Nhưng trớ trêu thay, UBND tỉnh Đắc Nông và chủ đầu tư NMTĐ Đăk Sin1 lại chặn và bẻ dòng nước cho đổ xuống sông Đồng Nai, thay vì đổ xuống Bình Phước. Vì thế, NMTĐ Đăk P'Keh4 có nguy cơ phá sản.
Tranh chấp nguồn nước
Tháng 10.2005, người dân Bình Phước đón nhận tin vui sau 1 năm chờ đợi khi Bộ Công nghiệp phê duyệt dự án xây dựng NMTĐ Đăk P'Keh4. Có công suất lắp máy 9,6MW, tổng đầu tư khoảng 240 tỉ đồng, công trình này hứa hẹn mang lại cho người dân Bình Phước nguồn điện năng quý giá để phục vụ sản xuất cũng như đời sống sinh hoạt.
Theo tài liệu chúng tôi có được thì NMTĐ Đăk P'Keh4 đã tuân thủ đầy đủ quy trình, thủ tục đầu tư. Đặc biệt, NM này cũng hoàn toàn phù hợp với quy hoạch phát triển nguồn điện năng mà Bộ Công nghiệp trước đây hoạch định. Thậm chí vì là địa phương có liên quan đến dòng chảy, UBND tỉnh Đắc Nông cũng có công văn ngày 28.12.2005 đồng ý về mặt nguyên tắc cho đầu tư xây dựng công trình Đăk P'Keh4. Trong các năm 2005 và 2006, NMTĐ Đăk P'Keh4 đã được Bộ TNMT phê duyệt đánh giá tác động môi trường; đồng thời NM này cũng đã đạt được thỏa thuận phương án đấu nối cũng như chấp thuận mua điện của Tập đoàn Điện lực VN. Ông Dư Đức Hiệp - TGĐ Cty cổ phần thủy điện Bình Phước - cho biết: Hiện công trình đã hoàn thành nhiều hạng mục, đầu tư gần 13 tỉ đồng cho dự án. Nếu đúng tiến độ, công trình sẽ phát điện cả 2 tổ máy vào quý I/2010.
Uống chung dòng nước từ suối Đăk PKeh, năm 2007, UBND tỉnh Đắc Nông cũng đồng ý cho Cty Geruco (thuộc TĐ Công nghiệp Caosu VN) xây dựng NMTĐ Đăk Sin1. Ban đầu, dự án này được xây dựng với quy mô 11MW. Tuy nhiên, nhìn thấy mối lợi từ thủy điện, UBND tỉnh Đắc Nông và chủ đầu tư NMTĐ Đăk Sin1 quyết định tăng công suất. Để làm được điều này, UBND tỉnh Đắc Nông chấp nhận mâu thuẫn với Bình Phước và Bộ Công Thương trong quy hoạch và xây dựng NMTĐ. Đồng thời, UBND tỉnh Đắc Nông cho phép chủ đầu tư tranh chấp nguồn nước của NMTĐ phía hạ lưu.
Quyết định này được UBND tỉnh Đắc Nông đơn phương đưa ra mà UBND tỉnh Bình Phước không hề hay biết. Phải đến tận tháng 7.2007, Sở Công Thương tỉnh Đắc Nông mới thông báo cho Bình Phước biết rằng trước đó, UNBD tỉnh Đắc Nông đã thống nhất phương án cho NMTĐ Đăk Sin1 chặn nước và bẻ dòng chảy, chuyển dòng thẳng xuống sông Đồng Nai. Đến lúc này, UBND tỉnh Bình Phước mới... bất ngờ và NMTĐ Đăk P'Keh4 đứng bên bờ vực phá sản.
Theo ông Hồ Văn Hữu - GĐ Sở Công Thương Bình Phước - thì mặc dù sự việc là hết sức nghiệm trọng, song việc chuyển nước được triển khai ra sao, hệ lụy thế nào thì cả UBND tỉnh Bình Phước cũng như NMTĐ Đăk P'Keh4 đều không hề được trao đổi bàn bạc. Theo lý giải của chủ đầu tư Đăk Sin1, nếu thực hiện chặn nước và chuyển dòng tăng độ cao cột nước thì công trình này sẽ tăng công suất từ 11MW lên 27MW. Điều đó mang lại lợi ích cho DN và địa phương.
Thế nhưng việc chặn nguồn nước, bẻ dòng sẽ khiến NMTĐ Đăk P'Keh4 dưới hạ lưu chỉ còn lượng nước cho công suất 1,22MW. Với kiểu làm trên, không những dự án có vốn đầu tư 240 tỉ đồng bị phá sản mà còn nguồn nước đáp ứng tưới tiêu, sinh hoạt của Bình Phước bị đe dọa nghiêm trọng. Ông Hồ Văn Hữu cho biết: Quan điểm của UBND tỉnh Bình Phước là nếu tranh chấp về lợi ích, chúng tôi sẵn sàng nhường Đắc Nông quản lý dự án này về mặt hành chính cũng như nguồn thu. Còn các đại diện khác cho rằng, UBND tỉnh Đắc Nông không nên "ép chết" một công trình phía dưới và càng không nên làm khó cho Bình Phước như vậy.
Bài 2: Bảo vệ lợi ích cục bộ bằng mọi giá?