Đó mặc nhiên là một sự thừa nhận, rằng lối chơi "tiqui taca" của đội tuyển Tây Ban Nha đã có một chỗ đứng xứng đáng, bên cạnh những trường phái nổi tiếng khác như "Catenaccio" của người Ý, "Jogo bonito" của người Brazil" hay "Total Football" (Tổng lực) của người Hà Lan...
Học tài, thi phận
Trước EURO 2008, bóng đá Tây Ban Nha mới chỉ một lần lên ngôi ở các giải đấu lớn như EURO hay World Cup. Đó là ở EURO 1964, khi giải đấu được tổ chức tại chính TBN. Song chức vô địch đó cũng chưa thực sự thuyết phục, bởi hồi ấy, những cường quốc như Anh, Italia hay Đức vẫn chưa tham dự giải.
Sau đấy, trong suốt hơn 40 năm trời, TBN chỉ một lần lọt được vào trận chung kết EURO 84, còn lại thì đều bị loại sớm, ngay cả khi họ tiếp tục được chơi trên sân nhà (World Cup Espana 82). Trong quãng thời gian này, Brazil đã vài lần VĐTG. Italia, Đức, Pháp, Anh hay Hà Lan cũng vài lần chiến thắng, không EURO thì ở World Cup.
Nhưng các danh hiệu thì cứ luôn lảng tránh TBN dù không không bao giờ thiếu những cầu thủ tài năng. Họ thường vượt qua vòng loại với những kết quả cực kỳ ấn tượng (vì thế mới được mệnh danh là ông Vua vòng loại), nhưng cùng lắm họ cũng chỉ vào được tới tứ kết. Nguyên nhân chính khiến TBN "học tài thi phận" cũng đã được chỉ rõ: Họ không có một lối chơi rõ nét hay nói cách khác là thiếu bản sắc.
Người ta không thể định danh được đội tuyển TBN chơi theo phong cách gì. Tính cục bộ địa phương chính là một trong những rào cản khiến đội tuyển nước này không lựa chọn được một lối chơi thống nhất. Không ai có thể bắt một cầu thủ trưởng thành từ lò Real Madrid chơi theo phong cách của Barcelona, và ngược lại. Điều ấy cũng đã được thể hiện rõ ở World Cup 2006, khi TBN khởi đầu một cách vô cùng ấn tượng (thắng Ukraina 4-0), nhưng sau đó lại bị loại sớm ngay từ vòng 1/8 (thua Pháp 1-3).
Bước ngoặt từ nỗi đau
Thất bại ở World Cup 2006 là một nỗi đau lớn của Luis Aragones. Và chính nỗi đau ấy đã thôi thúc ông đưa ra một sự lựa chọn mang tính sống còn. Tại EURO 2008, Aragones (nay đã chuyển sang dẫn dắt CLB Fenerbahce) đã xác định xây dựng lối chơi của đội tuyển TBN mô phỏng theo phong cách Barca dưới thời Johan Cruyff hồi những năm 1990. Lối chơi đó dựa trên nền tảng là những tiền vệ nhỏ con nhưng kỹ thuật, kết hợp bằng những đường chuyền nhanh, ít chạm đồng thời các cầu thủ liên tục di chuyển. Nói tóm lại, lối chơi này được diễn giải một cách đơn giản là "chuyền bóng và di chuyển", gắn liền với thuật ngữ "tiqui taca".
Lối chơi ấy khởi phát từ Barca, được vận hành nhờ vào những cầu thủ trưởng thành từ lò đào tạo của đội bóng này như Xavi hay Iniesta. Tuy nhiên, đó cũng chính là lối chơi phù hợp nhất cho hầu hết các cầu thủ ở xứ sở đấu bò, bất kể là trưởng thành từ lò đào tạo nào. Các cầu thủ TBN nhìn chung có thể hình nhỏ hơn so với các đội bóng Châu Âu nói chung, nhưng vẫn được đánh giá cao ở khả năng kỹ thuật và sự nhanh nhẹn. Vì thế, lối chơi mà Aragones lựa chọn phù hợp cho cả những cầu thủ của Valencia (David Silva, David Villa) hay Villarreal (Santi Cazorla) và thậm chí là cả Arsenal (Cesc Fabregas, thực tế thì Cesc đã học qua lò Barca trước khi sang Anh khi mới 16 tuổi).
Với lối chơi ấy, họ đã lên ngôi một cách hoàn toàn thuyết phục ở EURO 2008, sau khi đánh bại những đội bóng giàu truyền thống nhất Châu Âu như Italia hay Đức. "Chìa khoá chiến thắng của chúng tôi là những pha chạm bóng cùng sự tự tin của các cầu thủ. Tôi đã thuyết phục các học trò của mình rằng thể lực của chúng ta có thể không bằng đối phương, vì vậy lối chơi ít chạm và di chuyển liên tục là phương cách tốt nhất để chúng ta đạt được thành công", Aragones phát biểu trong cuộc hội thảo do UEFA tổ chức tuần qua ở Vienna.
Thành công của TBN ở EURO 2008 cũng đã đánh dấu bước chuyển biến rõ rệt của bóng đá thế giới trong giai đoạn hiện tại, khi lối chơi đá cánh truyền thống, hoặc phòng ngự chủ động đã trở nên ngày càng lỗi thời. Ơ AÁo và Thụy Sĩ, TBN của Aragones tấn công khắp mặt sân, kết hợp hài hoà giữa tấn công biên và tấn công trung lộ. Với lối chơi ấy, họ có thể chuyển rất nhanh từ phòng ngự sang phản công, và ngược lại. Tất cả đều dựa trên nền tảng là khả năng kiểm soát bóng. Cựu HLV Andy Roxburg - người hiện là Giám đốc kỹ thuật của UEFA - xác nhận: "Người TBN đã làm thay đổi tư duy của tất cả. Lối chơi đó sẽ tạo nên ảnh hưởng lớn tới bóng đá thế giới. Một trường phái mới đã được chính thức xác lập".
Trường phái mới mà Roxburg nói tới chính là "tiqui taca". Từ giờ, nó đã có một vị trí vững chắc, bên cạnh "Catenaccio" hay "Total Football". Việc TBN đoạt vô địch EURO 2008, tiền vệ Xavi được bầu làm Cầu thủ xuất sắc nhất, tiền đạo Villa đọat ngôi Vua phá lưới, đồng thời có tới 9 cầu thủ của họ lọt vào danh sách "Đội hình tiêu biểu" đã chứng thực cho điều đó.