Khoản tiền này được chi thông qua Quỹ Bảo hộ công dân và pháp nhân Việt Nam ở nước ngoài trực thuộc Bộ Ngoại giao, được thành lập theo quyết định của Thủ tướng.

Họp báo công bố việc thành lập quỹ sáng 11.7.2008, Cục trưởng Cục Lãnh sự Bộ Ngoại giao - Giám đốc quỹ - ông Dương Chí Dũng đã trả lời nhiều câu hỏi xung quanh vấn đề này.

* Thưa ông, thủ tục nhận hỗ trợ khẩn cấp như thế nào? Phái đoàn ngoại giao làm thế nào để hỗ trợ nhanh nhất?

- Việc ra đời quỹ giúp các cơ quan đại diện ngoại giao và lãnh sự Việt Nam ở nước ngoài hoạt động một cách nhanh nhất, chủ động để hỗ trợ công dân Việt Nam khi rơi vào hoàn cảnh khó khăn, hoạn nạn. Cơ quan đại diện sẽ là cơ quan trực tiếp giải quyết vụ việc ngay lập tức. Còn các mặt thủ tục sẽ tiến hành song song.
 
Trong trường hợp khẩn cấp, việc giúp đỡ cần được tiến hành ngay. Thủ trưởng cơ quan đại diện chịu trách nhiệm xác định tình trạng, tìm hiểu sự việc. Do đó, thủ tục sẽ không rườm rà, quỹ được thiết kế để hỗ trợ nhanh nhất cho công dân.

Ông Dương Chí Dũng.

* Bộ Ngoại giao đã có thống kê nào trước đây về công dân Việt Nam ở nước ngoài gặp khó khăn đã được giúp đỡ?

- Hiện nay có 180 ngư dân Việt Nam đang bị bắt ở Indonesia do đánh cá trái phép. Chúng ta đã và đang được phép đưa số ngư dân trên về nước và nguồn tiền được trích ở quỹ để mua vé máy bay đưa họ về, trong đó có một số người đang ốm yếu cần gia đình chăm sóc. Đây là trường hợp đầu tiên mà quỹ cung cấp ngân sách.

Chúng ta đã có nỗ lực lớn đưa công dân trở về sau khi họ bị chính quyền sở tại bắt giữ do vi phạm. Năm 2007, có 653 ngư dân bị bắt do đánh cá trái phép, riêng tháng 11.2007 có 270 ngư dân bị bắt. Khi được chính quyền sở tại xét tha, chúng ta đưa họ về bằng vốn nhà nước và chính quyền địa phương nơi họ cư trú có nhiệm vụ đôn đốc hoàn trả. Chủ yếu chúng ta hỗ trợ đưa ngư dân về.

Các trường hợp như du học sinh, bà con nhập cư... thì ít, nhưng chúng tôi cũng đã có những biện pháp hỗ trợ kịp thời khi họ gặp rủi ro.

* Việc bổ sung ngân sách cho quỹ như thế nào?

- Vốn ban đầu của quỹ là 20 tỉ đồng, nhưng đây không phải mức hạn định mà luôn được bổ sung qua các dự toán và ngân sách dự phòng. Điều quan trọng là thiếu đến đâu, chúng ta bổ sung luôn đến đó. Đó là tinh thần chung để bảo hộ công dân. Trong thời gian qua khi quỹ chưa ra đời, đã có một loạt các văn bản hỗ trợ cho việc bảo hộ này.

Thứ trưởng Đào Việt Trung: Không phải có quỹ này mà chúng ta mới làm công tác bảo hộ công dân. Chúng ta đã làm công tác hàng chục năm qua rất nỗ lực, đạt hiệu quả quan trọng. VD như trong các trường hợp ngư dân đánh cá trái phép, chúng ta đưa về rất nhiều. Hay các vụ lao động tại nơi có chiến tranh như Lebanon, tranh chấp lao động như ở Jordan vừa qua, Bộ Ngoại giao chủ trì phối hợp đưa lao động trở về. Những trường hợp du học sinh, cô dâu VN ở nước ngoài... khi cầu cứu đến cơ quan đại diện thì chúng tôi hết sức giúp đỡ. Quỹ ra đời sẽ là công cụ làm tăng tính chủ động của các cơ quan đại diện, đơn giản hoá thủ tục bảo vệ công dân. Công tác này đã được đánh giá cao và hoan nghênh. Các khoản chi bảo hộ công dân gồm cả loại phải hoàn trả và loại không phải hoàn trả. Các khoản phải hoàn trả gồm tạm ứng thanh toán viện phí, thuốc men, vé tàu xe về nước, tiền ăn, ở trong thời gian chờ làm thủ tục, tang lễ, hoả thiêu, vận chuyển thi hài, di hài... về nước cho công dân trong trường hợp khẩn cấp mà đương sự không có khả năng tài chính vào thời điểm đó, nhưng có đặt cọc, bảo lãnh của gia đình, tổ chức trong nước về việc hoàn trả. Các mức chi đến 3.000USD do thủ trưởng cơ quan đại diện ở nước ngoài có quyền quyết định, đến 10 nghìn USD do GĐ quỹ có quyết định, trên mức này quỹ có cơ chế đặc biệt báo cáo ngay với Bộ trưởng Ngoại giao để xem xét giúp đỡ.