Tại đây mafia Nga không ùng oàng nổ súng trên đường phố để tranh giành lãnh địa và sòng bạc. Thế giới ngầm của Nga chọn chính thành phố London là nơi chuyển sang làm ăn hợp pháp theo đúng công thức đưa ra trong "Bố già - 3". Người Anh không hẳn là không biết họ đang phải đối mặt với nguy cơ gì, nhưng họ vẫn chưa đưa ra được câu trả lời tương thích.

Khoảng trống

Giữa thập niên 1990, Anh có khá nhiều cơ quan chống mafia. Cảnh sát thì có Cục Điều tra Hình sự Quốc gia (National Criminal Intelligence Service) và Sở Scotland Yard. Cục Phản gián MI5 thì từ đầu thập niên 1990 đã có D7, đơn vị chuyên chống tội phạm có tổ chức, còn Cục Điều tra MI6 thì từ cuối thập niên 1980 đã thành lập đơn vị chống ma tuý.

Nguyên nhân khiến các lực lượng mật vụ tham gia vào cuộc đấu tranh chống mafia khá rõ ràng. Sau chiến tranh lạnh và đặc biệt sau tiến trình hoà bình với Quân đội Cộng hoà Ireland (IRA), các lực lượng này cần phải tìm cho mình cái cớ để tồn tại. Chính vì thế mà tại MI6, người ta mới nghĩ ra một hoạt động rất đặc biệt là giúp Chính phủ Colombia chống lại các "nam tước ma tuý". Còn MI5 thì vấp phải nguy cơ mới là hoạt động của các băng đảng người Chechnya.

Tháng 2.1993, hai cảnh sát bí mật theo dõi 2 anh em người Chechnya là Ruslan và Nazabek Utsiev, sống trong tại khách sạn hạng sang ở London. Ruslan là một trong những tay chân thân tín của Dhokhar Dudayev (nguyên tướng Không quân Liên Xô, thủ lĩnh phe ly khai Chechnya). Cả hai bị tình nghi rửa tiền, buôn lậu nhôm và mua vũ khí. Nhưng điều quan trọng là một trong hai tên này lại là đặc tình của MI5. ẹt lâu sau, hai sĩ quan này được nhận được lệnh của Scotland Yard chấm dứt theo dõi, nhường chỗ cho đội theo dõi khác của MI5. Khi họ rời vị trí thì hai kẻ lạ mặt đột nhập vào phòng và bắn chết anh em Utsiev. Đây là một rong những thất bại lớn của MI5 khiến cho mối quan hệ giữa họ và cảnh sát trở nên tồi tệ.

Sau vụ khủng bố nước Mỹ 11.9.2001, MI6 từ bỏ "sự nghiệp chống ma tuý" ở Colombia, còn MI5 thì vẫn tiếp tục những trọng trách mới thêm một thời gian nữa. Mãi vài năm trước đây, MI5 mới chuyển trọng tâm hoạt động sang chống khủng bố và hiện nay dành một phần không nhỏ tiền bạc và công sức để cản phá các hoạt động gián điệp của Nga vì họ cho rằng "các hoạt động do thám của Nga tại Anh đã ở mức không thể chấp nhận được".

Để lấp chỗ trống, năm 2006 Chính phủ Anh đã cho thành lập Cơ quan chống tội phạm có tổ chức trực thuộc Bộ Nội vụ Anh (Serious Organized Crime Agency - SOCA), trên cơ sở sáp nhập một số đơn vị cảnh sát. Nhiệm vụ của SOCA là chống mafia, trong đó có mafia Nga.

Kém hiệu quả

Tuy nhiên SOCA đã không với tay được đến thế giới ngầm của Nga. Có vẻ như cơ quan này đã không gặp may mắn ngay từ đầu. Họ bị đổ lên đầu tất cả những công việc khó khăn mà những đơn vị khác sung sướng vì cất được gánh nặng. Do bị quá tải mà chỉ một năm sau SOCA hầu như bị tê liệt. Không những thế giữa MI5 và SOCA còn diễn ra một cuộc chiến không chính thức. Do mới được thành lập, còn thiếu nhân sự, nên SOCA đã tung mồi lương (cao hơn 30%) để dụ các sĩ quan MI5 tầm tuổi dưới 40 về với mình.

