Đây là một sự kiện quan trọng đối với toàn bộ TTCKVN khi vận hành đầy đủ hai loại thị trường thứ cấp chính thức dành cho CP Cty đại chúng, với tính minh bạch cao và chuyên nghiệp.

Minh bạch giá, NĐT hưởng lợi

Những thay đổi cơ bản nhất của thị trường UpCOM so với thị trường tự do hiện tại là sự minh bạch thông tin, minh bạch về giá và đảm bảo xác thực giao dịch. Theo ông Trần Văn Dũng, GĐ HaSTC, các CP Cty đại chúng trên sàn UpCOM đều được lưu ký tập trung, NĐT giao dịch thông qua tài khoản mở tại CTCK. Do đó tất cả các giao dịch đều được xác thực tại Trung tâm lưu ký. "Các giao dịch, thanh toán CK được thực hiện trên một hệ thống tập trung, có quản lý nên quyền lợi của NĐT được bảo vệ bởi các quy định của pháp luật", ông Dũng nói.

Các mâu thuẫn, xung đột, thậm chí là lừa đảo luôn là rủi ro lớn nhất khi giao dịch CK trên thị trường tự do. Những trường hợp gần đây về giao dịch CP NH Quân đội (MB) là ví dụ rõ ràng nhất. Không chỉ có vậy, giá CK trên thị trường tự do không hề tuân theo bất kỳ nguyên tắc nào, thậm chí hoàn toàn nằm trong tay các môi giới.

Các giao dịch trong ngày của một loại CP thậm chí có thể hoàn toàn là giao dịch khống, không cần chuyển quyền sở hữu và không cần chuyển tiền mua. NĐT hoặc môi giới có thể mua đi bán lại một thỏa thuận viết tay (đi kèm tiền đặt cọc) liên tục trong ngày để hưởng chênh lệch giá và giá càng biến động mạnh thì cơ hội lợi nhuận càng lớn.
 
Ngay cả với các CTCK, báo giá giao dịch cũng có sự khác biệt mà không có căn cứ nào để xác thực. Một ví dụ đơn giản, NĐT thông qua môi giới mua CP A với giá 10.000đ/CP nhưng môi giới có thể "ép" được một NĐT khác bán với giá 5.000đ/CP. Khoản lợi chênh lệch đó không thuộc về người mua mà lại thuộc về người môi giới.

Theo quy định của UpCOM, CP đăng ký giao dịch tại đây sẽ có một mức giá tham chiếu và biên độ ± 10%. Giá tham chiếu là giá bình quân gia quyền của các giao dịch thỏa thuận điện tử. Khi NĐT muốn chào mua/bán một loại CP, CTCK sẽ nhập các lệnh đó vào hệ thống của HNX và lựa chọn lệnh đối ứng tốt nhất sẵn có để thực hiện giao dịch.
 
"Nhờ có UpCOM mà trong một ngày, NĐT có một khoảng thời gian nhất định từ 10h-15h để biết được giá tổng thể của toàn thị trường, các giá mua giá bán tốt nhất. Từ đó hạn chế tối đa giao dịch khống, hiện tượng làm giá", ông Dũng cho biết.

Trao đổi với Lao Động về sự tự phát tổ chức các sàn giao dịch CP chưa niêm yết của một số CTCK gần đây, một lãnh đạo UBCKNN cho biết cũng rất khó hạn chế hoạt động này vì nhu cầu giao dịch CP OTC là có thực và NĐT có quyền đến giao dịch với CTCK.

Mặt khác, khi chưa ra đời một thị trường dành riêng cho CP của Cty đại chúng chưa niêm yết thì cũng không có cơ sở để "ép" các CTCK không được mở "sàn". Do đó, việc ra đời thị trường UpCOM không chỉ mang ý nghĩa về tổ chức thị trường, mà còn là một tín hiệu đối với định hướng ổn định và thu hẹp thị trường tự do vốn đang nảy sinh rất nhiều vướng mắc và xung đột lợi ích.

Bước đệm cho doanh nghiệp

Ông Phạm Minh Tuấn, Phó TGĐ CTCK SME - một trong số 10 DN đầu tiên lên sàn UpCOM - cho biết thị trường UpCOM là một bước đệm quan trọng đối với các Cty đại chúng vì theo quy định của Luật CK, hai sàn niêm yết (HoSE và HNX) có những tiêu chuẩn nhất định, khiến nhiều Cty đại chúng không đủ điều kiện. Tuy nhiên, nhu cầu giao dịch thứ cấp, huy động vốn của bộ phận Cty đại chúng còn lại cũng rất lớn và UpCOM sẽ tạo điều kiện thuận lợi.

"UpCOM đem lại lợi ích cho tất cả các bên. Về phía DN, CP được nâng cao tính thanh khoản, quảng bá được hình ảnh thương hiệu, tiếp cận với nguồn vốn dài hạn phục vụ kinh doanh. UpCOM hoàn toàn có thể là một bước đi quan trọng để DN thực hiện việc niêm yết trên HoSE và HNX, nhất là làm quen về nghĩa vụ công bố thông tin. Về phía CTCK, đây là một mảng dịch vụ có tiềm năng phát triển".

Ông Đỗ Minh Hoàng, quyền TGĐ Cty bảo hiểm NH Nông nghiệp  cho biết, Cty đang trong quá trình chuẩn bị hồ sơ niêm yết trên sàn chính thức. Trong thời gian ngắn hồ sơ chuẩn bị lên sàn chính thức chưa hoàn tất nên đã lựa chọn sàn. Đại diện Tập đoàn HiPT cũng cho biết Cty đã có kế hoạch lên sàn từ lâu. Nhân dịp khai trương UpCOM, HiPT cũng thấy cơ hội để đưa CP của Cty lên sàn.

"Đã là Cty đại chúng thì việc đăng ký giao dịch hay niêm yết là việc không sớm thì muộn cũng sẽ thực hiện. Cty cũng muốn đưa hình ảnh của mình đến gần hơn với các NĐT, kể cả cá nhân và tổ chức" - đại diện này cho biết.

Theo ông Trần Văn Dũng, GĐ HaSTC, việc xác định được giá chuẩn của CP trên UpCOM cũng sẽ giúp DN xác định được giá trị thực, thuận lợi hơn trong việc huy động vốn.

"Chúng tôi hy vọng UpCOM ra đời sẽ nhanh chóng tiếp cận được các Cty đại chúng để bổ sung hàng hóa. Mục tiêu ban đầu là năm 2009 sẽ có khoảng 30 DN lên sàn này, nhưng triển vọng sẽ cao hơn, dự kiến 40-50 DN" - ông Dũng cho biết.

Ngày 23.6, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư sửa đổi bổ sung quy chế tổ chức và quản lý giao dịch CK Cty đại chúng chưa niêm yết tại HNX. Theo đó cho phép thành viên có đăng ký nghiệp vụ tự doanh được phép mua và bán cùng một loại CP trong một ngày giao dịch nhằm thực hiện vai trò người tạo lập thị trường. Cũng liên quan đến việc chuyển đổi HaSTC thành HNX với mô hình Cty TNHH một thành viên, chỉ số HaSTC-Index hiện tại sẽ được đổi tên thành HNX-Index. Chỉ số CK của sàn UpCOM sẽ là UpCOM-Index, có cách tính giống như HaSTC-Index theo giá đóng cửa cuối ngày.