Có thể, những kinh nghiệm các đồng nghiệp cách xa nửa vòng trái đất đã trải nghiệm và chia sẻ lại hữu ích với những người làm báo ở VN ở góc độ nào đó.

Cá lớn mắc cạn
Bưu điện Washington (Washington Post - WP), nhật báo có số phát hành hiện nay khoảng 740.000 tờ cho ngày thường và 900.000 bản ngày chủ nhật, đứng thứ 5 trong làng báo Mỹ. Để cạnh tranh thông tin, thường WP có 3 phiên bản báo in mỗi ngày với các nội dung tin, bài, ảnh được cập nhật theo giờ. Phiên bản thứ nhất khoá sổ bài vào lúc 7h - 7h30 tối để có thể in vào lúc 9 - 10h tối, kịp giao báo tại nhà tại các vùng xa thành phố. Bản in thứ ba thường đóng trang vào lúc nửa đêm và cũng có mặt từ 5 - 6h sáng tại các hòm bán báo đặt khắp các góc phố, bến đỗ tàu điện ngầm...

Tất nhiên, cả 3 phiên bản này cũng đều được tung lên website ngay sau đó. Dù có vị trí đáng nể như vậy, theo nhà báo Nils J.Bruzelius - một biên tập viên của báo: "WP cũng đang phải thu hẹp quy mô để giảm chi phí. Trong số 4.000 nhân viên từng làm việc ở WP thời điểm thịnh vượng, hàng trăm người đã ra đi. Khi Nils về làm việc ở đây 5 năm trước, riêng mảng khoa học - môi trường có 9 nhà báo, thì đến giữa tháng 5 vừa rồi, chỉ còn 5 người. Theo Nils cho biết, lương nhân viên chỉ tăng 1-2%/năm, trừ khi họ là những phóng viên nổi tiếng.

Tờ Nước Mỹ ngày nay (USA Today) đứng đầu bảng với khoảng hơn 2,3 triệu bản/kỳ, làm ăn khấm khá nhất, nhưng họ cũng báo cáo thu nhập từ quảng cáo trên báo in cuối năm 2007 cũng giảm 16% so với quý II trong cùng năm. Như ông Patrick Butler - Phó GĐ Trung tâm Đào tạo báo chí Mỹ - khẳng định: "Các nhà báo ở Mỹ phải làm việc cật lực hơn rất nhiều, nhưng thu nhập lại giảm đi".

Cá bé lao đao
Baltimore Sun (BS) - báo địa phương của bang Maryland (miền Đông Bắc) - là tờ đứng ở hàng thứ 27 ở Mỹ với hơn 400.000 bản in mỗi số báo. BS từng có 8 văn phòng đại diện nước ngoài: Trung Quốc, Ấn Độ, Nam Phi, Anh, Pháp, Nhật, Nga, Đức, ở các TP trong nước Mỹ tại New York, Washington D.C... Vậy mà tháng 12.2007 là thời điểm mà văn phòng ở nước ngoài cuối cùng của BS phải đóng cửa.

David Kohn - một phóng viên viết mảng sức khoẻ - khoa học của báo từ 5 năm nay - cho biết: "Quảng cáo giảm 50% so với 10 năm trước. Giờ đây, các thông tin về các sự kiện lớn ở nước ngoài, cũng như nhiều TP ở Mỹ của BS đều lấy từ các hãng tin tức, ngay cả cơn bão vừa qua ở Myanmar và động đất ở Trung Quốc. Thông tin chính của báo đều tập trung vào các vấn đề trong nội bang. Phải bằng mọi giá giữ độc giả ở địa phương - mảnh đất đã nuôi sống tờ báo từ khi báo ra đời cuối thế kỷ 19 đến nay".

Tương lai báo chí thuộc về ai?
Năm 2001, ở tuổi 53 tuổi, đang ở vị trí Giám đốc phát triển cho BS, dù còn ở độ tuổi sáng tạo sung sức, nhà báo Thomas G.Linthicum chọn giải pháp về hưu sớm. Ông được chi trả lợi nhuận như khi làm việc đến tuổi về hưu là năm 65 tuổi, được mua bảo hiểm y tế... Còn nếu ở lại, lương hàng năm rất thấp. Cũng như Thomas, khoảng 18% nhân sự của tờ báo lúc đó đã nói lời chia tay với nơi họ đã gắn bó 20 năm, có người là 35 năm.

Thomas nhấn mạnh thách thức của ngành báo viết hiện nay: "Với những sự kiện lớn, người đọc đều đã biết nhiều thông tin trước khi cầm một tờ báo được phát hành vào sáng sớm hôm sau. "Cái gì sẽ là tin trong tin" - các báo viết đều phải đưa được những thông tin độc quyền, riêng của mình khi mà các kênh truyền hình và radio đã phản ánh hết những thông tin chung từ trước.

Vì thế, ngày càng nhiều phóng viên học về làm báo web, họ cũng được trang bị các phương tiện TV, ghi âm thanh, quay video, biên tập để có thể chuyển tải nhanh nhất thông tin lên net. Các tờ báo viết đều phải có trang web và cập nhật mỗi ngày hàng chục lần. Bởi họ ý thức tương lai của báo chí thuộc về báo Internet.