Theo các ĐB thì với các quy định như dự thảo luật, sẽ khó đi vào thực tiễn bởi nhiều chế định không khả thi. 

Đánh thuế nhà ở là đánh thuế chồng lên thuế

Đa số các ý kiến thảo luận đều cho rằng chưa nên đưa nhà ở vào diện đối tượng phải chịu thuế. Lý giải cho điều này, các đại ĐB cho rằng báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Tài chính- Ngân sách QH cũng đã phân tích rõ: Nhà là tài sản gắn liền với công sức, sự tích lũy lâu dài của người dân. Trước khi có được số tiền xây dựng nhà, người dân đã phải thực hiện nghĩa vụ về thuế, trong đó có thuế thu nhập cá nhân. Trong quá trình xây dựng nhà, người dân phải thực hiện nghĩa vụ thuế khi mua nguyên vật liệu xây dựng, thi công xây dựng... Việc đánh thuế nhà sẽ dẫn đến tình trạng thuế chồng lên thuế.

Hơn nữa, theo phân tích của các ĐB thì trong bối cảnh nền kinh tế và đời sống người dân trong nước còn nhiều khó khăn, việc áp dụng thêm một sắc thuế có thể sẽ gây tâm lý không đồng thuận. Đó là chưa kể việc kiểm soát diện tích, đánh giá giá trị nhà để tính thuế trên thực tế là vấn đề phức tạp, trong khi các điều kiện thực hiện lại chưa sẵn sàng. Do vậy, các ĐB đề nghị trước mắt chỉ nên thu thuế đối với đất; chưa áp dụng thuế đối với nhà.

Tuần làm việc cuối kỳ họp thứ 6, QH khoá XII: Biểu quyết thông qua 7 luật và 3 nghị quyết Theo chương trình trong tuần làm việc thứ sáu, tuần cuối kỳ họp thứ 6, QH khoá XII, QH sẽ biểu quyết thông qua 7 dự án luật gồm: Luật Người cao tuổi; Luật Khám bệnh, chữa bệnh; Luật Viễn thông; Luật Dân quân tự vệ; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục; Luật Thuế tài nguyên; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp. Ngoài ra, QH cũng sẽ biểu quyết thông qua 3 nghị quyết, gồm: Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án nhà máy thủy điện Lai Châu; Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận; Nghị quyết giám sát chuyên đề. Sau đó, dự kiến ngày 27.11 QH sẽ họp phiên bế mạc. D.T

ĐB Phạm Xuân Thường (Thái Bình) phân tích: Dự thảo quy định nhà ở trên 500 triệu đồng phải chịu thuế 0,03% là không hợp lý. "Có những người phải tích cóp cả đời mới xây được ngôi nhà thì phải chịu thuế; trong khi có nhiều người mua sắm ôtô, du thuyền, máy bay cũng là sở hữu tài sản nhưng lại không phải đóng thuế sở hữu. Do đó, quy định như trong dự thảo không công bằng.

ĐB Nguyễn Thị Nguyệt Hường (Hà Nội) bổ sung, nhiều trường hợp để xây nhà ở phải vay mượn bạn bè, ngân hàng, khi xây dựng cũng phải nộp biết bao nhiêu chi phí, nay nếu tiếp tục bị đánh thuế thì sẽ dẫn đến việc thuế chồng thuế. Hơn nữa, nhà ở là quyền của công dân nên mọi cơ chế, chính sách ban hành phải tôn trọng quyền này. "Thu nhập của người dân còn thấp, thêm một sắc thuế là thêm một nghĩa vụ, khó khăn cho người dân, làm dân chúng không đồng thuận".

ĐB Trương Xuân Quý (Tuyên Quang) lại tiếp cận dưới một góc độ kinh tế khác. Theo ĐB, nếu quyết tâm đánh thuế như dự thảo thì giá trị thu được không nhiều, trong khi chi phí bỏ ra để thực hiện thực tế lại rất lớn. Vì vậy, việc có bấm nút thông qua hay không cần phải được hết sức cân nhắc, thận trọng. Nhiều đại biểu cũng cho rằng, nếu áp mức thuế suất theo biểu thuế luỹ tiến từng phần tính theo năm đối với nhà ở từ 500 triệu trở lên, sẽ không khuyến khích người dân xây dựng nhà kiên cố, to đẹp. Như vậy, sẽ không tạo cho đô thị một bộ mặt khang trang...

