"Sốc" lãi vay
Cả ba NHTM lớn nhất VN gồm BIDV, Vietcombank và Vietinbank đều chọn cùng thời điểm ngày 4.12 - một ngày sau khi NHNN đưa ra các quyết định cắt giảm LS VND để công bố việc cắt giảm LS cho vay.
Bắt đầu áp dụng từ ngày 8.12, BIDV thực sự gây "sốc" khi đưa ba biểu LS cho vay VND mới ở mức 10%/năm (tương đương LS cơ bản) đến 11,5%/năm. Đây là mức LS cho vay ngắn hạn được BIDV áp dụng cho tất cả khách hàng trong đó mức LS thấp được ưu tiên cho nhóm khách hàng trực tiếp sản xuất tạo ra sản phẩm thiết yếu cho nền kinh tế. LS cho vay trung dài hạn tại NH này được tính trên cơ sở LS tiết kiệm 12 tháng trả sau cộng với phí tối thiểu 3%/năm.
Áp dụng cùng thời điểm các quyết định của NHNN có hiệu lực từ 5.12, Vietcombank đưa LS cho vay ưu đãi xuống còn 0,875%/tháng (tương đương 10,5%/năm) và giảm LS cho vay thông thường xuống mức 1,04%/tháng (12,48%/năm). Riêng với các DN làm hàng XK cam kết bán lại ngoại tệ, Vietcombank áp dụng mức LS được đánh giá là thấp nhất trên thị trường là 0,42%/tháng.
Cùng từ ngày 5.12, Vietinbank bắt đầu áp dụng sàn LS cho vay ngắn hạn 12%/năm và sàn LS cho vay trung, dài hạn 14%/năm cho các khoản giải ngân và cho vay phát sinh mới. Với các khách hàng thu mua lúa gạo, nông lâm thủy sản XK và cho vay sản xuất các mặt hàng thiết yếu..., Vietinbank sẵn sàng áp dụng mức LS cho vay tối thiểu 11%/năm.
Động thái của các NHTM lớn được đánh giá sẽ tác động mạnh đến thị trường tín dụng và kéo theo nhiều NHTM khác cùng giảm LS cho vay. Trên thực tế, nhiều NHTMCP cũng bắt đầu áp dụng LS cho vay thấp hơn LS trần 15%/năm. Tại Eximbank, LS cho vay đối với các DN XNK cam kết bán lại USD giảm còn 7,2%/năm và LS cho vay VND ngắn hạn cũng giảm xuống 14,4%. Cũng từ 5.12, NH Đông Á hạ LS cho vay ưu đãi xuống còn 13,8%/năm. Ông Lê Quang Trí - TGĐ NH Nam Việt cho biết, NH này đã hạ LS cho vay ưu đãi xuống 14,5%/năm.
Tiếp cận vốn giá rẻ
Với các điều chỉnh mới, biểu LS cho vay của BIDV và Vietcombank hiện gần như trở về mức trước khi có lạm phát (tháng 11-12.2007) vốn phổ biến ở mức 10,2-11,4%/năm. Thậm chí biểu LS cho vay mới còn thấp hơn thời điểm tháng 2.2008 khi đã được nâng dần lên mức 13,5-15,5%/năm.
Khẳng định đây là lần hạ LS cuối cùng trong năm, Chủ tịch HĐQT BIDV - ông Trần Bắc Hà cho biết, đến nay sau 10 lần điều chỉnh (từ tháng 7.2008), LS cho vay tại BIDV giảm sâu từ 10,3%/năm đến 10,8%/năm và tập trung ưu tiên vào các đối tượng cho vay thu mua và sản xuất hàng XK, các dự án lớn của Chính phủ và các DN nhỏ và vừa có thị trường tiêu thụ ổn định.
Trái ngược với một số nhận định khi cho rằng, LS vẫn liên tục hạ còn DN vẫn khó tiếp cận nguồn vốn do NH không giải ngân, ông Trần Bắc Hà khẳng định: "Hàng nghìn tỉ đồng đã được các DN hấp thụ sau 5 lần hạ LS gần đây của BIDV và chỉ riêng trong tháng 11.2008, tăng trưởng tín dụng so với tháng 10.2008 đạt mức 4.000 tỉ VND và đây là mức BIDV trực tiếp cung ứng cho các DN".
Cũng theo ông Trần Bắc Hà, tăng trưởng tín dụng của BIDV trong tháng 12 khi có đột phá về LS cho vay so với tháng 11 dự kiến sẽ đạt 3-3,5% tương đương 4.500-5.000 tỉ đồng được các DN hấp thụ.
PGS-TS. Trần Hoàng Ngân - Phó Hiệu trưởng ĐH Kinh tế TPHCM nhận xét, đợt hạ LS cơ bản lần này phù hợp với yêu cầu của nền kinh tế, tạo điều kiện cho các DN tiếp cận với nguồn vốn giá rẻ và giúp DN vượt qua giai đoạn khó khăn. Khả năng thanh khoản của các NH cũng được nâng lên khi NHNN giảm tỉ lệ dự trữ bắt buộc.
Song theo nhiều đánh giá, việc hạ LS quá nhanh trong giai đoạn vừa qua cũng khiến cho nhiều NH gặp khó khăn và sẽ giảm lợi nhuận. TGĐ một NH cổ phần cho biết, các khoản huy động trước đây vẫn giữ LS cao và có khi còn cao hơn LS trần 15% sẽ khiến NH bị lỗ.