Một số quốc gia lớn như Trung Quốc, Indonesia và Pakistan vốn có tỉ lệ ĐTH dưới 50% sẽ sớm vượt ngưỡng này.

Ở VN, tốc độ ĐTH nhanh cũng đang đặt ra cho các làng ven đô những bài toán nóng về việc bêtông hoá đất nông nghiệp, nông dân mất đất, làng nghề phát triển tự phát, và đặc biệt là bài toán môi trường...

Hàng chục trường hợp phát hiện bị ung thư đã đưa khu dân cư Bình Hưng Hoà A - TPHCM thành một "nghi án làng ung thư". Sở Y tế TPHCM vừa kết luận nguồn nước tại khu vực này vẫn đảm bảo an toàn cho người dân. Song, môi trường sống của con người không chỉ có nước!

Mắt thấy

Người dân TPHCM thường ví Bình Hưng Hoà với Văn Điển" ở Hà Nội. Bởi nguyên thuỷ, đây chính là nơi "nghìn thu an giấc" của hàng ngàn người dân. Bình Hưng Hoà vốn nằm khá độc lập với những vùng lân cận, với diện tích rộng chừng 60ha, lại được cộng thêm một khoảng diện tích khá rộng đất  nông nghiệp.

Thế nhưng, sự bùng nổ dân cư do nhập cư đã khiến khu vực này thành một cộng đồng chung, người sống tồn tại bên cạnh người chết mà không có một ranh giới nào, kể cả những điều tất yếu của cuộc sống con người như đất đai, nguồn nước và cả không khí để thở...

Có thể nói "nét đặc trưng" của  khu vực dân cư này là mùi không khí, "xộc vào mũi, khiến người ta cảm thấy  váng vất, không muốn ăn và thở không nổi, chỉ còn nước theo... "ông bà" - như một đồng nghiệp của tôi phải kêu lên. Hay như một cư dân ở đây, ông Nguyễn Văn Lê  (khu phố 16) thì "tếu táo": "Nghe cái mùi hăng hắc ở đây riết thành quen, mấy ngày hè được con cái đưa đi biển chơi ở nơi thoáng đãng, không khí trong sạch, dễ thở, lại thấy lạ lạ". 

Mà không có mùi đặc trưng sao được, khi trong thực tế, chính Chủ tịch UBND phường Bình Hưng Hoà A - Bà Phạm Thị Thu Diệu - cũng đã thừa nhận: Địa bàn phường có đến cả ngàn (thực tế là 999) cơ sở sản xuất cá thể với đủ các nghề bị liệt vào danh sách "huỷ hoại môi trường không khí" như nhuộm vải, làm ó keo, hấp tẩy... Dù đã bị di dời nhiều nhưng đến thời điểm hiện tại vẫn còn đến hơn 150 cơ sở vẫn đang hoạt động mà không hề có biện pháp xử lý an toàn cho môi trường.

Thậm chí, vài ba tháng nay, khi xăng dầu đội giá, nhiều cơ sở sản xuất đã "sáng kiến" chuyển đổi nguyên liệu sang dùng chất đốt là caosu  tạo nên một bầu không khí đầy rẫy những chất độc hại.

Bầu khí quyển là thế. Nguồn nước ở đây cũng đang là một vấn đề báo động không kém. Trong một chuyến đi khảo sát thực tế mới đây, bà Nguyễn Thị Thu Hà - Phó Chủ tịch UBND TPHCM - đã phải thốt lên: "Hôi thế này sao có thể sử dụng?" khi tự tay mở vòi nước kiểm tra nguồn nước giếng mà có đến 99% các hộ dân trên khu vực này đang sử dụng hàng ngày trong mọi sinh hoạt từ giặt giũ đến nấu nướng. Chính vì thế, khi được hỏi về tâm tư về vấn đề này, hầu hết các hộ dân đều chung một tiếng nói, đó là cần lắm nguồn nước sạch!

Nghe dân nói

Hơn một năm nay, chị Phạm Thị L. - ngụ khu phố Bình Hưng Hoà - đã trở thành quả phụ bởi chồng chị vừa mất do căn bệnh ung thư. Chị L. tâm sự: "Chồng tui là người thứ ba trong gia đình cũng sống quanh khu vực này đã chết vì căn bệnh quái ác này. Anh ấy bị ung thư gan. Khi nghe các bác sĩ giải thích, tui được biết một số bệnh ung thư có di truyền nên cũng chỉ biết thầm oán trách số phần thiếu may mắn của gia đình".