Chưa hạn chế việc đầu cơ nhà, đất

Quá trình thảo luận, các ĐB đề nghị cần phải xác định đúng mục tiêu của việc xây dựng cũng như tính khả thi dự án luật. ĐB Nguyễn Thị Mỹ Hương cho rằng, mục tiêu chính mà Ban soạn thảo theo đuổi là hạn chế tình trạng đầu cơ trong lĩnh vực nhà, đất. Tuy nhiên, đặc trưng của loại thuế này là thuế tài sản, còn việc đầu cơ là hành vi tiêu dùng; vì vậy, nếu có ban hành thì luật thuế này cũng không ngăn chặn được tình trạng đầu cơ.

Điều 6 của dự thảo luật quy định "căn cứ tính thuế là diện tích nhà, đất được ghi trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và tài sản gắn liền với đất; đối với nhà, đất không có giấy chứng nhận thì là diện tích thực tế đang sử dụng. Đối với người có nhiều đất thì căn cứ vào diện tích đất vượt hạn mức để áp dụng thuế suất lũy tiến (mỗi mức cao hơn 0,03%)".

Theo nhiều ĐB, quy định như vậy thì việc triển khai áp dụng vào thực tiễn có thể sẽ gặp nhiều khó khăn, tính khả thi không cao vì: Tiến trình cấp giấy chứng nhận hiện rất chậm; nhiều nhà, đất chưa được cấp giấy chứng nhận. Đối với nhà, đất không có giấy chứng nhận thì việc xác định diện tích sử dụng thực tế là rất phức tạp, khó khăn và tốn kém. Nếu chỉ dựa vào số liệu tự kê khai thì phần lớn là không chính xác, gây thất thoát nguồn thu cho NSNN; còn nếu Nhà nước tiến hành đo đạc, xác minh thì sẽ tốn kém và mất nhiều thời gian do không đủ nguồn nhân lực để thực hiện.
 
Thứ hai là để thu được thuế lũy tiến đối với người có nhiều nhà, nhiều đất ở nhiều địa bàn khác nhau thì đòi hỏi phải có cơ sở quản lý dữ liệu nhà, đất chặt chẽ, liên thông giữa các địa phương và các số liệu về nhà, đất của từng cá nhân, tổ chức phải được cập nhật thường xuyên. Trong khi đó, ở Việt Nam cơ sở này chưa đi vào vận hành.

Thứ ba là dự thảo luật quy định đối với nhà có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên phải nộp thuế, nhưng lại chưa xác định cơ quan nào thực hiện chức năng thẩm định giá trị nhà.

Tiến sĩ kinh tế Trần Du Lịch (TP.Hồ Chí Minh) băn khoăn: "Nếu coi đây là thuế bất động sản như tờ trình thì với thu nhập quốc dân đầu người trên 800 USD hiện nay, liệu đã đến lúc đánh thuế bất động sản hay chưa?".

Theo ĐB Lịch, tình trạng đầu cơ đất, để đất hoang, khối lượng tài sản này ai cũng thấy rõ: "Từ năm 1990 đến nay, thu nhập đầu người tăng 3 lần thì giá đất đô thị tăng đến 40-50 lần, vậy luật này có điều chỉnh được không?".
 
Theo ĐB Trần Du Lịch thì chính sách không nên đụng đến toàn dân, mà chỉ nên đụng đến giới đầu cơ đất. Luật phải hướng đến mục tiêu là dùng công cụ tài chính để hoàn thiện, làm lành mạnh thị trường bất động sản, kéo giá thành bất động sản xuống, phục vụ cho an sinh; điều tiết và không khuyến khích tích lũy tài sản đất đai, đầu cơ. Vì vậy, ĐB đề nghị chỉ nên đánh thuế với những người có nhiều nhà.