Đầu tháng 12.2005, lần đầu tiên TPHCM đưa vào khai thác 2 chiếc xe buýt hai tầng (công suất mỗi xe 120 chỗ và vốn đầu tư 1,8 tỉ đồng/xe). Tuyến Bến xe Chợ Lớn - ĐH Nông - Lâm có số lượng hành khách đi lại khá đông, nên việc đưa xe buýt hai tầng vào phục vụ góp phần làm giảm áp lực quá tải, đảm bảo nhu cầu đi lại của người dân.

Để khuyến khích nhiều đơn vị vận tải khác đầu tư thêm xe buýt hai tầng khai thác ở những tuyến đang quá tải, thành phố hứa sẽ có chính sách riêng đối với loại xe buýt hai tầng, đảm bảo cho DN hoạt động có lãi. Thế nhưng sau hơn 2 năm hoạt động, lãi đâu chưa thấy, trước mắt đã thấy chủ đầu tư của 2 chiếc xe buýt hai tầng đầu tiên đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.

Theo bà Tống Thị Thu Thanh - Phó chủ nhiệm HTX Quyết Thắng, đơn vị được Liên hiệp HTX vận tải giao quản lý khai thác - lượng hành khách đi lại khá đông, đạt khoảng 80% công suất, vào giờ cao điểm có thể vượt 100% công suất. Tuy vậy, HTX Quyết Thắng phải chịu cảnh lỗ thê thảm và hiện đang nợ Liên hiệp HTX vận tải lên đến 1,2 tỉ đồng.

Trao đổi với PV Lao Động, ông Phùng Đăng Hải - Tổng GĐ Liên hiệp HTX vận tải TPHCM - cho biết, hoạt động của xe buýt hai tầng gặp rất nhiều khó khăn, cụ thể: Chi phí sửa chữa thường xuyên khá lớn, lãi vay vốn cao (12,6%/năm, trong khi ngân sách chỉ hỗ trợ 7,4% cho năm 2006), khấu hao phương tiện lớn (12.450.000 đồng/xe)...

Liên hiệp HTX đã nhiều lần kiến nghị, nhưng đến nay thành phố vẫn chưa có đơn giá chính thức cho chi phí vận chuyển hành khách công cộng bằng xe buýt hai tầng để làm cơ sở tính trợ giá. Suốt hơn 2 năm qua, do chưa có đơn giá chính thức nên Sở GTCC ấn định đơn giá tạm tính dựa trên cơ sở loại xe buýt thường (loại 80 chỗ); trong khi, xe buýt hai tầng là phương tiện đặc biệt (sử dụng loại vỏ, ruột xe, lượng tiêu hao nhiên liệu... khác xe buýt thường), không thể áp dụng các đơn giá như xe buýt thường.

"Với đơn giá chi phí tạm tính như lâu nay, thấp hơn chi phí vận chuyển thực tế đến 20%. Vì vậy, chúng tôi không đủ chi phí để duy trì hoạt động cho xe buýt hai tầng hàng ngày, cũng như không đủ trả vốn cộng lãi vay ngân hàng, chứ đừng nói gì đến lãi như thành phố hứa" - ông Phùng Đăng Hải than vãn.

Đơn giá tạm tính chi phí đối với loại xe buýt hai tầng đã khá thấp, đơn vị khai thác lại gặp thêm khó khăn khi Sở GTCC áp dụng phương án khoán trợ giá với tỉ lệ 36,5%. Trung bình mỗi một chuyến xe, đơn vị vận tải chỉ được thành phố bù trợ giá 36,5% chi phí đơn giá tạm tính, còn lại HTX bù vào từ việc tiền bán vé hành khách (hành khách càng nhiều, HTX càng có lợi).

Theo bà Tống Thị Thu Thanh, lượng hành khách đi xe buýt hai tầng tuy rất cao, nhưng số đông hành khách là học sinh - sinh viên và họ đều sử dụng vé tháng, vé tập (mua từ Sở GTCC), do đó khoản tiền tươi mà HTX thu trực tiếp từ hành khách rất ít, từ đó dẫn đến khó khăn trong việc xoay xở tài chính bù đắp chi phí thực tế hàng ngày cho mỗi chuyến xe.