Thế nhưng, kiểm lại trong thực tế với không ít người hàng xóm cũng "đi bán muối" vì căn bệnh này thì chị lại nghi ngờ cái lý do "di truyền" ấy. Chị cũng cho biết thêm: "Tui cũng có nghe mọi người lý giải nguyên nhân gây bệnh ung thư còn là môi trường ô nhiễm. Nếu quả thật như vậy thì khu dân cư này rất cần giới chuyên môn vào cuộc, bởi ô nhiễm  đã trở thành "chuyện thường ngày, không có gì là ầm ĩ" của người dân vùng này".

Trong khi đó, ghi nhận từ phía Sở Y tế  cũng cho biết ngoài khoảng 15 trường hợp (người dân phản ánh) bị mắc bệnh ung thư tại khu vực Bình Hưng Hoà A, trong đó nhiều người đã mất, mới đây Sở  còn cập nhật thêm được 3 trường hợp khác, được điều trị tại bệnh viện ĐH Y dược, Trưng Vương và Phạm Ngọc Thạch. Trong đó có hai trường hợp là ung thư phổi.

Trong đó, có trường hợp của ông Dương Công M. (ngụ đường số 8, P. Bình Hưng Hoà A), gia đình ông cho biết: Ông L. không nghiện thuốc lá, cũng không có thói quen xấu nào có thể dẫn đến nguy cơ gây nên căn bệnh quái ác này. Một thời gian dài trước khi được chẩn đoán là ung thư phổi, ông luôn than vãn cảm thấy rất khó thở, ngột ngạt...

Bao giờ cho đến... bao giờ?

Nhân viên Trung tâm Y tế dự phòng đang thu thập các mẫu nước ở khu dân cư Bình Hưng Hoà để xét nghiệm.

Sau khi lấy và xét nghiệm hoá lý của 20 mẫu nước giếng khoan của các hộ dân đang sinh sống tại khu vực Bình Hưng Hoà A, Sở Y tế vừa chính thức công bố không tìm thất độc chất, các chỉ tiêu hoá lý khác như kim loại nặng... cũng dừng ở mức bình thường. Công bố này có thể phần nào làm "nhẹ lòng" dân cư khu vực này.

Thế nhưng, còn những vấn nạn khác liên quan đến việc di dời, quy hoạch - những vẫn đề cốt lõi cần được cải tạo môi sinh của khu dân cư Bình Hưng Hoà vẫn còn đó.  Và  trong thực tế, cuối buổi khảo sát mới đây do HĐND thực hiện thì ông Nguyễn Minh Hoàng - Trưởng ban Kinh tế Ngân sách của HĐND TP - vẫn phải một lần nữa lên tiếng: Ô nhiễm tại khu vực này là rất trầm trọng.

Và dù chưa tìm ra nguyên nhân gây bệnh từ nguồn nước thì việc đẩy mạnh, cung cấp nguồn nước sạch cho người dân vẫn là điều phải quan tâm hàng đầu. Vấn đề này cũng  đã được lãnh đạo TPHCM chỉ đạo, phải xúc tiến ngay việc lắp đặt, cung cấp nước sạch cho dân cư vùng ngay trong năm 2008. Thế nhưng, thực tế thì qua gần một tháng được nghe lãnh đạo UBND chỉ đạo, những người dân ở đây vẫn chưa thấy động thái và biến chuyển gì từ phía cơ quan chức năng.

Với cái nhìn tổng quan hơn, ông Trần Nguyên Hiền - Sở Tài nguyên Môi trường - cho biết: Hiện nay Sở mới hoàn thiện dự thảo về kế hoạch đóng cửa và di dời nghĩa trang Bình Hưng Hoà để trình UBND. Và đó là kế hoạch của giai đoạn 2009-2011.

