Dấu vết kinh hoàng

Dấu vết tàn phá của trận lũ quét kinh hoàng vẫn còn hằn sâu trên các bản làng Tùng Chỉn, Khu Chu Lìn, A Lù, Ngải Thầu (Bát Xát), Long Phúc, Long Khánh, Xuân Thượng (Bảo Yên), Hầu Thào, Bản Hồ (Sa Pa); Gia Phú, Thái Niên (Bảo Thắng)… của Lào Cai. 

Ở bản Trò (xã Long Phúc, huyện Bảo Yên) có 40 hộ dân sinh sống. Cơn lũ đi qua khiến phân hiệu trường tiểu học tại đây giờ chỉ còn là bãi đất đá ngổn ngang. Trường Tiểu học Long Phúc chỉ là một trong nhiều trường của huyện Bảo Yên bị thiệt hại nặng nề do mưa lũ kéo dài. Hầu hết các ngôi trường đều bị hư hỏng nặng, trong đó có nhiều lớp học bị xoá sổ. 

Ở huyện Bát Xát, khó khăn nhất là các lớp học và nhà ở giáo viên ở Trịnh Tường, A Lù, Sảng Ma Sáo, Ngải Thầu… bị lũ phá huỷ. Chúng tôi đến bản Tùng Chỉn 1, nơi tâm lũ đi qua, để lại hậu quả nặng nề, 21 người chết và mất tích, đồng ruộng bị san phẳng thành bình địa. Tại khu định cư mới cho người dân Tùng Chỉn 1, đặt trên khu đất rộng và cao, các chiến sĩ đồn biên phòng 263, bộ đội Quân khu Hai đang miệt mài cưa cắt, đục đẽo những cây gỗ to để dựng lại lớp học.

Tuy nhiên, nguy cơ không có học sinh. Năm ngoái, điểm trường này thuộc Trường Tiểu học số 2 xã Trịnh Tường với tổng cộng 24 học sinh (gồm 1 lớp đơn và 1 lớp ghép). Bão lũ xảy ra, hàng chục hộ dân ven suối Tẻ Hồ của thôn Tùng Chỉn 1 bị lũ cuốn trôi, các gia đình tan tác nỗi đau mất mát, hiện đang sống nhờ vào sự đùm bọc của đồn biên phòng 263. Số học sinh sống sót chưa biết sẽ học ở trường nào.

Cô giáo Đỗ Thị Hạnh - Hiệu trưởng Trường Tiểu học 1 Trịnh Tường - cho biết: " Nếu các em quay về điểm trường cũ (thuộc Trường tiểu học Trịnh Tường 2) thì đường quá xa, lại chưa có nhà mới. Chúng tôi đã chuẩn bị sẵn sách vở tài liệu cho các em bị lũ cuốn ở thôn Tùng Chỉn 1, cần thiết có thể đưa các em vào học ngay ở trường 1 cho kịp khai giảng năm học mới".

Chợ thị trấn Cổ Phúc (Yên Bái) vào thời điểm này mọi năm, hàng quần áo, giày dép rất đông khách, nhưng năm nay thì khác hẳn, cảnh tượng khá vắng lặng, có lẽ tiền chỉ để các bậc phụ huynh dành mua những nhu yếu phẩm cần thiết nhất. Mấy cửa hàng sách giáo khoa lác đác người mua. Chị Lý - nhà ở thôn 10 xã Việt Thành, có đứa con lớn năm nay vào lớp 4 - mua vẻn vẹn có 5 cuốn vở ô ly.

Chắc chắn với một học sinh lớp 4, số vở ấy là không đủ nhưng hẳn lúc này chị chỉ có thể lo được vậy. Mấy phụ huynh khác người mua vở, người mua bút nhưng không thấy có ai mua sách giáo khoa hay cặp đựng sách. Anh Hùng (xã Y Can) giải thích: "Không có cặp cho sách vào túi bóng cũng được, riêng sách giáo khoa, trước mắt cứ học chay, có thể Nhà nước sẽ hỗ trợ hoặc sẽ kiếm lại của các anh chị đã học từ khoá trước". Có tiền để mua sách đã là may, nhiều gia đình hiện tại không thể có tiền để lo cho con đi học mặc dù khai giảng đã đến rất gần.

Chị Đỗ Thị Ngân - thôn Cửa Ngòi, xã Âu Lâu - là một thí dụ. Đợt lũ vừa qua, nhà chị chẳng còn thứ gì, nhà cũng bị nước cuốn đi, giờ vợ chồng chị và hai con nhỏ phải đi ở nhờ. Chị cho biết: "Mất hết cả rồi, giờ phải lo cái ăn, nơi ở. Riêng tiền mua sách bút cho các cháu đi học thì chưa thể, chỉ mong các cấp, các ngành giúp để các cháu không lỡ chuyện học hành".

Trường Trung học cơ sở Âu Lâu - nơi em Nguyễn Thu Hương - con gái chị Ngân theo học có tới 70 em nhà bị ngập lụt mất tài sản hoặc hoa màu, cuộc sống đang rất khó khăn. Nhiều bậc phụ huynh đang dồn sức ổn định nơi ở, kiếm lương thực, thực phẩm, lo cho thửa ruộng, đàn gà, ao cá... Học hành rất cần nhưng vài trăm nghìn để mua đủ bộ sách, vở, cặp, bút với rất nhiều nhà gần như là không thể.

