Giải Nobel hoá học 2008 được trao cho cho nhà khoa học Nhật Bản Osamu Shimomura và hai đồng nghiệp người Mỹ Martin Chalfie và Roger Tsien nhờ những nghiên cứu và phát triển protein huỳnh quang xanh (GFP) vốn lần đầu tiên được phát hiện trên loài sứa Aequorea năm 1962.

Giải Nobel hoá học 2008 đã tôn vinh sự phát hiện khởi đầu về GFP và hàng loạt các phát triển quan trọng dẫn đến việc sử dụng nó như một công cụ thí nghiệm trong sinh học.
 

Martin Chalfie.

"GFP đã trở thành một trong những công cụ quan trọng nhất được sử dụng trong ngành sinh học đương đại. Với sự trợ giúp của GFP, các nhà nghiên cứu đã phát triển các phương pháp để xem xét những quá trình mà trước không thấy được, như sự phát triển của các tế bào thần kinh trong não hoặc cách thức lan truyền của tế bào ung thư" - thông cáo của Viện Hàn Lâm Thụy Điển cho hay.

Nhà khoa học Shimomura đã góp công đầu tiên khi tách được GFP từ một con sứa bắt ở ngoài khơi phía tây Bắc Mỹ, và phát hiện ra nó phát huỳnh quang xanh dưới ánh sáng cực tím. Đến thập niên 1990, Chalfie đã chứng minh giá trị của GFP như một chất phát sinh dạ quang, trong lúc nhà khoa học Tsien đóng góp kiến thức mở rộng sự hiểu biết chung về cách GFP phát huỳnh quang.

Nghiên cứu của họ đã giúp các nhà khoa học triển khai một số nghiên cứu sinh học khác tại cùng thời điểm. Điều đó có nghĩa, các nhà nghiên cứu có thể sử dụng GFP để lần theo dấu vết những tế bào thần kinh phá huỷ do bệnh alzheimer, hoặc xem cách tế bào beta sản sinh insulin được tạo thành như thế nào trong tuyến tuỵ của một phôi thai đang phát triển.
 

Osamu Shimomura.

"Trong một thí nghiệm đáng chú ý, các nhà nghiên cứu đã thành công trong việc xem xét các tế bào thần kinh khác biệt trong não bộ của một con chuột với một kính vạn hoa màu sắc" - Viện Hàn lâm Thụy Điển cho biết.

Trong những năm gần đây, những nhà khoa học đoạt giải Nobel hoá học thường đến từ Mỹ và Nhật, trong đó Nhật Bản đã rinh về giải thưởng danh giá này những năm 2000 - 2001 - 2002. Còn các nhà khoa học Mỹ chưa thiếu vắng lần nào trong danh sách này suốt từ năm 1992-2006. Năm 2007, giải thưởng này được trao cho Giáo sư Gerhard Ertl của Đức vì những nghiên cứu về phản ứng hoá học của các bề mặt rắn, vốn là chìa khoá để tìm ra câu trả lời cho những vấn đề như tại sao tầng ozone đang mỏng dần.