Đập kính nấu lại?
Không còn cảnh tấp nập như thời điểm đang ăn nên làm ra hơn một năm trước, những ngày này với người LĐ Cty CP kính Viglacera Đáp Cầu không mấy vui vẻ. Dọc hai bên lối vào xưởng sản xuất, hàng dãy kính phủ bạt im lìm. Dây chuyền kính kéo ngang công suất 120 tấn/ngày đã ngừng sản xuất từ 5 tháng nay.
Hơn 2 triệu mét vuông kính - trị giá gần 50 tỉ đồng đang tồn kho. Số công nhân nghỉ việc, chuyển nghề lên tới 326 người, chiếm hơn một nửa nhân lực của Cty. Phó giám đốc Cty Nguyễn Mạnh Chấn ưu tư: Để cầm cự, Cty đang phải chuyển hướng sang làm dịch vụ lắp đặt vách kính cho một số công trình xây dựng . Hiện Cty phải gồng mình trả lãi mỗi năm 7 tỉ đồng cho số tiền vay để đầu tư dây chuyền đang đóng cửa...
Cảnh ngộ của Cty kính nổi Việt Nam VFG - liên doanh với Nhật - cũng không khả quan hơn. Kho bãi chứa hàng rộng mênh mông của Cty... đầy ắp kính. Trên tem nhãn những lô kính còn nguyên dấu ngày ra lò từ tận giữa năm 2008. Một cán bộ của VFG "bật mí": Hơn 10 triệu mét vuông - chủ yếu là kính trắng và kính màu với khoảng 20 triệu USD đang đắp đống. Cty đã cắt giảm 50% công suất các dây chuyền sản xuất.
Tại các Cty kính VIFG Bình Dương, VGI Vũng Tàu, Việt Phương, Kỳ Anh..., tình trạng ế ẩm cũng đang là nỗi lo chung. "Chưa khi nào, lượng kính ế đọng của toàn ngành lại bằng với công suất hoạt động hết cỡ của 3-4 nhà máy kính công suất 120 tấn/ngày như hiện nay. Cứ đà này nếu không được cải thiện, các nhà máy sẽ phải "đập kính" để nấu lại hoặc buộc phải dừng sản xuất" - ông Đặng Hoàng Tùng - Phó Giám đốc Ban thương mại - TCty Viglacera cho biết.
Lỗ hổng hàng rào kỹ thuật
Trong khi ngành kính nội đang "hoàn cảnh" như thế, thật nghịch lý là hàng kính ngoại vẫn nhộn nhịp nhập khẩu. Theo các chuyên gia, ước tính mỗi tháng có hơn 2 triệu mét vuông kính được nhập về qua các cửa khẩu. Ông Nguyễn Mạnh Chấn thở dài: "Kính trắng 3 ly nhập từ Trung Quốc về giá có 8 "tệ" (bằng 20.000đ/m2), trong khi kính Đáp Cầu tới 35.000đ/m2 thì bán cho ai được nữa.
Vẫn biết hàng ế thì phải giảm giá để "kích cầu", nhưng hiện thời không thể giảm hơn được nữa. Chưa kể nhiều DN lấy tem kính Đáp Cầu dán lên lô hàng kính nhập giá thấp, đánh lừa người tiêu dùng. Ngoại trừ người trong cuộc phân biệt được thật - giả, còn khi "đánh lận con đen" thì đố ai biết được".
Nguyên nhân của chênh lệch giá giữa kính nội và hàng ngoại nhập được lý giải là do ảnh hưởng của giá nguyên liệu sôđa, dầu FO "đầu vào" tại VN cao hơn các nước. Hiện giá dầu FO tại VN là 7,7 triệu đồng/tấn, trong khi Trung Quốc chỉ bán với giá 3,6 triệu/tấn, Singapore 4,2 triệu/ tấn.
Ông Lê Minh Tuấn - Tổng Thư ký Hiệp hội Kính - thuỷ tinh VN (Vieglass) - cho biết thêm: Kính xây dựng sản xuất trong nước đáp ứng đủ cả về số lượng, chủng loại và chất lượng cho nhu cầu tiêu dùng và một phần xuất khẩu. Tuy nhiên, đang tồn tại hai hình thức gian lận thương mại chủ yếu - được các nhà nhập khẩu thực thi để qua mặt cơ quan quản lý.
Đó là khai giá trị tính thuế thấp hơn giá trị thực tới 50-70% và chỉ bằng từ 30-40% giá thành sản xuất tại VN, và kê khai "đánh tụt" độ dày của kính. Nhưng bất cập nhất vẫn là sự vắng bóng của hàng rào kỹ thuật, dẫn đến thiếu công bằng trong sân chơi giữa kính chất lượng trong nước và hàng nhập "phế phẩm".
Hiện các nước trên thế giới đều có những quy phạm kỹ thuật và quy định trình tự thủ tục để quản lý và kiểm soát chặt chẽ chất lượng đối với mặt hàng kính xây dựng. Các nước Trung Quốc, Malaysia, Thái Lan... - trong thủ tục nhập khẩu kính xây dựng - đều có điều khoản bắt buộc phải xuất trình hồ sơ quản lý chất lượng của nhà sản xuất và giấy giám định chất lượng sản phẩm trước khi thông quan.
Tuy nhiên, theo phản ánh của các hội viên Vieglass, hiện nay kính xây dựng chất lượng kém, cong vênh, dễ vỡ... đang tràn ngập các công trình xây dựng; tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, lãng phí, thiệt hại cho chủ đầu tư và người sử dụng. Hiệp hội đã khẩn thiết kiến nghị Bộ Xây dựng đưa các tiêu chuẩn kỹ thuật sản phẩm và tiêu chuẩn lựa chọn lắp đặt kính xây dựng thành quy chuẩn bắt buộc áp dụng; quy định kính lưu thông phải được giám định chất lượng và chứng nhận hợp chuẩn.
Liệu ngành kính xây dựng có thể sớm nhận được sự hỗ trợ về cơ chế? Đặc biệt là "vũ khí hữu hiệu" hàng rào kỹ thuật để xác lập vị thế cạnh tranh, điều không hề trái với những diều khoản của WTO về cấm các biện pháp bảo hộ cạnh tranh không lành mạnh, hiện còn bỏ ngỏ.