Luật - có, hành luật - không
Ông Cao Lại Quang - Thứ trưởng Bộ Xây dựng - cho biết: Các quy trình kỹ thuật về khai thác mỏ đã được Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương ban hành). Các mỏ đá xây dựng do các sở xây dựng địa phương kiểm tra quy trình kỹ thuật khai thác. Khâu cấp phép khai thác các mỏ do Bộ Tài nguyên - Môi trường đảm nhận. Còn về các quy định an toàn vệ sinh lao động cho người lao động do Bộ LĐTBXH ban hành. Vấn đề giám sát chủ sử dụng lao động cũng được các sở lao động - thương binh - xã hội kiểm tra giám sát, có sự cộng đồng trách nhiệm của tổ chức công đoàn. Ông Trần Chủng - Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng - còn khẳng định: Quy trình khai thác mỏ được xây dựng rất chi tiết từ cách mở mỏ, nổ mìn, chống sập, thông khí... Ngay cả quy trình kiểm tra giám sát an toàn cũng chi tiết và cụ thể, phân công trách nhiệm rõ ràng.

Có thể thấy, những quy định quản lý trong lĩnh vực này khá đủ và cũng khá kín kẽ. Song thực trạng từ các mỏ đá được nêu trong loạt bài của Báo Lao Động cho thấy, không hề có bóng dáng nhà quản lý, hoặc có thì cũng hết sức mờ nhạt. Các mỏ đá ở Thanh Hoá có lối khai thác đá bằng cách đẽo hổng phần chân cho dễ. Chỉ người bình thường cũng có thể thấy, ngọn núi mà bị khoét phần chân thì nguy cơ đổ sập có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Điều này rõ ràng trái với quy trình khai thác mỏ, song lại không có một nhà quản lý nào "thổi còi". Ở các mỏ đá thuộc An Giang, Nghệ An, chủ khai thác mỏ thì chỉ xem lợi nhuận trên hết, cao hơn cả mạng sống người lao động. Họ sử dụng lao động không trang bị bảo hộ, không thiết bị an toàn không ký hợp đồng lao động. Bảo hiểm y tế, bảo hiểm nhân mạng là những khái niệm hoàn toàn xa lạ. Người lao động chỉ có vỏn vẹn vài chục nghìn đồng công một ngày.

Quả núi đổ sập xuống, mìn nổ gây tai nạn, người lao động chủ yếu tự chịu, hoặc có được đền bù thì cũng chỉ chút ít qua loa. Tính mạng người lao động bị bỏ mặc trong một khoảng trống rùng mình. Luật có và các đơn vị thừa hành cũng đã được quy định rõ ràng, song thực tế khâu kiểm tra giám sát và xử phạt các vi phạm tại các mỏ đá, hoặc khai khoáng đang bị thả nổi. Dường như các đơn vị quản lý ở các ngành, địa phương đồng lòng bỏ rơi người lao động.

Cần xử nghiêm người buông lỏng quản lý
Thứ trưởng Cao Lại Quang cho biết thêm, ngày 2.1 Thủ tướng đã chỉ đạo cho Bộ Xây dựng chủ trì phối hợp với các bộ: Tài nguyên - Môi trường, Bộ LĐTBXH rà soát và đề xuất giải pháp. Theo đó ngày 9.1, Bộ Xây dựng đã thành lập đoàn kiểm tra tới hiện trường các vụ tai nạn, cũng như các mỏ đá đang khai thác trong toàn quốc kiểm tra, rà soát. Là một trong những nhân vật chủ chốt của đoàn, ông Trần Chủng - Cục trưởng Cục Giám định nhà nước về chất lượng công trình xây dựng - trao đổi: Đoàn sẽ rà soát lại toàn bộ quy trình - quy phạm kỹ thuật, các quy định về quản lý và sẽ đề xuất các giải pháp cụ thể. Đặc biệt, đoàn sẽ phân định trách nhiệm rõ ràng của các bộ, ngành, địa phương nhằm lập lại kỷ cương trong khâu quản lý khai thác mỏ.

Sự chỉ đạo của Chính phủ giống như tưới nước cho ruộng đang hạn. Tuy nhiên, cũng cần sòng phẳng: Xử nghiêm những người buông lỏng trách nhiệm, để xảy ra tình trạng thả nổi an toàn ở các mỏ đá, gây nguy cơ tai nạn lao động nghiêm trọng ngày càng cao. Nếu chúng ta không nghiêm từ đầu và không kiên quyết sửa sai, mà cứ "mất bò mới lo làm chuồng" thì tổn hại sẽ ngày càng to lớn.

