VN chuẩn bị như thế nào để có thể phát huy được lợi thế "sân nhà"?
Nóng cả trong lẫn ngoài
Bộ Thông tin và Truyền thông (TTTT) đang lấy ý kiến chuyên gia, các nhà quản lý và cả DN viễn thông nhằm chuẩn bị cho việc VN mở cửa hoàn toàn lĩnh vực kinh tế nóng này. Theo lãnh đạo Bộ TTTT, ngoài việc phải đảm bảo tuân thủ cam kết khi hội nhập WTO, VN còn phải xây dựng Luật Viễn thông nhằm đưa lĩnh vực kinh tế này hội nhập sâu, phát triển rộng và đảm bảo chuẩn.
Cũng theo phân tích này thì bản thân việc tuân thủ các cam kết, xây dựng luật và đảm bảo lộ trình phát triển đã là việc làm khó. Vì thế, đây đã là lần thứ... 32 Dự thảo Luật Viễn thông được đưa ra bàn thảo.
Hiện tại, sự xâm nhập của các tập đoàn, DN nước ngoài lớn mạnh ngày càng sâu hơn và quy mô rộng hơn. Tính ra cho đến nay ở lĩnh vực di động, SK Telecom đã xác định sự hiện diện qua S-Fone; Hutchinson góp mặt cùng với sự ra đời của HT Mobile và bây giờ là Vietnam Mobile; Vimpelcom xâm nhập qua việc liên doanh để ra đời Gtel Mobile...
Hầu hết các tập đoàn lớn như AT&T, Cisco, Motorola, Nokia, Ericsson... đều đã xác lập vị trí trong việc cung cấp hạ tầng công nghệ, thiết bị mạng viễn thông...
Ở các lĩnh vực hạ tầng mạng, Internet..., sức ép đòi hỏi sự mở cửa để phát triển đang được "nén chặt" và chờ đợi sự bùng nổ. Các chuyên gia thừa nhận đúng là đến nay, hiện trạng hạ tầng của VN còn quá yếu; trong khi năng lực đáp ứng và nhu cầu đòi hỏi thì có thừa.
Cần tranh thủ trước khi mở cửa
Cho đến nay, viễn thông là một lĩnh vực đứng vững trước những "cơn bão" đổ bộ của các tập đoàn, DN lớn từ nước ngoài. Có được điều này, một phần là do VN đã thành công trong việc đàm phán trong việc làm chủ với việc nắm ít nhất 51%; sau đó là chậm và kéo dài những cam kết khắt khe của WTO. Đặc biệt, Chính phủ và các DN đã có những bước đi thành công trong việc "đánh chiếm và mở rộng" thị trường nội địa.
Cho đến nay, các DN di động của VN đã chiếm tới 80% thị phần. Mảng thiết lập hạ tầng mạng và Internet đã cơ bản phủ sóng tại tất cả đô thị lớn. Đặc biệt, việc có được vệ tinh Vinasat1 đã giúp VN đáp ứng được các dịch vụ cơ bản trên toàn bộ lãnh thổ.
Tuy nhiên, trong "miếng bánh" còn lại, cơ hội lớn vẫn dành cho các DN nước ngoài cũng như các thành phần kinh tế khác. Đối với lĩnh vực di động, con số 20% còn lại và gần 100% các loại dịch vụ gia tăng trên di động còn bỏ trống là một tiềm năng. Ở mảng Internet, VN mới có hơn 20 triệu người dùng trong tổng số gần 6 triệu thuê bao. Đặc biệt, số lượng DN được cung cấp hạ tầng mạng chỉ là con số 10.
Theo các chuyên gia thì thời hạn mở cửa hoàn toàn thị trường viễn thông đã tới gần. Dù khá yên tâm với năng lực hiện có, song lo ngại trong cạnh tranh là không ít. Cụ thể, VN chỉ mới đáp ứng ở phần dịch vụ cơ bản; trong khi "phần gốc" là công nghệ, thiết bị gần như hoàn toàn phụ thuộc vào DN nước ngoài. Bên cạnh đó, "phần ngọn" là dịch vụ gia tăng và dịch vụ xuyên biên giới cũng đang dần được các DN nước ngoài nắm giữ.
Theo các chuyên gia, việc nắm "phần gốc" là quá khó; song phần ngọn là điều mà DNVN cần xác định mục tiêu để cạnh tranh, ít nhất là những gì ở "sân nhà".