Nếu đề án được thông qua, giai đoạn từ 2009-2015 sẽ có khoảng 184.000 căn hộ, tương đương 9,58 triệu mét vuông sàn xây dựng được đưa ra thị trường, khoả lấp 30% nhu cầu về nhà ở cho các đối tượng này.

Phóng viên Lao Động đã phỏng vấn ông Nguyễn Mạnh Hà (ảnh) - Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng)- đơn vị chủ trì soạn thảo đề án.

Chính phủ đã có NĐ/71 về ưu đãi đầu tư xây dựng nhà ở để bán và cho thuê cho DN nhằm giảm giá bán, cho thuê các căn hộ chung cư. Nhưng vì sao đến nay, chính sách này không đến được đối tượng có nhu cầu về nhà ở, thưa ông?

- Theo tôi, nguyên nhân cơ bản là do cơ chế hỗ trợ trung gian thông qua DN đã dẫn tới tình trạng các đối tượng chính sách xã hội không được hưởng ưu đãi trực tiếp. Vì vậy, rất khó tiếp cận để mua căn hộ theo giá gốc. 

Ở các khu vực đô thị, quỹ đất được giao cho địa phương tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch gắn với quy hoạch sử dụng đất và phải tạo quỹ đất để đáp ứng nhu cầu đầu tư xây dựng quỹ nhà ở xã hội. Vì vậy, chính quyền địa phương cần có quy định chặt chẽ, ràng buộc các DN phát triển các dự án nhà ở thương mại, cần có trách nhiệm cân đối đầu tư dự án nhà ở xã hội với tỉ lệ phù hợp.

Hiện các DN chỉ chăm chăm phát triển các dự án nhà ở thương mại để thu lãi lớn, mà không "mặn mà" với các dự án nhà cho thuê, thuê mua cho các đối tượng có khó khăn do lợi nhuận thấp, lãi suất cao, chậm thu hồi vốn.

Chương trình xây dựng nhà ở xã hội mà bộ trình liệu có khả thi không khi mà nhu cầu nhà ở cho người có thu nhập thấp hiện lên đến 59 triệu mét vuông (bình quân mỗi năm cần xây dựng hơn 8 triệu mét vuông sàn), trong khi đề án chỉ đưa ra mỗi năm khoảng gần 1,4 triệu mét vuông sàn xây dựng. Việc xét duyệt các đối tượng được hưởng chính sách này có dẫn đến "xin- cho"?

- Trong đề xuất của Bộ Xây dựng, phương thức cho thuê mua được ưu tiên áp dụng đối với cán bộ, công chức nhà nước, sĩ quan quân nhân là đối tượng có thu nhập thường xuyên, ổn định và có khả năng chi trả 20% giá trị tiền thuê mua ngay sau khi ký hợp đồng. Nhà nước cũng khuyến khích DN đầu tư vào khu vực thuê mua.

Còn đối với lĩnh vực nhà xã hội cho thuê, ngân sách nhà nước sẽ đảm nhận để đỡ khó khăn cho DN. Ước tính nhu cầu của xã hội lên tới 59 triệu mét vuông sàn, song Bộ Xây dựng dự kiến, đây là chương trình bước đầu, nhằm kích cầu thị trường về nhà ở.

Từ đó tạo sự liên thông để kéo giá nhà ở xuống. Trong quá trình thực hiện, chính quyền các địa phương phải tập trung chỉ đạo sát sao, quyết liệt, đặc biệt là cần công khai, minh bạch, có thứ tự ưu tiên đối với các đối tượng đủ điều kiện thì nhất định sẽ đến được các đối tượng cần hỗ trợ.

Với khối lượng vốn đầu tư lên tới 49.000 tỉ đồng trong 7 năm (từ 2009-2015), trong đó, vốn ngân sách khoảng 25.600 tỉ đồng, vốn huy động của các thành phần kinh tế khoảng 23.400 tỉ đồng. Bộ Xây dựng đề xuất tìm kiếm các nguồn vốn này ra sao?

- Ngoài ngân sách trung ương sẽ cân đối trong kế hoạch hàng năm, bộ kiến nghị Chính phủ dành các nguồn tài trợ ODA, vốn hỗ trợ không hoàn lại của các tổ chức quốc tế và tìm kiếm các nguồn tài trợ để đầu tư dự án nhà ở xã hội. Hiện, Bộ Xây dựng đã ký kết một thoả thuận với Bộ Đất đai- GTVT Hàn Quốc để phía bạn tham gia vào chương trình này với tư cách tư vấn, thí điểm triển khai các dự án nhà ở cho người thu nhập thấp.

Các địa phương lớn là Hà Nội, TPHCM  và Bình Dương cũng đang thí điểm các dự án nhà ở xã hội, và tích cực xúc tiến kêu gọi đầu tư bằng các nguồn vốn có lãi suất thấp để hiện thực hoá dự án.