Trước bối cảnh hoạt động CĐ ngày càng khó khăn hơn, nếu CĐCS được mua và sở hữu một số lượng cổ phần ưu đãi trong DN, sẽ góp phần tăng cường vị thế CĐ, thực hiện tốt hơn chức năng đại diện, bảo vệ quyền lợi NLĐ.
Quyền lợi NLĐ: Cần đảm bảo thực hiện
Nhà nước đã quy định cho người LĐ được mua tối đa 100 CP cho mỗi năm làm việc với giá ưu đãi bằng 60% giá trúng thầu bình quân. Tuy nhiên, thực tế giá trúng thầu bình quân vẫn rất cao (có khi gấp cả chục lần giá trị danh nghĩa của CP) do đó người LĐ nghèo khó có thể mua được, nếu không vay mượn, thế chấp. Nếu có mua được CP ưu đãi "với giá quá cao" thì khi thị trường chứng khoán suy giảm, thua thiệt với NLĐ nghèo là khá lớn.
Điều đó dẫn đến tình trạng "bán lúa non". Trong CPH hiện nay, điều quan trọng là các cơ quan chức năng nhà nước (trong đó có sự tham gia của tổ chức CĐ) phải đánh giá, xác định đúng giá trị thực của DN, thay vì quá khắt khe trong việc phân định cổ phiếu ưu đãi cho người LĐ. Đã xác định được đúng giá trị DN thì sẽ ít có kẽ hở cho cá nhân dùng thủ đoạn để trục lợi, gây thiệt hại cho nhà nước. Quyền lợi người LĐ cũng thực sự được đảm bảo khi họ có cổ phần trong DN với số lượng và mức giá phù hợp.
Với tổ chức CĐ, ngoài quy định cụ thể nhiệm vụ của CĐCS trong tham gia xây dựng phương án định giá tài sản, phương án SXKD, phương án sử dụng LĐ... và tuyên truyền tới CNLĐ, Tổng LĐLĐVN bằng văn bản hướng dẫn số 170/TLĐ (ngày 25.1.2008) cũng định rõ trách nhiệm của CĐ cấp trên cơ sở trong việc chỉ đạo, hướng dẫn CĐCS trong và sau CPH. CĐ cấp trên cơ sở phải thể hiện được vai trò chỉ đạo để củng cố BCH CĐCS sau CPH, tạo ra một BCH CĐCS có năng lực thực sự để giữ vững được vai trò, vị trí CĐ trong Cty CP.
CĐCS được mua CP, nhưng có ràng buộc
Để nâng cao vai trò, trách nhiệm của CĐ trong Cty CP, tại NĐ 109/2007/NĐ-CP, Chính phủ đã có quy định cho CĐCS được trích quỹ mua số cổ phần tối đa bằng 3% vốn điều lệ của DN CPH, với giá bán ưu đãi như cho NLĐ (60% giá trúng thầu bình quân). Tuy nhiên, cho đến nay việc mua CP ưu đãi của CĐCS vẫn chưa thực hiện được do gặp nhiều băn khoăn, vướng mắc. Thứ nhất là giá CP ưu đãi này vẫn rất cao và sẽ chịu nhiều rủi ro khi thị trường chứng khoán đi xuống. Thứ hai là chỉ được sử dụng nguồn quỹ hợp pháp của CĐ tại DN CPH mà không được huy động, vay vốn từ các nguồn khác để mua CP. Và vướng mắc lớn nhất là số CP này tổ chức CĐCS không được phép chuyển nhượng cho bất cứ ai, mà phải nắm giữ nó "suốt đời"...
Những băn khoăn, vướng mắc kể trên đang được xem là rào cản lớn khiến các CĐCS không thể mua CP ưu đãi. Cũng vì vậy mà đã hơn một năm kể từ khi NĐ 109/2007/NĐ-CP có hiệu lực, Bộ Tài chính và Tổng LĐLĐVN vẫn chưa thống nhất ban hành được văn bản hướng dẫn việc sử dụng nguồn quỹ hợp pháp để CĐCS mua CP. Nhiều ý kiến từ các cấp CĐ đang đề nghị Tổng LĐLĐVN tiếp tục kiến nghị với Chính phủ xem xét điều chỉnh để cho CĐCS có thể được mua cổ phiếu ở các đơn vị CPH với những ràng buộc hợp lý, phù hợp với thực tiễn phong trào CN và hoạt động CĐ.
| TS. Đặng Quang Điều- Phó Trưởng ban CSKTXH Tổng LĐLĐVN, thành viên đoàn giám sát về CPH của UBTV Quốc hội: Cho đến nay, Tổng LĐLĐVN vẫn kiên trì với kiến nghị cho phép NLĐ được mua CP ưu đãi với mức giá bằng 60% của giá trúng thầu thấp nhất, thay cho mức giá 60% của giá trúng thầu bình quân như hiện tại. Mức giá này cũng cần áp dụng cho CĐCS khi được mua số CP ưu đãi tối đa bằng 3% vốn điều lệ DN. Để đảm bảo quyền lợi cho NLĐ nghèo trong CPH DNNN, CĐCS cần tập trung vào những nội dung trực tiếp liên quan đến phương án sắp xếp LĐ, giải quyết chính sách với LĐ dôi dư và phương án phân chia số dư quỹ khen thưởng, quỹ phúc lợi còn lại để mua CP ưu đãi cho NLĐ và CĐCS theo quy định. Cần tăng cường giám sát việc thực hiện chính sách, chế độ liên quan đến NLĐ trước, trong và sau CPH, đồng thời tuyên truyền cho NLĐ là cổ đông biết chăm lo lợi ích lâu dài của bản thân, nên cân nhắc thận trọng trước khi quyết định bán CP cho người khác. |