Nỗ lực tựu trường

Hội Chữ thập Đỏ trường Âu Lâu (Yên Bái) đã có kế hoạch tổ chức đợt quyên góp, mỗi giáo viên ủng hộ một ngày lương, mỗi học sinh có điều kiện tự nguyện ủng hộ ít nhất 5 nghìn đồng để giúp các bạn có tiền mua sách vở, bút mực và quần áo. Việc làm của Hội Chữ thập Đỏ Trường Âu Lâu là rất đáng biểu dương nhưng hơn 200 học sinh và mấy chục giáo viên trong đó có tới 1/3 số học sinh đang gặp khó khăn thì sự sẻ chia trong một tập thể nhỏ là không thể đủ.

Ông Đỗ Xuân Hưng - Trưởng phòng Giáo dục-Đào tạo huyện Trấn Yên (Yên Bái) - lo lắng: "Mặc dù đợt lũ vừa qua không gây hại cho bất kỳ ngôi trường nào của huyện Trấn Yên, nhưng theo thống kê ban đầu, toàn huyện có 345 gia đình giáo viên bị ngập, gần 600 gia đình học sinh bị mất toàn bộ hoặc một phần tài sản, trong số đó có những gia đình học sinh nhà rất nghèo, hiện không có sách, vở, bút mực, quần áo cho năm học mới.

Hiện tại, tất cả các nhà trường đã chuẩn bị đầy đủ mọi điều kiện cho lễ khai giảng năm học mới nhưng với tình hình như hiện nay chắc chắn nhiều học sinh sẽ không có mặt trong ngày tựu trường 21.8". Khó khăn này không chỉ riêng huyện Trấn Yên khi hầu hết các địa phương trong tỉnh đều chịu thiệt hại nặng nề trong đợt mưa lũ vừa qua.

Ông Lương Quang Đua - Phó trưởng phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Bảo Yên (Lào Cai) - cho biết: "Việc xây dựng mới trường lớp học khó có thể thực hiện trong ngày một ngày hai. Vì vậy, phương án sử dụng nhà dân, trụ sở UBND xã... làm lớp học đã được tính tới. Huyện Bảo Yên phát động nhân dân quyên góp ủng hộ và trích kinh phí mua sách vở, đồ dùng học tập phát không cho học sinh vùng lũ. Với những xã ít bị ảnh hưởng do mưa lũ, thì việc triển khai năm học mới theo kế hoạch vẫn đảm bảo. Còn những xã quá khó khăn, bị thiệt hại nặng nề do mưa lũ, thì có thể phải lùi thời gian khai giảng chậm lại ít ngày...".

Để bảo đảm cho năm học mới, Ông Trần Đình Thọ - Giám đốc Công ty cổ phần sách- thiết bị trường học Lào Cai - cho biết, đã chuyển tới các địa phương 78.322 bản SGK tiểu học, 64.956 bản SGK bậc THCS và 70.396 bản SGK lớp 12. Thực hiện chỉ đạo mua lại SGK cũ, Công ty đã tổ chức hai điểm thu mua ở TP Lào Cai. Toàn bộ số sách này sẽ được đơn vị chuyển tặng cho hơn 200 học sinh nghèo vùng lũ.

"Chưa bao giờ, ngành GDĐT Lào Cai bước vào năm học mới lại gặp nhiều khó khăn chồng chất như vậy. Song, cấp uỷ, chính quyền, nhân dân các dân tộc trong tỉnh, và ngành giáo dục đang dồn sức, quyết tâm vượt qua khó khăn, bảo đảm năm học mới diễn ra bình thường" - Ông Trương Kim Minh - Giám đốc Sở GDĐT Lào Cai - khẳng định như vậy với phóng viên, ngay sau khi vừa đi kiểm tra tình hình khắc phục hậu quả ở vùng tâm lũ Bát Xát, Bảo Yên, chuẩn bị cho năm học mới.

Giải pháp được ngành giáo dục Lào Cai đưa ra là khẩn trương khắc phục hậu quả, tận dụng các nhà văn hoá thôn bản, điểm bưu điện văn hoá xã, nhà kho, nhà dân để tổ chức cho học sinh đến học sớm trước ngày khai giảng hai tuần theo quy định. Tổ chức học hai ca, ba ca ở những điểm trường, lớp bị sập hỏng.

Đối với gần 600 hộ phải di chuyển chỗ ở do sạt lở đất, ngập úng, chính quyền địa phương và ngành giáo dục bố trí học sinh vào các điểm trường gần kề, điều chuyển giáo viên bảo đảm dạy và học bình thường. Ở những khu định cư mới, ưu tiên làm trường, lớp học; cung ứng sách vở, văn phòng phẩm; bố trí giáo viên để kịp khai giảng năm học mới cùng với cả nước.

"Chỉ mong hôm khai giảng có đầy đủ học sinh, học sinh nào cũng đủ sách bút, quần áo và không em nào đói bụng" - đó là tâm sự của rất nhiều thầy cô giáo các địa phương nơi lũ đi qua trước thềm năm học mới.

Những gì còn lại của ngôi trường sau khi lũ đi qua.

Học sinh vùng lũ ở những lều tạm ven đường.

Chung tay dựng lại trường lớp mới.

Ngày học đầu tiên đã bắt đầu, nhưng vẫn còn những những khoảng trống.

Học sinh vùng lũ TP.Yên Bái phơi sách vở chuẩn bị cho năm học mới.

 

Chuyển về nơi định cư mới.