Cùng với sự phát triển của truyền hình và "công nghệ lăngxê", nhan sắc đang trở thành "chiêu bài" đánh bóng tên tuổi nhà tài trợ; và thi hoa hậu (HH), hoa khôi đã thành một hoạt động mang tính trình diễn với mục đích kinh doanh thu lãi của nhiều tổ chức khác nhau.
"Bão" hoa hậu
Chưa bao giờ có tình trạng đổ bộ những cơn bão "thi hoa hậu" như hiện nay. Chỉ trong tháng 8, đã có đến 4 cuộc thi HH: HH những miền đất võ, HH Du lịch VN, Người đẹp hoa anh đào và HHVN 2008.
"Bão" HH không chỉ vét sạch số người đẹp chuyên đi thi hoa hậu để giật giải, mà còn "tàn phá" sức khoẻ của những cô gái liễu yếu đào tơ suốt ngày lo xỉu vì đứng tập ngoài nắng hay té ngã vì giày gót nhọn, vì những bộ trang phục rườm rà lần đầu ướm thử. Và hơn thế, còn tạo cảm giác bội thực cho người xem, nhất là trên các kênh truyền hình.
Người ta cố nghĩ ra bất cứ một cụm mỹ từ nào liên quan đến cuộc thi sắc đẹp để gán ghép vào các chương trình thi HH: Từ địa lý, vùng miền (HH biển, Người đẹp các vùng kinh đô VN, HH các tỉnh duyên hải, HH Tây Đô, Người đẹp xứ dừa, HH Thế giới người Việt...), đến các diễn giải đi kèm (Nữ hoàng Từ thiện, HH Trang sức, HH Phụ nữ VN qua ảnh, HH Áo dài, HH Du lịch, HH Thể thao).
Gần đây, mỗi năm, trung bình gần như có 15-20 cuộc thi HH, người đẹp, hoa khôi... chứ không chỉ là 10 cuộc như thống kê của nhà quản lý. Chính vì thế mà lượng thí sinh đăng ký tuy đông nhưng toàn gương mặt cũ. Bất hạnh cho người xem ở chỗ, có những gương mặt chỉ cần xướng tên thôi, người ta đã vanh vách tỏ tường cô này tên gì, ở miền nào, thi mấy lần, scandal thế nào, vì sao không thắng giải.
Tham dự hết cuộc này lại đến cuộc kia, hẳn các thí sinh "chuyên nghiệp" kia cũng bị stress vì mỗi cuộc thi có một kiểu phiền toái, nhọc mệt riêng; đều đòi hỏi túi tiền bự, sức khoẻ của cuộc chạy việt dã không hồi kết, lòng can đảm chiến thắng đố kỵ và nắm chắc những thủ đoạn sau cánh gà để không bị rơi vào bẫy.
Khát đầu vào, loạn đầu ra
Ban tổ chức thường lo sốt vó đầu vào, phải đi tuyển ở các trường và "bật đèn xanh" với các công ty người mẫu, hứa hẹn có giải để họ cử "gà nòi" dự thi và chỉ thực sự thở phào vào phút cuối khi "rủ rê" được gương mặt sáng giá vào cuộc.
Sự bành trướng của những thoả thuận này có thể kéo theo hàng loạt giải thưởng trong một đêm chung kết, mà có người từng ví là "mưa giải thưởng". 12 cô dự thi thì phải có 12 giải, chưa kể các giải phụ, có cô ẵm thêm 3-4 giải. Có khi 24 người đẹp đều cùng nhận mỗi người một giải gì đó, vì ban tổ chức không nỡ để ai phải chịu thiệt về không. Nhìn danh sách dài dằng dặc giải của các nhà tài trợ mà khán giả phải sốt ruột thở dài.
Có những cuộc thi được tổ chức vội vã, chớp nhoáng, không cần khán giả, với mục đích chọn ra người đăng quang cấp tập cho cuộc thi quy mô thế giới. Điển hình là cuộc thi HH Hoàn vũ VN, khởi đầu bằng cuộc tuyển thí sinh vội vã kỷ lục, và khi đã khép lại vẫn đủ sức mở ra một scandal khác.
Không phủ nhận mục tiêu đưa ra hàng đầu là kinh doanh, nhưng gần như tính chất chụp giật, vơ vét thí sinh cho đủ người để tổ chức một show đã ký được tài trợ, tiêu chí chung chung giống nhau và cứ việc cắt dán chương trình na ná nhau cho được việc.., đã dẫn đến mất uy tín cho thương hiệu và đơn vị tổ chức. Nhiều cuộc thi khi kết thúc đã ì èo những chuyện giải thưởng bị "co rút" lại, hay có việc gạ gẫm thí sinh, mua giải..., mà kỳ dị nhất là cuộc thi HH Trang sức năm ngoái.
Cho đến nay, chỉ có cuộc thi HH Thế giới người Việt là tương đối thu hút, còn ngay cả cuộc thi có lịch sử lâu năm nhất trong các cuộc thi HH: HHVN - cũng bắt đầu rơi vào chặng đường tẻ nhạt và chỉ có thể buộc người ta chú ý ở hậu HH - tức những chuyện HH thường làm khi bốc đồng mà quên mất việc bảo vệ danh tiếng của mình. Có cuộc thi bán lúa non như cuộc thi HH Học đường, cuối cùng cũng đành dẹp tiệm sớm. Hoặc cuộc thi Hoa hậu Tài năng Việt cũng phải bị huỷ bỏ vì không đủ người thi.
Thôi "hớt váng"
Nhiều ý kiến cho rằng, nên chăng hạn chế bớt các cuộc thi HH bằng cách chỉ giữ lại những cuộc thi chính thống, lớn hàng năm và có quy mô toàn cầu như HH Hoàn vũ, HH Thế giới, HH Trái đất, HH Quốc tế, Nữ hoàng Du lịch quốc tế.. Bớt lượng, thêm chất, để chọn cho được người xứng tầm dự thi quốc tế.
Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở chỗ đó, vì vẫn có những cuộc tuyển chọn đi thi quốc tế à uôm đó thôi. Vấn đề là nằm ở tư duy tổ chức cuộc thi. Muốn vậy, phải đào tạo nguồn ngay từ bây giờ, chứ không chỉ "hớt váng trên bề mặt".
Một cuộc thi sắc đẹp phải đi đúng quy trình, công nghệ như ở các nước trên thế giới, từ ươm mầm sắc đẹp tuổi thiếu nhi đến tuổi trưởng thành, tổ chức những trường huấn luyện bài bản ngay từ đầu.
Trong đó, quá trình hình thành nhân cách, ứng xử và nền văn hoá của ứng viên dự thi song song cùng quá trình định hình sắc đẹp mới là điều quan trọng. Bởi nếu không, chúng ta chỉ nhìn thấy HH qua những xiêm y lộng lẫy, những câu phát biểu gây sốc, những cử chỉ làm từ thiện mang tính biểu diễn nhiều hơn thực tâm, những scandal đáng xấu hổ; tức là những vẻ đẹp giả, mà khó tìm thấy sự tế nhị, phông văn hoá, kiến thức của những người đẹp thực sự.
Cửa ngõ văn hoá mới chính là kênh tiếp thị sắc đẹp hiệu quả nhất ra thế giới, chứ không phải là những cuộc thi mang tính chất chụp giật, như những cơn "bão" hoành hành tâm trí người xem.