Nan giải cả lượng và chất

Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ (KTTĐ) là địa bàn tập trung nhiều cơ sở công nghiệp quan trọng, đặc biệt là các lĩnh vực cơ khí chế tạo, khai thác than (chiếm 90% năng lực cả nước), vật liệu xây dựng, SX hàng tiêu dùng, điện, điện tử, chế biến lương thực, thực phẩm...

Vùng KTTĐ Bắc Bộ gồm 7 tỉnh, TP: Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Vĩnh Phúc và Bắc Ninh. Theo dự báo, để đáp ứng mục tiêu phát triển KT-XH trong vùng, từ nay đến 2010 tổng nhu cầu LĐ tăng mạnh, ước tính khoảng trên 8,2 triệu người (tăng gần 8% so với năm 2007), tập trung chủ yếu vào lĩnh vực: Công nghiệp và xây dựng (18,7%), dịch vụ (17,6%)... 

Tuy nhiên,  năng lực cung ứng LĐ qua đào tạo (ĐT) nghề của mạng lưới ĐT nghề trong vùng còn yếu, chưa đáp ứng được nhu cầu. Cụ thể, sẽ thiếu khoảng hơn 288.000 người, trong đó trình độ trung cấp nghề dự báo thiếu khoảng trên 190.000 người, CĐ nghề thiếu khoảng hơn 28.000 người.

Về điểm này, Phó Tổng Cục trưởng Tổng cục Dạy nghề (TCDN) Dương Đức Lân thừa nhận: ĐT nghề hiện vẫn chưa gắn với thực tế sử dụng, nhiều LĐ sau khi tốt nghiệp đến làm việc tại DN đều phải ĐT lại. Người được ĐT nghề hiện nay phần lớn còn rất yếu về tác phong công nghiệp, kỹ năng thực hành, khả năng làm việc độc lập chưa cao...

Theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Hữu Hào: Hiện có 50 trường trực thuộc bộ, nhưng cũng giống như nhiều cơ sở ĐT còn lại, cơ sở vật chất phục vụ ĐT còn thiếu và lạc hậu; chương trình, nội dung ĐT chưa theo kịp yêu cầu... Đây là những cản trở không nhỏ tới việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong vùng.

Cần ĐT theo kiểu "may đo"

Để khắc phục những bất cập trên, ông Dương Đức Lân cho biết: TCDN sẽ chú trọng việc ĐT nghề cho các DN theo mô hình "may-đo"- sao cho vừa đúng, vừa trúng nhu cầu của DN.

Nhiều giải pháp được đưa ra, trong đó quan trọng nhất là hình thành trung tâm thông tin thị trường LĐ của vùng để tổ chức thu thập thông tin chi tiết nhu cầu nhân lực của các DN đến từng nhóm nghề làm cơ sở tuyển sinh, ĐT cho các trường trong vùng.
 
TCDN sẽ thí điểm các HĐ ĐT theo đặt hàng, trong đó Nhà nước lựa chọn cơ sở dạy nghề đủ điều kiện và năng lực để cung cấp LĐ cho DN, trong đó hỗ trợ tối đa 80%, DN hỗ trợ tối thiểu 20% chi phí ĐT và chịu trách nhiệm tiếp nhận, sử dụng người học sau khi tốt nghiệp.

Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cho rằng: Rất cần làm tốt công tác dự báo nhu cầu ĐT. Đây là việc làm ngắn hạn để đạt được mục tiêu dài hạn. Bên cạnh đó, cần chú trọng đổi mới nội dung, chương trình ĐT theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề phù hợp với công nghệ sản xuất hiện đại, các cơ sở dạy nghề tiến tới ĐT theo đơn đặt hàng của DN.

Lựa chọn những nghề trọng điểm, mũi nhọn, những nghề chịu áp lực cạnh tranh cao để tập trung đầu tư đồng bộ sao cho đến năm 2010 những nghề này đáp ứng nhu cầu của nhà tuyển dụng và từng bước đạt tiêu chuẩn chất lượng của khu vực và quốc tế.

Mục tiêu đến năm 2015 tất cả các cơ sở dạy nghề trong vùng đều có thể ĐT theo đặt hàng của DN, người được tuyển dụng vào học nghề phải biết rõ khi tốt nghiệp sẽ làm việc ở đâu, điều kiện làm việc và mức lương ra sao.

Phát triển nguồn nhân lực qua đào tạo nghề cho vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ theo hướng nào? Ông Vũ Đình Khang- Giám đốc Sở LĐTBXH Hải Phòng: ĐT chuyên ngành phải gắn chặt với DN. Đối với hình thức ĐT, phải xác định ĐT tại các trường, trung tâm, cơ sở dạy nghề là giai đoạn cơ bản, còn ĐT chuyên ngành phải gắn chặt với các DN, XN để đạt hiệu quả. Nhà nước cần chú trọng đầu tư xây dựng một số trường hoặc trung tâm ĐT với quy mô lớn, hiện đại, đủ sức ĐT nguồn nhân lực tại chỗ theo chuẩn của các nước trong khu vực. Ông Nguyễn Văn An- Hiệu trưởng Trường CĐN Cơ khí Nông nghiệp (Vĩnh Phúc):  Mở rộng quan hệ với các DN. Phát triển mối quan hệ với các DN đã trở thành một chiến lược của trường. Trường đã xây dựng được một mạng lưới hơn 100 DN, trong đó có các DN lớn như Honda, Toyota, Prime Group,  Vinaxuki Quan hệ mật thiết đó đã giúp trường: Đưa HS đến thực tập; đưa GV đi thực tế tham gia SX và hướng dẫn HS tại DN; tiếp cận các công nghệ mới của DN; cung cấp LĐ có tay nghề cho DN; bồi dưỡng nâng cao trình độ cho CN của DN. Ngược lại, DN cử chuyên gia tham gia hướng dẫn HS; cung cấp  thông tin giúp nhà trường điều chỉnh công tác ĐT.  Ông Nguyễn Đình Tâm - Hiệu trưởng Trường CĐN Vinashin (Hải Phòng): Chương trình khung nên tập trung vào kiến thức cơ bản. Chương trình khung do Nhà nước ban hành cho các hệ ĐT còn dài, nếu có thể lược bỏ bớt những môn, nội dung chung để tập trung nhiều vào các nội dung kiến thức cơ bản và thực hành, cụ thể là thực hành kỹ năng và thực tập sản xuất.  Ông Doãn Văn Quang- Phó Tổng GĐ Tập đoàn CN Than-Khoáng sản VN: Giáo trình cần linh hoạt theo hướng tăng kỹ năng nghề. Do nghề mỏ có tính đặc thù, vì vậy đề nghị cho phép TĐ linh hoạt trong việc biên soạn giáo trình sao cho phù hợp để rèn luyện kỹ năng nghề cho HS khi ra trường đáp ứng được yêu cầu SX tại các DN. Ví dụ: Chương trình ĐT ngành khai thác mỏ hầm lò, XD mỏ giảm bớt thời lượng ĐT tin học, ngoại ngữ và những môn học ít liên quan để tập trung tăng thời lượng phần lý thuyết môn An toàn trong mỏ hầm lò. N.L ghi