Việc "thu hút nhân tài" này có thêm được sự hậu thuẫn, khi nhân vật được bổ nhiệm làm Chủ tịch SOCA không phải ai xa lạ mà chính là Stephen Lander, cựu sếp sòng của MI5. Sau vụ đánh bom ở tàu điện ngầm London tháng 6.2005, biên chế của MI5 tăng lên gần gấp đôi (nay khoảng 4.200 người), thâm niên của nhiều người trong số đó chỉ vẹn vẹn có 18 tháng. Kết cục là MI5 có một lỗ hổng lớn về nhân sự, vì chỉ toàn "người già" và "nhãi ranh". Điều đó khiến quan hệ giữa SOCA và MI5 thêm tồi tệ. Báo chí Anh đã đăng tải những lời dè bỉu của các quan chức MI5 rằng quân của SOCA làm việc như nghiệp dư.

Có tin thời gian gần đây Anh chi thêm tiền để chống các hoạt động gián điệp của Nga làm dấy lên hy vọng rằng điều đó sẽ hàn gắn quan hệ giữa MI5 và SOCA. Tuy nhiên, điều này vẫn chưa xảy ra.

Về mặt cơ cấu, SOCA là một thứ ở giữa cảnh sát và mật vụ. Kể từ khi Stephen Lander được bổ nhiệm, thì phe "mật vụ" trở nên thắng thế. SOCA thu thập thông tin, nhưng không chuyển sang toà án, vì toà luôn đòi hỏi nguồn tin. Chính vì số lượng tin tức chuyển sang toà án quá ít ỏi mà SOCA đã phải nhận những lời chỉ trích hồi tháng 5 năm nay.

Bản thân SOCA không có bộ phận nào trực tiếp xử lý mafia Nga, thậm chí còn không có cả nhân sự phụ trách mảng này. Các chuyên gia về Nga thì có, nhưng họ đều xuất thân từ MI5 và đều có kinh nghiệm phản gián. Vì tất cả đều ở độ tuổi 40-50, nên ông Lander đã bổ nhiệm họ vào các vị trí lãnh đạo. Đã có thời gian dài, một sĩ quan an ninh Anh có quan hệ chặt chẽ với Bộ Nội vụ LB Nga. Chính anh ta đã bắt giữ ba hacker người Nga là I.Maksakov, A. Petrov và D. Stepanov. Ba thanh niên này đã tấn công vào 9 doanh nghiệp của Anh và Ireland gây thiệt hại tới 2 triệu bảng Anh. Hiện giờ sĩ quan này đang chờ xuất ngũ. Bên cạnh đó, Bộ Nội vụ Nga cũng đã mất hứng thú hợp tác với người Anh sau vụ điệp viên Litvinenko bị đầu độc. Cho nên vụ bắt giữ 3 hacker là thành công hợp tác duy nhất.

Tuy nhiên SOCA vẫn thuyết phục dư luận rằng họ không quên mafia Nga. Lãnh đạo SOCA mới đây tuyên bố rằng họ đã đóng vai trò then chốt trong vụ bắt giữ tại London hồi tháng 10 năm ngoái trùm buôn lậu ma tuý Nga Ricardo Rotmann, hay còn gọi là Ricardo Fanchini. "Nổi danh" từ thập niên 1990 khi cho sản xuất rượu vodka "Kremlevskaya", hắn là một trong những tên đầu đảng của đường dây vận chuyển ma tuý và thuốc lắc từ Đông Nam AÁ vào Châu Âu. Trong cuốn sách về tội phạm có tổ chức của Nga, tác giả Đức Juergen Roth gọi Fanchini là một trong ba "bố già" quyền uy nhất của mạng lưới mafia Nga lưu vong tại Châu Âu và Mỹ. Fanchini đã từng dính dáng đến cuộc đua ôtô Công thức Một và tài trợ cho Monaco Grand Prix năm 1996.

Tháng 2 năm nay, tên này đã bị di lý sang New York (Mỹ). Không có thông tin gì về sự tham gia của phía Nga trong vụ bắt giữ này.

Nhưng ma tuý không phải là lĩnh vực mà mafia Nga thích làm ở London. Chính vì không chịu hiểu thực tế đó mà Interpol đã chỉ trích ban lãnh đạo của SOCA. (còn tiếp) 
 Quỳnh An dịch