>> Bãi bỏ GSP, ngành da giày VN sẽ gặp khó khăn
>> EU bỏ ưu đãi thuế quan đặc biệt với giày da Việt Nam
Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Công Thương VN Nguyễn Thành Biên (ngày 19.6) đã cho biết:
- Chúng tôi hoàn toàn thất vọng với quyết định này của EC. VN đã vận động, giải thích đầy đủ các nội dung mang tính kỹ thuật, hậu quả về kinh tế và đặc biệt là về mặt xã hội trong trường hợp không tiếp tục được hưởng GSP. Chúng tôi hiểu GSP là ưu đãi đơn phương và không phân biệt đối xử mà EU thực hiện để hỗ trợ XK của các nước đang phát triển, trong khi VN vẫn là nước đang phát triển ở trình độ thấp (thu nhập bình quân hàng năm dưới 1.000USD), nhưng ngành giày dép VN lại không được tiếp tục nhận sự hỗ trợ này của EU.
Hơn nữa, quyết định của EC đưa ra vào đúng thời điểm VN phải cố gắng mới vượt qua khó khăn do tác động của suy giảm kinh tế toàn cầu, lạm phát tăng, giá cả tăng, nhập siêu lớn... nên sẽ ảnh hưởng tiêu cực trực tiếp đến lao động VN làm việc trong lĩnh vực sản xuất và XK giày dép, trong đó chủ yếu là lao động nữ, có thu nhập thấp. Quyết định này làm trầm trọng hơn hậu quả về kinh tế trong bối cảnh EU hiện đang áp đặt thuế chống bán phá giá đối với giày mũ da XK của VN.
Quyết định này của EC sẽ còn tác động tiêu cực về mặt an sinh xã hội, vì ngành da giày vẫn được coi là một trong những ngành quan trọng giúp VN trong công cuộc xoá đói giảm nghèo và thực hiện mục tiêu Thiên niên kỷ của Liên Hợp Quốc. Quan hệ giữa VN và EU đang phát triển tốt đẹp. Năm 2007, hàng XK của EU vào VN đã tăng trưởng 64%. Môi trường đầu tư, kinh doanh tại VN ngày một thông thoáng, thu hút rất nhiều nhà đầu tư từ EU. Thế nhưng EU lại không tiếp tục dành GSP cho một số mặt hàng của VN như đã và đang dành cho các nước khác, trong đó có những nước phát triển hơn VN...
- Được biết, EU đã sử dụng các yếu tố kỹ thuật để không cho VN tiếp tục hưởng GSP cho những mặt hàng nhóm XII. Thứ trưởng cho biết rõ hơn về vấn đề này?
- Theo quy định của EU, GSP được xây dựng trên cơ sở minh bạch, công bằng và không phân biệt đối xử, từ đó đưa ra hai ngưỡng kỹ thuật để xem xét việc trao quy chế GSP cho các ngành hàng của các nước đang phát triển.
VN và EU đều thống nhất thời gian qua, hàng hoá thuộc mục XII của VN XK vào EU được hưởng GSP đã vượt ngưỡng 15% tổng NK những mặt hàng tương tự được hưởng GSP từ tất cả các nước XK vào EU. Tuy nhiên ở ngưỡng 50% thì EU lại đối xử với VN thiếu minh bạch, công bằng và phân biệt đối xử.
EU cho rằng tỉ trọng XK hàng hoá thuộc mục XII của VN vào EU được hưởng GSP chỉ đạt 49,1% tổng XK của VN vào EU mà được hưởng GSP, trong khi đây chính là điều chúng tôi đã đề nghị EU kiểm tra lại nhưng họ không chấp nhận.
Việc tính toán ngưỡng 50% thiếu minh bạch, không công bằng đã làm cho một số hiệp hội và nhiều DN EU không nhất trí nên đã phản đối chính thức bằng văn bản và lên tiếng trên một số phương tiện thông tin đại chúng. Rất nhiều nước thành viên EU đã không ủng hộ cách tính toán của EC và một số nước đã đề xuất với EC một số giải pháp cụ thể để xử lý vấn đề này không trái với quy định về GSP nhưng vẫn đảm bảo có tình có lý. Đáng tiếc, các đề xuất này - kể cả đề xuất của nước Chủ tịch luân phiên EU - đã không được EC chấp thuận... Điều này sẽ gây thiệt hại cho người lao động và cả ngành da giày VN.
- Bộ Công Thương và phía VN đã làm gì trước quyết định của EU, thưa Thứ trưởng?
- Khi biết ý định này của EU và những luận cứ mà EU chuẩn bị sử dụng để đi đến quyết định này, Bộ Công Thương đã kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ, phối hợp với một số bộ, ngành có liên quan đề xuất với Thủ tướng một số biện pháp để vận động EU tiếp tục ủng hộ VN.
Lãnh đạo cấp cao của VN đã đề cập vấn đề này tại các cuộc hội đàm giữa Chủ tịch Nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội với lãnh đạo một số nước thành viên EU nhân các chuyến thăm chính thức lẫn nhau. Trực tiếp Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch Quốc hội VN đã có thư gửi Chủ tịch EC và Chủ tịch Nghị viện Châu Âu.
Bộ trưởng Bộ Công Thương đã gửi thư đến Cao uỷ Thương mại EC và bộ trưởng kinh tế 27 nước thành viên, giải thích lập luận của EU chưa hợp lý, chưa công bằng và đề nghị kiểm tra, đối chiếu lại các thông tin, số liệu; đồng thời thông báo cho EU những tác động đến an sinh xã hội của VN nếu quyết định này của EU được đưa ra. Bộ trưởng Bộ Công Thương đã gặp trực tiếp Cao uỷ Thương mại EU và bộ trưởng phụ trách kinh tế của một số nước thành viên EU...
Trong việc này, đã có sự phối hợp chặt chẽ và tích cực giữa Bộ Công Thương với Bộ Ngoại giao, Văn phòng Chính phủ, cơ quan đại diện VN tại EU, tại các nước thành viên EU... Rất tiếc, EC vẫn thông qua quyết định không cho VN được tiếp tục hưởng GSP đối với nhóm hàng XII. Đây là vấn đề chúng tôi sẽ phải tiếp tục vận động để bảo vệ quyền lợi của người lao động trong ngành giày da VN.