Bản đồ dự báo chấn động cực đại ở TPHCM và vùng lân cận.

Động đất cực đại tại VN là 7,0 độ richter

Tại hội thảo, các nhà khoa hoc cho biết: VN nằm vào vùng đất có cấu trúc địa chất - kiến tạo phức tạp. Dù không phải là nằm trên các vành đai động đất; song không phải là tại VN không có nguy cơ này. Thậm chí, các nhà khoa học còn vẽ được bản đồ các vùng có nguy cơ động đất từ 6,0 - 7,0 độ richter gồm: Đới đứt gãy trên hệ thống sông Hồng, sông Chảy; đới đứt gãy Lai Châu - Điện Biên; đới sông Mã, Sơn La, sông Đà; đới  Cao Bằng, Tiên Yên; đới Rào Nậy - sông Cả; đới Đak Rông - Huế; đới Trường Sơn; đới sông Ba... Ngoài những "điểm nóng" này, VN còn có khoảng 30 khu vực có nguy cơ động đất với cường độ xấp xỉ 5,0 độ richter.

Theo PGS -TS Cao Đình Triều (Viện Vật lý địa cầu, thuộc Viện KHCN VN) thì với những nghiên cứu bao gồm cả lịch sử và hiện tại, kết quả cho thấy, động đất cực đại tại VN là ở mức 6,5-7,0 độ richter. Trong đó, Hà Nội nằm ở nguy cơ cực đại là 6,0 độ richter; TPCHM ở mức 5,5 độ richter.

Theo nghiên từ năm 1114 đến 2003, toàn VN có khoảng 1.600 trận động đất từ 3,0 độ richter trở lên. Đáng chú ý là trận động đất 6,3 - 6,5 độ richter ở khu vực bắc Đồng Hới (Quảng Bình) vào năm 1114. Trong thế kỷ 20 vừa qua, có 2 trận động đất lớn là tại Điện Biên năm 1935 đạt 6,8 độ richter và động đất Tuần Giáo năm 1983 ở mức 6,7 độ richter.

Đặc biệt gần đây, đới đứt gãy Lai Châu - Điện Biên là khu vực thường bị ảnh hưởng dư chấn những trận động đất xảy ra ở bắc Lào và tây nam Trung Quốc. Trận lớn nhất là vào năm 2001, với cường độ 4 độ richter. Tại Hà Nội và khu vực TPHCM, vài năm trở lại đây cũng đã bị ảnh hưởng dư chấn rõ rệt do động đất ở Trung Quốc và ngoài biển Đông. Hiện Viện Vật lý địa cầu đã xây dựng bản đồ nguy cơ động đất chi tiết tại VN.

Cần thái độ khoa học nghiêm túc

Trao đổi với báo giới, PGS-TS Nguyễn Hồng Phương - Phó GĐ Trung tâm Báo tin động đất và cảnh báo sóng thần (Viện Vật lý địa cầu) thì việc phân vùng tai biến quy mô động đất ở TPHCM đã có những đề tài nghiên cứu khá chi tiết và đầy đủ.

PGS-TS Hồng Phương khẳng định: Nguy cơ động đất tại VN là hiện hữu và rõ ràng, chứ không phải là mơ hồ. Vì thế việc đề phòng, cảnh báo và ứng dụng công tác phòng tránh thảm hoạ cần một thái độ khoa học và nghiêm túc từ Chính phủ, các nhà khoa học đến người dân.

Theo các nghiên cứu, Hà Nội nằm trên vùng đất có thể xảy ra động đất cấp 8; còn TPHCM có thể bị ảnh hưởng do chấn động từ vùng thềm lục địa Vũng Tàu. PGS-TS Nguyễn Hồng Phương đưa ra 2 kịch bản đối với Hà Nội: Nếu động đất 6,5 độ richter xảy ra trên vùng ngoại thành Hà Nội, thì 40% nhà cửa sẽ bị phá huỷ. Còn nếu trận động đất đó xảy ra tại tháp hồ Gươm thì mức độ thiệt hại về nhà cửa là 80-100%. Trong khi đó, TPHCM nằm trên khu vực không thật sự ổn định về địa chất, thậm chí còn nằm giữa 2 đới đứt gãy Vũng Tàu - Tôn Lê Sáp và Tuy Hoà - Củ Chi.

Tham luận tại hội thảo, nguyên Chủ tịch Nước Trần Đức Lương cho rằng, đối phó với động đất - nhất là ở những khu đô thị - cần phải đặt ra nghiêm túc với chiến lược dài hạn. Đồng thuận quan điểm này, GS William L. Ellsworth (Cục Địa chất Hoa Kỳ) cho rằng, nguy cơ về các trận động đất luôn là mối đe doạ to lớn đối với đời sống con người và các quốc gia. Vì thế, VN cũng cần phải xây dựng "văn hoá sẵn sàng" để đối phó và giảm thiểu thiệt hại.