Đau đầu giá dầu
Khảo sát của Cục Khai thác và Bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản - Cục KT&BVNLTS (Bộ NNPTNT) trong tháng 2.2008 - thời điểm giá dầu tăng thêm 3.400 đ/l cho thấy, hầu hết các chi phí cho nhu cầu phục vụ chuyến biển đều tăng mạnh trong khi giá sản phẩm hải sản lại tăng không đáng kể. Đối với đội tàu lưới kéo đôi có công suất khoảng 900CV tại ngư trường Tây Nam Bộ, chi phí nhiên liệu cho một chuyến đi khoảng 40 ngày tăng từ 328 triệu đồng lên 382,8 triệu đồng và chiếm tỉ trọng đến 78,2% tổng chi phí tăng toàn chuyến đi.
Trong khi đó, theo chuyên gia Phạm Ngọc Tuấn (Cục KT&BVNLTS), tổng doanh thu toàn chuyến đi này chỉ tăng từ 620 triệu đồng lên 640 triệu đồng, tương đương 20 triệu đồng/chuyến. Sự chênh lệch này khiến thu nhập của chủ tàu cũng như người lao động trên tàu giảm rất mạnh dẫn đến thực tế là một loạt các đội tàu lưới kéo tại các tỉnh trọng điểm như Bà Rịa - Vũng Tàu, Kiên Giang và Cà Mau phải nằm bờ. Số tàu nằm bờ do giá dầu tăng cao tại Bà Rịa - Vũng Tàu chiếm 25% tổng số tàu khai thác thuỷ sản và tại Cà Mau là 305.
Không chỉ đối với riêng đội tàu lưới kéo, khảo sát của Cục KT&BVNLTS cũng cho thấy một loạt đội tàu làm nghề vây rút chì, câu mực, lưới rê thu ngừ và nghề câu cá ngừ đại dương cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi giá dầu tăng cao.
Lối thoát: Hỗ trợ dầu?
Trước những khó khăn này, Bộ NNPTNT vào đầu tuần chính thức có văn bản đồng ý với quan điểm hỗ trợ giá dầu của Bộ Tài chính trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ hoạt động khai thác và coi đây là biện pháp cần thiết trong điều kiện giá dầu tăng cao như hiện nay. Song Bộ NNPTNT cho rằng, quan điểm hỗ trợ 20% chi phí tăng thêm về giá dầu (tương đương 3.700 đồng từ mức 10.200đ/l lên mức 13.900đ/l) là không hợp lý vì thực tế giá dầu còn biến động trong tương lai.
Ngành nông nghiệp cũng không đồng ý với quan điểm của Bộ Tài chính về việc chỉ hỗ trợ các đội tàu có công suất 40CV, 40CV đến dưới 90CV và từ 90CV trở lên. Trong văn bản gửi Bộ Tài chính, Thứ trưởng Bộ NNPTNT - ông Nguyễn Việt Thắng - cho rằng, thực tế đội tàu có mức tiêu thụ nhiên liệu nhiều nhất hiện nay có công suất trung bình lên tới 800CV, tương đương mức tiêu thụ 40.000 lít dầu cho một chuyến đi 40 ngày. Với những lý giải này, Bộ NNPTNT kiến nghị Bộ Tài chính hỗ trợ 20% lượng dầu tiêu hao thực tế và thực hiện chi trả bằng tiền tại thời điểm mua nhiên liệu.
Tuy nhiên, do không khuyến khích các loại nghề tiêu hao nhiều nhiên liệu và gây tổn hại lớn đến nguồn lợi, ngư trường như nghề lưới kéo, Bộ NNPTNT đưa ý kiến lấy định mức tiêu hao nhiên liệu của nghề lưới rê thu ngừ làm định mức hỗ trợ chung cho các nghề khai thác hải sản. Ước tính với 14.000 tàu có công suất trên 90CV, tổng mức hỗ trợ hàng năm cho đội tàu đánh bắt hải sản sẽ lên tới 1.120 tỉ đồng.
Một giải pháp quan trọng khác, theo ông Phạm Ngọc Tuấn, ngư dân cần chuyển đổi nghề từ khai thác tiêu tốn nhiên liệu (nghề lưới kéo) sang nghề tiêu tốn ít nhiêu liệu hơn và đem lại hiệu quả khai thác cao hơn như các nghề câu, rê và vây.