CPI là chỉ số đánh giá chất lượng điều hành kinh tế của bộ máy chính quyền tại các địa phương thông qua đánh giá của DN. Cần phải khẳng định rằng, ngay cả nếu không tụt hạng, thì cũng đã khó chấp nhận được. Hà Nội và TPHCM - hai địa phương lớn nhất nước có nền kinh tế thương mại sôi động, thậm chí có vai trò quan trọng trong việc góp phần vào GDP quốc gia - tất yếu cần những "bộ óc" điều hành sáng suốt, linh hoạt và mạnh mẽ. Điều này không chỉ là yêu cầu, mà còn là chọn lựa duy nhất.
"Chiếc áo" của hai thành phố đã rộng ra rất nhiều, là hai địa phương nhưng thực sự không còn nằm trong tầm vóc quản lý của địa phương, hằng ngày người dân vẫn luôn phải kêu than về đường sá, xe cộ ùn tắc, ô nhiễm môi trường, quá tải bệnh viện, thực phẩm nhiễm độc v.v... Những vấn đề đó đã trở thành vấn đề của công tác quản lý điều hành, là vấn đề của "cái đầu".
Trong số 502 DN tại Hà Nội và 435 DN tại TPHCM trả lời cuộc điều tra về PCI, có đến 137 và 103 DN ở hai địa phương này chỉ đúng "căn bệnh" thâm căn là thủ tục hành chính khó khăn. Cụ thể, 69% DN tại Hà Nội và 67% DN tại TPHCM trả lời cuộc điều tra cho biết rằng thường xuyên phải trả các chi phí không chính thức. Mọi khoản thuế và phí đã được Nhà nước ban hành, có tên loại phí rõ ràng. Chính phủ đã nhiều lần loại bỏ các loại phí lạm thu và chồng chéo. Thế thì những chi phí không chính thức là gì?
Ắt hẳn chúng không thể có tên. Nếu muốn gọi tên chúng, cũng đồng nghĩa với việc nói trắng ra đó là những khoản chi phí "bôi trơn", những chi phí DN bị làm khó, bị nhũng nhiễu nên buộc phải móc thêm hầu bao...Không chỉ có DN, mà người dân và cả xã hội, đều hãi loại chi phí không tên này. Loại chi phí này càng nhiều, DN càng kêu thì sự phát triển càng bị kìm hãm và ngăn trở.
Một cuộc điều tra đã mang đến những "con số biết nói". Mới thấy rằng, DN VN thực sự... "giỏi", vì có thể làm ăn được trong môi trường điều hành còn nhiều ì ạch, quan liêu, tắc trách và bộ máy còn nhiều sự nhũng nhiễu. Hơn thế nữa, DN VN còn "giỏi" ở sự chịu đựng được tất cả những yếu tố tiêu cực trên. Nhưng soi trong sự nghiêm khắc và minh bạch, sự "giỏi" này không những chẳng nên tự hào, mà ngược lại mang vị đắng chát của sự tiếp tay, xuôi theo môi trường tiêu cực.
Thế nhưng bắt lỗi DN cũng chỉ là đánh vào cái ngọn của vấn đề. Cái gốc chính là bộ máy chính quyền làm thế nào để DN, người dân thực sự hài lòng, không phải tốn thêm những chi phí không tên.