Ở đây không đặt câu hỏi cũ rằng ai đã dùng hết số hàng ưu đãi miễn thuế đó, mà là ai đã hưởng lợi từ chính sách đặc biệt dành cho đại đa số người dân vùng biên giới?

Ưu đãi thành... đặc lợi?

Theo biểu thuế suất nhập khẩu (NK) hiện hành thì máy điều hoà nhiệt độ NK phải nộp thuế NK 40% + thuế tiêu thụ đặc biệt 15% + VAT 5%, rượu ngoại NK phải nộp thuế TTĐB từ 20% - 65% (tuỳ theo nồng độ) + VAT 10%.
 
Bài toán số học cho chúng ta con số chênh lệch "lợi nhuận" khổng lồ từ các mặt hàng ưu đãi này - khi nó được thẩm lậu từ Khu KTTMĐB Lao Bảo tràn về lại nội địa bằng đường số 9 hoặc các "cánh gà" đường biên.

Ngay từ năm 2004, UBND tỉnh QT đã thừa nhận tình trạng lợi dụng chính sách miễn thuế, rượu ngoại đã được nhập khẩu tràn lan, thẩm lậu vào nội địa nên đã áp dụng các biện pháp quản lý đặc biệt như tạm ngừng nhập khẩu để kiểm tra, ban hành các điều kiện bắt buộc nhằm hạn chế nhập khẩu... Tuy nhiên, từ đó đến nay, tình hình tại khu này vẫn không được kiểm soát một cách hữu hiệu.

Năm 2006, UBND tỉnh QT tại văn bản 1149 ký ngày 30.5.2006 đã cho phép một nhóm gồm 7 DN được NK rượu ngoại trị giá 1 triệu USD. Mới đây nhất, ngày 9.1.2008, UBND tỉnh QT đã cho phép 12 DN được nhập rượu vào khu trong năm 2008 trị giá 1 triệu USD (văn bản số 48/UBND - TM).

Trong bảng phân bổ chỉ tiêu NK rượu do BQL Khu KTTMĐB Lao Bảo lập có 2 DN được phân nhiều nhất là DNTN Hoàng Ngọc (125.000USD) và Cty CP Đông Nam Á (125.000USD) với lý do là 2 DN này có siêu thị.

Tương tự, năm 2006, những DN này đã nhập 11.394 bộ máy điều hoà nhiệt độ trị giá 2,897 triệu USD; và năm 2007 đã tăng lên 26.534 bộ trị giá gần 8 triệu USD. Sự ưu đãi về thuế đã trở thành sự đặc lợi cho một nhóm nhỏ DN tư nhân.

Cảnh báo và kiến nghị

Có nhiều dấu hiệu cho thấy Khu KTTMĐB Lao Bảo đã, đang trở thành một "túi chứa" hàng NK ưu đãi miễn thuế để rồi tìm các "ngõ ngách" thẩm lậu về nội địa.
 
Một cán bộ hải quan Khu KTTMĐB Lao Bảo cho hay, kết quả kiểm tra hồ sơ xuất mặt hàng máy điều hoà nhiệt độ ở một số DN thấy rằng có sự hợp thức hồ sơ vi phạm pháp luật, có những địa chỉ xuất máy điều hoà khi đến nơi chỉ thấy nhà tranh trống hoác, có những cái tên người dân trong khu mua đến 30 - 35 bộ máy điều hoà...

Con số 225 bộ máy điều hoà bị tịch thu sau cổng B của khu trong năm 2007 là một phần rất nhỏ so với số thẩm lậu; nhưng nó phản ánh một phương diện khác của tình hình: Sẽ là không đủ nhân lực để chống buôn lậu theo kiểu rải quân vào rừng bắt các vụ vận chuyển rượu, máy điều hoà... đi theo đường rừng lách cổng B!

Từ thực trạng "nóng" và nhiều nguy cơ vi phạm pháp luật tiềm ẩn trong việc thực hiện chính sách ưu đãi miễn thuế hàng NK vào Khu KTTMĐB Lao Bảo, thiết nghĩ Chính phủ cần ra lệnh dừng ngay việc cho phép NK rượu ngoại, máy điều hoà nhiệt độ vào khu này, ít nhất là trong ngắn hạn.

Đồng thời cần tổng rà soát tất cả các khu kinh tế cửa khẩu (KTCK) có chính sách ưu đãi tương tự để có biện pháp thắt chặt, hạn chế NK miễn thuế các mặt hàng nhạy cảm có thuế suất NK cao như rượu bia, máy điều hoà... 

Báo Lao Động số ra ngày 13.4.2007 đăng bài "Thực thi chính sách miễn thuế ôtô nhập khẩu ở Lao Bảo: Những lỗ hổng... chết người (!)" đã  cảnh báo về những sai phạm có dấu hiệu của loại tội phạm cố ý làm trái gây hậu quả nghiêm trọng khi hàng chục chiếc ôtô miễn thuế biển kiểm soát LB đã tràn về nội địa bằng thủ thuật hợp thức hồ sơ; và đề xuất hướng giải quyết cho nộp thuế để lấy BKS lưu hành nội địa. Ngay sau khi báo phát hành, các cơ quan công quyền, các cá nhân, đơn vị liên quan việc NK xe đã tỏ rõ sự đồng tình cao với Báo Lao Động. Đa số "chủ xe" LB miễn thuế đã tự giác đi nộp thuế NK. Cục Hải quan QT ngày 26.2 cho biết: Đến thời điểm này, cục đã làm thủ tục thu thuế NK cho 29 xe LB tự giác đến khai nộp thuế với số tiền 13,727 tỉ đồng và đã xử lý 3 xe vi phạm (không tự giác) với số tiền truy thu thuế NK trên 1,5 tỉ.