Rút lui sản xuất
Việc rút lui SX của Sony VN - theo tiến sĩ Trần Quang Hùng (Tổng Thư ký Hiệp hội DN điện tử VN) - là điều đã được tiên liệu. "Họ LD với phía VN từ năm 1994, tranh thủ chính sách bảo hộ với mức thuế rất cao đánh lên hàng điện tử NK để được ưu đãi. Từ năm 2000, xu hướng này càng rõ nét. Điều này họ cũng đã làm tại Hàn Quốc 20 năm trước và cả ASEAN cách đây nhiều năm" - ông Hùng nói.
Sony tuyên bố dừng SX tại VN với lý do dựa vào nhu cầu và xu hướng trên thị trường, vì thế chuyển hướng kinh doanh trong thời hội nhập, chứ không phải do lỗ lã hay do nền kinh tế VN khó khăn. Ông Phạm Thiện Nghệ - Tổng Thư ký Hội Tin học TPHCM (HCA) - cho rằng: "Nhà máy Sony tại TPHCM có sản phẩm chủ lực là tivi đèn hình. Sản phẩm này không phải là không còn bán được mà là hết lời, nên họ chuyển sang NK...".
Theo ông Nghệ, trên thực tế các LD SX, lắp ráp điện tử vào VN tận dụng các nhà xưởng cũ của phía đối tác VN, làm các sản phẩm cấp thấp, như tivi đèn hình, đầu máy v.v..., chứ không hề có sử chuyển giao công nghệ gì đáng kể. Những mặt hàng cao cấp, cần công nghệ phức tạp và tiên tiến, các LD đều NK. "Trong các LD, chỉ có Samsung là đầu tư nhà máy sản xuất tại VN một cách bài bản nhất. Còn các LD khác, hầu như chả đầu tư công nghệ gì. Họ chỉ tranh thủ chính sách bảo hộ để vào VN giành thị phần và làm thương hiệu. Giờ việc đó đã xong thì họ rút..." - ông Nghệ nói.
Khởi đầu cho một làn sóng?...
"Sony mới chỉ là trường hợp đầu tiên. Sẽ còn xảy ra nhiều trường hợp rút lui nữa..." - ông Nghệ khẳng định. Song ông cũng lý giải: "Đóng cửa nhà máy hay chuyển hướng thế nào đó còn tuỳ từng đơn vị, nhưng có điều chắc chắn là các LD sẽ không còn tồn tại như trước".
Tiến sĩ Trần Quang Hùng phác hoạ một bức tranh rõ nét, có hai ngả rẽ: Ngả thứ nhất đi theo hướng Toshiba mua lại cổ phần từ Cty CP điện tử Thủ Đức và LG cũng mua lại cổ phần phía VN trong LD để trở thành 100% vốn nước ngoài. Ngả rẽ thứ hai đi theo hướng Sony. Tiến sĩ Hùng dự đoán, các LD với JVC-Panasonic sẽ đi theo hướng Sony, Samsung có thể mua lại cổ phần trong LD. Cơ sở cho dự đoán này là sản lượng của JVC-Panasonic gần đây sụt giảm, còn Samsung đã cho thấy hướng đầu tư mạnh vào VN (mới nhất là dự án đầu tư nhà máy sản xuất điện thoại di động 670 triệu USD).
"Tôi đã nói tại các hội nghị bàn về chiến lược phát triển công nghiệp điện tử, tình trạng các hãng nước ngoài trong LD chỉ nhằm kiếm lợi nhờ vào chính sách bảo hộ, chứ chẳng có chuyển giao công nghệ mới hay xây dựng nhà máy hiện đại gì cả. Nhưng đáng tiếc các bộ, ngành quản lý chưa có động thái gì để tháo gỡ tình trạng này..." - tiến sĩ Hùng thẳng thắn. Sau sự rút lui của Sony sẽ là ai? Và sau những cuộc rút lui như của Sony thì ngành công nghiệp điện tử tiêu dùng tại VN sẽ còn lại gì? Ngay cả các hãng, nếu mua lại cổ phần để trở thành pháp nhân 100% vốn đầu tư nước ngoài, cũng sẽ ít có sự chuyển giao công nghệ cho các Cty nội địa. Những vấn đề này đã đến lúc phải được Bộ Công Thương mổ xẻ, phân tích để tìm ra bài giải hợp lý!
Cty Sony VN là liên doanh giữa Tập đoàn Sony (70%) và Cty CP Điện tử Tân Bình (30%) với số vốn đầu tư 16,6 triệu USD, bắt đầu đi vào hoạt động từ 1.11.1994 tại số 248A Nơ Trang Long, quận Bình Thạnh, TPHCM. Nhà máy Sony VN có khoảng 200 công nhân làm việc, sản xuất các sản phẩm bóng đèn hình, tivi, đầu đĩa, giàn âm thanh, máy ảnh và máy quay phim kỹ thuật số...