Tuy sự cố sập cầu Cần Thơ chưa có kết luận nguyên nhân chính xác từ các cơ quan chức năng, song khá nhiều chuyên gia đã nhận định có thể là do biện pháp, công nghệ thi công có sai sót ở một khâu nào đó khiến kết cấu hệ thống đà giáo mất ổn định gây sụp đổ hai nhịp đang đổ bêtông. Nếu như vậy, trách nhiệm chính thuộc về nhà thầu chính và tư vấn giám sát.
Thuê nhân công rẻ, trình độ thấp?
Một kỹ sư quản lý dự án cũng trong ngành giao thông cho biết: Quy định quốc tế về quản lý nhà thầu ở công trường rất cụ thể, chặt chẽ. Nhà thầu phụ phải được nhà thầu chính đưa vào hồ sơ đấu thầu từ khi tham gia đấu thầu và được BQLDA kiểm tra năng lực mới được chấp thuận thi công. Mỗi khi thi công, nhà thầu huy động bao nhiêu công nhân, kỹ sư ra hiện trường đều phải báo cho tư vấn giám sát (TVGS) và TVGS có trách nhiệm báo với BQLDA, đại diện cho chủ đầu tư.
Nếu các công nhân kỹ sư không đúng như danh sách nhà thầu đăng ký kể cả về tên tuổi, trình độ tay nghề, TVGS phải báo ngay với BQLDA. Và BQLDA sẽ là người quyết định cuối cùng. Nếu tư vấn không báo cáo những sự việc này thì trách nhiệm thuộc về TVGS. Và nhà thầu không tuân thủ những quy định trên, nhà thầu phải chịu trách nhiệm trước hết.
Còn ở gói thầu xảy ra sự cố này cho thấy hai nhà thầu phụ "hai phẩy" là Cty TNHH Vĩnh Thịnh và Cty TNHH Thăng Long chưa có kinh nghiệm thi công cầu, đa số công nhân từ nông dân địa phương được tuyển mộ gấp gáp. Có thể thấy nhà thầu chính và cả thầu phụ VSL đã không có kế hoạch sử dụng nhân lực bài bản, chuyên nghiệp theo quy định mà một công trình đấu thầu quốc tế cần có.
Theo một TGĐ của DN xây dựng giao thông từng nhiều năm làm thầu phụ cho các nhà thầu Nhật Bản thì tại công trình cầu Thanh Trì, nhà thầu Obayashi và Sumitomo trúng thầu quốc tế cũng đã thuê DN của ông làm thầu phụ nhưng trả giá rẻ nên DN này không làm. Sau đó nhà thầu Nhật Bản thuê các đơn vị không đủ năng lực khoan cọc nhồi nên rất nhiều cọc không đạt yêu cầu. Nhà thầu nọ sau đó lại phải thuê DN ông khoan cọc nhồi lại.
Đáng lẽ từ sự vụ tại cầu Thanh Trì, Bộ GTVT nên rà soát lại quy trình quản lý nhà thầu phụ của các nhà thầu chính nước ngoài, không để họ tự thuê các nhà thầu phụ VN hoặc công nhân VN không đủ năng lực.
Thiếu giám sát?
Cũng theo thông tin từ ông Trần Đức Lân PGĐVSL: "Bộ phận hệ giàn đỡ và trụ tạm do nhà thầu Nhật Bản thiết kế. VSL thi công phần giáo cốp pha của phần bản cầu, Vĩnh Thịnh cũng làm cùng VSL".
Theo quy định, nhà thầu chính phải có kỹ sư giám sát kỹ thuật phần việc do nhà thầu phụ thực hiện và nghiệm thu. Ngoài ra còn có tư vấn giám sát A là Nippon Koei và cả giám sát quyền tác giả của nhà thiết kế. Với quy định về mật độ TVGS dày đặc như vậy thì việc để xảy ra sự cố mà không có bất cứ cảnh báo cũng như phát hiện nào quả là khó hiểu. Ngoài ra thông tin từ nhóm thợ thoát chết mới đây cho hay có khả năng trụ P14 đã không được khoan cọc nhồi đúng độ sâu thiết kế vì gặp phải đá làm quằn mũi khoan, và đã có hiện tượng nghiêng giàn giáo trước khi sự cố xảy ra.
Trên thực tế, với các công trình vốn nước ngoài, TVGS được cực kỳ coi trọng và được trả lương rất cao (thường gấp hàng chục lần các công trình vốn VN). Tại VN, Nippon Koei (NK) cũng đã là TVGS dự án hầm đường bộ Hải Vân. Tuy nhiên theo thông tin từ một số chuyên gia, năm 2004 cầu Hữu Nghị 2 ở Savanakhet của Lào bắc qua sông Mê Kông sang Thái Lan do Sumitomo làm thầu chính cũng đã bị sập giàn giáo khi đang thi công.
Ông Nguyễn Xuân Giảng - TGĐ TEDI còn cho biết thêm, chính NK cũng là TVGS của dự án này. Như vậy thời gian hai vụ tai nạn xảy ra không xa có tình tiết tương tự đều tại hai công trình của NK làm TVGS cũng đáng để các nhà quản lý đặt dấu hỏi.