Được biết, từ năm 2006, thành phố đã có quy hoạch di dời khu nghĩa trang ở khu dân cư Bình Hưng Hoà. Song, từ đó đến nay, vẫn chỉ là quy hoạch trên giấy. Phải chăng đây cũng chính là lý do khiến người dân tại khu vực này đã bức xúc với báo giới: Bao giờ thành phố có quyết định ngừng chôn cất ở nghĩa trang Bình Hưng Hoà và di dời đi nơi khác, khi đó dân cư ở đây mới bớt khổ! Bao giờ, cho đến... bao giờ?

1. BS Phan Văn Nghiệm - Trưởng phòng nghiệp vụ y, Sở  Y tế TPHCM: Sự thiếu đồng bộ trong quy hoạch đang khiến môi trường xuống cấp Thực tế đã minh chứng, cụ thể việc thi công những công trình công cộng dựng các lô cốt đã khiến ngập úng rất nhiều khu vực khiến phát sinh nhiều bệnh dịch trước mắt, như sốt xuất huyết. Hay như khu vực dân cư Bình Hưng Hoà, tuy những xét nghiệm bước đầu về nguồn nước giếng đóng tại khu vực này cho thấy chưa có dấu hiệu bất thường, nên không thể kết luận gì về mối liên quan giữa nguồn nước với bệnh ung thư mà người dân ở đây đã mắc phải. Tuy nhiên, nguồn nước mới chỉ là một yếu tố. Còn rất nhiều những yếu tố khác liên quan đến đời sống, có thể gây nên bệnh tật cho con người như ô nhiễm không khí, thực phẩm Chính vì thế, hiện Sở Y tế vẫn tiếp tục phối hợp với các cơ quan chức năng và  đã thành lập hội đồng khoa học cấp sở để triển khai nghiên cứu một cách quy mô hơn. 2. BS Phạm Xuân Dũng - BV Ung Bướu TPHCM: Khói bụi, đặc biệt là khói công nghiệp là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây ung thư Khoa học ngày nay đã chứng minh, có rất nhiều yếu tố nguy cơ khiến gia tăng bệnh ung thư. Nhưng trong đó, đáng chú trọng là hai yếu tố bụi hoá chất và chế độ dinh dưỡng (trong đó có nguồn nước). Với nguồn nước, thì kết quả của Sở Y tế đã  khẳng định là không có vấn đề gì. Vậy với những nghi vấn khác như ô nhiễm môi trường thì sao? Đứng ở góc độ chuyên môn mà nói, bụi amiăng - một loại khí sinh ra trong quá trình sản xuất công nghiệp là một trong những nguyên nhân gây nên bệnh ung thư (cụ thể là ung thư phổi). Amiăng dễ dàng bị đứt đoạn thành các hạt nhỏ bay lơ lửng trong không khí và dính vào quần áo. Khi ta hít phải những hạt này, chúng sẽ cư trú ở phổi, làm tổn hại tới tế bào và tăng nguy cơ ung thư phổi. Các nhà nghiên cứu đã tìm ra mối liên hệ giữa bệnh ung thư phổi và sự phơi nhiễm với một số chất gây ô nhiễm không khí nhất định, ví dụ như các sản phẩm phụ sinh ra trong quá trình đốt dầu diesel và một số chất hoá thạch. Hay những hoá chất như thuốc trừ sâu, nickel, cadmium uranium, radon, vinyl chloride, bezidene, benzene cũng là yếu tố nguy cơ lớn gây nên một số bệnh ung thư khác. Cụ thể trong  trường hợp nghi vấn về "làng ung thư" ở Bình Hưng Hoà hiện nay đặt ra cho ngành y tế cũng như các cơ quan chức năng một nhiệm vụ là phải nghiên cứu, xác định xem trong bầu khí quyển tại khu dân cư này có hiện diện những chất độc hại này hay không? Từ đó mới có thể giải quyết rốt ráo được vấn đề.T.U ghi

>> Cái "chết" được báo trước
>> 2 khu phố ung thư tại Bình Hưng Hòa - TPHCM: Hội đồng nhân dân sẽ tái kiểm tra
>> Ô nhiễm môi trường "ăn mòn" sức khỏe cộng đồng
>> Thành lập Hội đồng Khoa học nghiên cứu môi trường
>> Sở Y tế TPHCM khảo sát địa bàn bị phản ánh là "khu phố ung thư"
>> Dân quanh KCN Đồng Văn khốn khổ vì ô nhiễm