Ông Trần Chủng - Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng công trình xây dựng: "Nhiều địa phương buông lỏng quản lý khai thác mỏ" Việc cấp phép khai thác mỏ đã có quy định phân cấp cho các địa phương, nhưng quá trình khai thác nhiều địa phương đã buông lỏng quản lý. Trong khi đó, các tiêu chuẩn về khai thác do Bộ Công nghiệp ban hành nhiều tiêu chuẩn đã lạc hậu nên gây khó khăn cho công tác quản lý... Đoàn công tác tới đây cũng có trách nhiệm làm cho rõ, đề xuất việc phân định trách nhiệm trong quá trình từ cấp phép đến quản lý khai thác đến công nghệ trong khai thác như thế nào.  Q.T Phó GĐ Sở LĐTBXH Nghệ An Phan Sỹ Dương: "Tập huấn nhiều nhưng hiệu quả chưa cao"" Sở đã chỉ đạo quyết liệt công tác thanh - kiểm tra về quản lý LĐ, ATVSLĐ đối với hoạt động khai thác mỏ, đặc biệt là ở huyện Quỳ Hợp. Năm 2007, Sở LĐTBXH đã mở 4 lớp tập huấn ở huyện này. Đối tượng là chủ sử dụng LĐ và cán bộ phụ trách công tác ATLĐ. Tuy nhiên, tình hình mất ATLĐ vẫn phổ biến, rất khó kiểm soát. Trọng tâm năm 2008, chúng tôi vẫn ưu tiên thanh, kiểm tra ở địa bàn "nóng" Quỳ Hợp.  Việt ThắngÔng Phan Thanh Tĩnh - Giám đốc Sở CN Nghệ An: "Sẽ xử phạt nghiêm thay vì nhắc nhở như lâu nay" Trong việc khai thác mỏ, một vấn đề không thể không nhắc tới là quản lý, sử dụng vật liệu nổ. Để được cấp phép sử dụng vật liệu nổ, DN phải có đủ các yếu tố: Được cấp phép khai thác mỏ, chứng nhận an toàn cháy nổ của công an PCCC... Thực tế thì vẫn có một số mỏ thổ phỉ mua được vật liệu nổ. Rất có thể là do các chủ mỏ được cấp phép vì không sử dụng hết vật liệu nổ nên đã bán ra ngoài. Thời gian tới, chúng tôi sẽ quản lý chặt chẽ hơn. Việt Thắng Thanh Hoá: Tổ chức hội thảo về khắc phục lộn xộn trong khai thác đá Sáng ngày 10.1, Giám đốc Sở LĐTBXH - ông Lê Hồng Sơn đã dẫn đầu đoàn công tác lên đường về kiểm tra tình hình khai thác đá vùng mỏ thuộc xã Yên Lâm, huyện Yên Định. Ngày 11.1, Sở LĐTBXH sẽ tổ chức hội nghị liên ngành để bàn biện pháp khắc phục tình trạng lộn xộn trong khai thác đá hiện nay.  Anh Tuấn

10.1, bắt đầu kiểm tra việc khai thác các mỏ đá Đoàn công tác do Bộ Xây dựng chủ trì, chia làm 2 nhóm đã bắt đầu có chuyến kiểm tra đầu tiên tại các địa phương tập trung nhiều các mỏ đá lớn phục vụ ngành xây dựng như: Sơn La, Hà Nam, Nghệ An, Phú Yên. Phạm vi kiểm tra là các mỏ kể cả mỏ giao cho Nhà nước hoặc tư nhân quản lý. Theo ông Trần Chủng, mục đích của đoàn là tập trung điều tra, xem xét điều kiện địa chất ở những nơi có mỏ, kiểm tra các điều kiện kỹ thuật phục vụ khai thác, trên cơ sở đó sẽ xây dựng một chỉ thị kiến nghị Chính phủ sửa đổi bổ sung những tiêu chuẩn kỹ thuật đã lạc hậu, không phù hợp quy trình khai thác mỏ đá, đề xuất các biện pháp đảm bảo an toàn cho người lao động và an toàn môi trường; đề xuất sửa đổi, bổ sung hệ thống luật pháp, phân định trách nhiệm quản lý từ trung ương đến địa phương. Dự kiến trong tháng 2, đoàn kiểm tra sẽ hoàn thành báo cáo, trình dự thảo chỉ thị báo cáo Thủ tướng để ban hành ngay trong nửa đầu tháng 3.  Q.T