng dễ bị tổn thương, đặc biệt là các DN vừa và nhỏ. Theo tôi, hai điều này không mâu thuẫn với nhau.

Hiện bài toán giữa ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng để giảm áp lực về mặt xã hội đều diễn ra trên diện rộng ở nhiều nước. Đối với VN, do mức độ bất ổn vĩ mô nói chung là cao so với một số nước khác trong khu vực, nên vẫn phải lấy ổn định vĩ mô làm trọng. Vì vậy, những công cụ của chính sách thắt chặt vẫn phải áp dụng.

Nhưng vừa qua NHNN cũng đã linh hoạt trong chính sách thắt chặt này với liều lượng đủ để tác động tốt lên kinh tế vĩ mô, nhưng cũng có những ứng xử để tạo điểm gặp gỡ giữa NH với DN trong vấn đề vốn. NHNN đã hỗ trợ thanh khoản cho các NH, tăng lãi suất dự trữ bắt buộc lên gấp 3 lần. Đó là sự kết hợp linh hoạt và có hiệu ứng tốt.

- Với việc tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, vậy ông đánh giá khó khăn đối với các DN như thế nào?

- Chúng ta biết, trong khủng hoảng có ba loại DN: Một nhóm DN vẫn ăn nên làm ra. Nhóm thứ hai là nhóm thực sự phải phá sản. Đây là các DN trước kia phát triển trên cơ sở tăng trưởng chung và làm mờ đi các điểm yếu, nhưng đến lúc khó khăn sẽ bộc lộ ra. Loại thứ ba là những DN có tiềm năng, nhưng đang gặp khó khăn trước mắt.
 
Tôi cho rằng bức tranh không hoàn toàn xấu. Chúng ta vẫn có tăng trưởng, tức là có điểm sáng. Trong khó khăn luôn có cơ hội mới. Thường cơ hội chỉ đến khi DN có sức mạnh về vốn hay tầm chơi. Trước mắt có thể họ chưa phát huy được cơ hội, chẳng hạn chiếm lĩnh thị trường, trước mắt chưa đem lại lợi nhuận, nhưng sau đó là tiền đề tốt để phát triển.

Dĩ nhiên, nhìn chung kinh tế gặp khó khăn thì DN cũng không vượt ra khỏi vòng xoáy được. Cộng với việc áp dụng chính sách thắt chặt, giảm đầu tư công khiến nhiều DN trước kia chỉ hoạt động phụ trợ cho các dự án đó sẽ gặp khó khăn. Thường các khó khăn rơi vào các DN nhỏ và vừa, tiềm lực vốn không đủ. Theo các thông kê mà tôi có, nhóm DN nhỏ và vừa, tiểu thủ công nghiệp đang rất khó khăn.

- Xin cảm ơn ông.

Theo dự báo, năm 2008, mức lạm phát của VN sẽ vào khoảng 26%-29%, tốc độ tăng trưởng GPD đạt 6%-6,5%, nhập siêu khoảng 20 tỉ USD, cán cân thanh toán thâm hụt không lớn, thậm chí có thặng dư. Năm 2009, lạm phát sẽ giảm xuống còn 12%-16%, tăng trưởng có thể đạt 7%.