Yên Bái: Bài học đắt giá sau lũ

Lũ đã đi qua cả chục ngày, mà TP. Yên Bái vẫn còn ngập đầy trong bùn đất. Mùi hôi thối của xác động vật chết, của rác thải gặp nắng cứ thế mà bốc lên nồng nặc. Khói bụi của hàng trăm chiếc xe đủ loại to, nhỏ chạy khắp các tuyến phố đi chở bùn càng khiến cho môi trường đô thị trở lên ô nhiễm.

Sức người có hạn. Vì thế, mặc dù đã có sự huy động toàn lực của các đơn vị bộ đội đứng chân trên địa bàn tỉnh như: Bộ CHQS tỉnh; Trung đoàn 121; Trung đoàn 174; Trường Quân sự Âập Bắc, Sư đoàn 316 thuộc Quân khu II... nhưng đến giờ phút này, bùn đất có vẻ vẫn không suy chuyển được là mấy. Thành phố (TP) đã mở đợt huy động sức mạnh toàn dân. Hàng ngàn lượt người dân, từ cán bộ, công chức của đơn vị hành chính, sản xuất cho tới các tổ chức, đoàn thể, thậm chí người dân ở tất cả các xã, phường không bị ảnh hưởng lũ cũng nô nức ra đường làm những công việc vệ sinh môi trường sau lũ.

Chưa bao giờ trên khắp các ngả đường của TP lại nhộn nhịp người đến thế. Quân với dân như cá với nước, cùng chung một ý chí, cùng xắn tay lao động xua đi những đau thương mất mát để xây dựng cuộc sống mới cho đô thị tươi sáng hơn. Vậy bài học đắt giá phía sau cơn lũ là gì? Lý do thì có cả hàng ngàn lẻ một là chính đáng. Nhưng nhìn thẳng vào thực tế tất cả đều có thể thấy những hiểm hoạ từ bài học chủ quan, mất cảnh giác của cả cấp uỷ và chính quyền từ tỉnh tới cơ sở.

Lấy ví dụ đơn giản khi quy hoạch mặt bằng ở khu vực sân ga, chợ Yên Bái, nhà thiết kế đã căn cứ vào mức nước lũ năm 1968 và 1971 mà tính ở cos 31, khu vực đường đại lộ Nguyễn Thái Học ở cos 32, 33 cũng có nghĩa là đảm bảo khu vực trung tâm TP này không bị ngập lũ. Nhưng do ảnh hưởng của cơn bão số 4, nước lũ năm nay lên quá cao (trên cos 34) và vượt mức báo động 3.

Mặc dù đã được chính quyền địa phương tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng cảnh báo lũ có thể lên trên mức báo động 3 và trên cos 34, nhưng hầu hết tất cả những người dân đều chủ quan không tin nước có thể ngập vào nhà mình.

Tâm và vùng gió nguy hiểm của bão Nuri chiều tối 20.8.

Chỉ đến khi nước mỗi lúc một lên cao, không ai kịp trở tay, người ta đành phó mặc cho bàn ghế, giường tủ tha hồ trôi nổi và sơ tán những của cải thiết yếu. Bấy giờ mới nghĩ đến trận lũ ống lịch sử ở thị trấn Ba Khe, Cát Thịnh thì mọi việc đã quá muộn.

Ngẫm lại thì chẳng riêng người dân, mà cấp uỷ, chính quyền, cơ quan chức năng các địa phương cũng chủ quan không kém. Khi nước mới lên ngấp nghé hiên nhà, khi điện, nước, thông tin liên lạc bị cắt đứt cũng là lúc người dân cần thông tin về lũ nhất. Nếu khi ấy có cán bộ mang loa tay đi thuyền xuống tuyên truyền thì chắc chắn sẽ giảm thiểu những thiệt hại về tài sản cho dân.
 
Là một huyện có thể trưng dụng được một lúc vài chục chiếc thuyền đi cứu nạn từ cảng Hương Lý, nhưng một đồng chí lãnh đạo huyện Yên Bình lại trả lời phóng viên rất bàng quan biện minh cho lý do không thể tiếp cận những xã bị cô lập là vì "không có xuồng"?... Trong lũ, nòng cốt đi ứng cứu và sơ tán, di dời dân chủ yếu là các lực lượng vũ trang như công an, quân đội. Ngoài việc thường xuyên diễn tập sẵn sàng chiến đấu, thiết nghĩ các lực lượng này phải tăng cường công tác diễn tập tìm kiếm cứu nạn hơn nữa.

Cũng qua đợt lũ này cho thấy các phương tiện cứu hộ chủ lực như xuồng máy, caclots loại nhỏ không đảm bảo, vì nếu gặp dòng xoáy mạnh có thể gây nguy hiểm tính mạng cho lực lượng cứu hộ. Thực tế chiếc tàu cứu hộ bị trôi trong đợt lũ vừa qua đã chứng minh điều đó. Đó là chưa kể đến những thiệt hại không thể tính bằng tiền mà sau lũ các cấp, các ngành phải đối mặt, phải vượt mọi khó khăn để khắc phục.