Vậy, phải làm gì và làm cách nào để bình ổn giá thị trường phân bón?

Giá tăng - giảm cũng chết

Lâu nay, công tác bình ổn trên vẫn có nhiều bất cập, dẫn tới thị trường phân bón diễn biến phức tạp. Có lúc, có nơi xảy ra những cơn sốt tăng giá quá cao hoặc có lúc giá giảm xuống quá thấp.

Đơn cử, giá phân urê nhập khẩu giảm quá thấp trong năm 1992, gây lỗ nặng và làm phá sản hàng loạt DN. Giá phân bón tăng quá cao trong năm 2007 và đạt mức tăng cao kỷ lục vào tháng 7.2008 (tăng 167% so với tháng 7.2007), đã gây bất lợi cho sản xuất nông nghiệp và thu nhập của nông dân.

Chỉ trong 8 tháng đầu năm 2008, phân urê Hà Bắc thay đổi giá 8 lần, urê Phú Mỹ 11 lần... Các loại phân super lân Lâm Thao, Long Thành, phân lân nung chảy Văn Điển, NPK Năm Sao... cũng lần lượt tăng giá chóng mặt. Và, hiện tượng tăng giá này, đến tay người nông dân còn cao hơn rất nhiều.

Theo ông Nguyễn Tiến Thỏa - Cục trưởng Cục Quản lý giá - Bộ Tài chính: Nguyên nhân dẫn tới các bất ổn về giá phân bón trên thị trường, trong nhiều năm qua là do hệ thống và biện pháp điều hoà cung - cầu phân bón quá yếu kém, không thống nhất, chưa có hệ thống theo dõi, cập nhật thông tin thường xuyên..., nên việc điều hành thị trường phân bón gặp bị động. Lúc thì cung lớn hơn cầu, khi thì cầu lớn hơn cung, tạo nên một hệ thống giá phân bón "nóng, lạnh" bất thường.

Tình trạng nhập khẩu phân bón về, rồi lại xuất ngược ra nước ngoài thể hiện sự lúng túng trong điều hành vĩ mô về thị trường phân bón. Bên cạnh đó, mạng lưới cung ứng phân bón chồng chéo, vòng vèo, rối loạn... làm cho thị trường bị lũng đoạn. Hiện tượng độc quyền, cạnh tranh không lành mạnh, hàng giả, hàng nhái càng có cơ hội phát sinh.

Làm gì để bình ổn?

Một tài liệu mới đây được Cục Quản lý giá công bố tại TPHCM vào đầu tháng 9.2008, cho thấy quyết tâm của Nhà nước nhằm định hướng các biện pháp can thiệp của Nhà nước để bình ổn giá thị trường phân bón, trong đó, việc điều chỉnh cung - cầu phân bón giữa sản xuất trong nước và nhập khẩu, giữa các loại cây trồng, giữa các vùng, các địa phương trong nước phải đặt lên hàng đầu.

Cũng trong thời gian tới, các cơ quan thẩm quyền sẽ đẩy mạnh hàng loạt biện pháp trong lĩnh vực bình ổn thị trường phân bón, như: Kiểm soát hàng hóa tồn kho, áp dụng các biện pháp tài chính, tiền tệ; quy định giá tối đa, kiểm soát các yếu tố hình thành giá, đăng ký giá, công khai thông tin về giá v.v...

Trong lúc đó, ông Lê Quốc Phong - Phó Chủ tịch Hiệp hội Phân bón VN, GĐ Cty phân bón Bình Điền - kiến nghị: "Nhà nước cần hoàn thiện hơn nữa hệ thống quy phạm pháp luật về phân bón (cho ra đời Pháp lệnh về Phân bón) và bộ máy vận hành để việc quản lý chất lượng phân bón trên thị trường đồng bộ thành hệ thống, quy về một đầu mối, không chồng chéo, đảm bảo linh hoạt, kịp thời và hiệu quả hơn".

Trên nguyên tắc, không để xảy ra mất cân đối cung - cầu phân bón trong mọi tình huống, DN ấn định giá bán phải xem xét đến mối tương quan giữa giá bán phân bón và giá mua hàng nông sản.