Nhờ vậy, nơi đây đã xuất hiện ngày càng nhiều gương đồng bào dân tộc thiểu số "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh". A Jăn - dân tộc Ba Na, trú tại làng Groi, xã Chư H'reng, thành phố Kon Tum - là một trong những tấm gương điển hình.

Tiếp tôi trong ngôi nhà nhỏ nhưng ngăn nắp, khang trang, A Jăn kể về thuở hàn vi của mình: “Năm 1990, lúc ấy em lên 10 tuổi, không may bố qua đời. Sau đó không lâu, mẹ cũng ra đi đột ngột. Thuở đó, em còn nhỏ quá nên chỉ thấy bà con trong làng tập trung đánh cồng chiêng, uống rượu 2 đến 3 ngày để đưa tang bố mẹ”.

Giọng A Jăn trầm hẳn, khóe mắt đỏ hoe. Trong khoảng thời gian chưa đầy một năm, hai người thân yêu nhất của em đã qua đời.

Ngập ngừng giây lát, A Jăn nói tiếp “Khi ấy người anh của em cũng chỉ mới 15 tuổi, thế là hai anh em đùm bọc sống bên nhau. Chẳng bao lâu sao đó, anh A Hmưn cũng qua đời”.

Nỗi đau lần nữa lại chất chồng lên tấm thân gầy còm, thiếu dưỡng chất của A Jăn. Bố mẹ mất, không nơi nương tựa, nhưng chàng thiếu niên người dân tộc thiểu số này vẫn tự lực, với ý chí vươn lên.

Động lực để “khuấy nước lã nên hồ”

Từ hai bàn tay trắng, đến nay, A Jăn đã có nhà cửa khang trang, trồng gần 6ha mía (gần 6.000m2), 1 sào gừng, mỗi năm thu nhập gần trăm triệu đồng, giải quyết công ăn việc làm cho hàng trăm công lao động thủ công là đồng bào dân tộc thiểu số mỗi năm. Động lực gì đã thôi thúc em có được cơ ngơi như ngày hôm nay-tôi hỏi.

A Jăn trả lời không một chút đắn đo:”Năm 1989, lúc đó em học lớp 3 ở làng, nghe thầy giáo dạy: “Không có việc gì khó/ Chỉ sợ lòng không bền/ Đào núi và lấp biển/ Quyết chí ắt làm nên”.

A Jăn đang phun thuốc kích thích nảy mầm mía.

Sau này, cứ mỗi buổi sáng chào cờ thứ hai đầu tuần tại nhà rông, già làng A Hiu thường nhắc lại những lời dạy của Bác nên càng thôi thúc ý chí vươn lên mạnh mẽ. Người ta có mẹ, có ba, còn em không có ai cả nên phải làm thôi. Không có việc gì khó. Lúc nhỏ em chăn dắt trâu, bò mỗi năm được người ta trả công từ 2-3 triệu đồng. Tiếp đến bà con thuê cuốc rẫy, vác mía... công người lớn được khoảng 30 ngàn, còn em thì người ta trả công từ 10-15 ngàn đồng, em cũng chấp nhận. Nhận được những đồng tiền từ mồ hôi, công sức của mình, em mừng lắm”.

A Jăn cười, kể tiếp:” Có những lúc xuống phố, thấy nhiều người trẻ có trong tay bạc tỉ. Em nghĩ, họ làm được thì mình cũng làm được. Song, họ có điều kiện còn mình tay trắng nên nhiều đêm trằn trọc ngủ không được.
 
“Không có việc gì khó mà, chỉ sợ lòng không bền thôi”, thế là ngày ngày em đi làm thuê, cuốc mướn, dành dụm mãi được vài triệu bạc. Đánh liều, thuê đất của bà con trong làng trồng mía, trồng gừng. May quá, năm đó được mùa, mía được giá, bán 1ha thu lãi gần 15 triệu; 1 sào gừng cho được ba tấn, bán mỗi kilôgram được 5 ngàn đồng, thu 15 triệu... cả hai thứ được gần 30 triệu. Từ số vốn ban đầu này em mở rộng diện tích mía, từ 1ha đến 1,5ha; rồi 2ha, đến nay em có gần 6ha mía. Nếu được thì em sẽ mở rộng diện tích trồng mía lên 10ha. Em cũng dự tính chăn nuôi thêm bò”.

A Jăn nhẩm tính: ”Nếu giá mía được như nhà máy khuyến cáo mua 800 đồng mỗi kilôgram, thì mỗi sào mía tốt, nhiều chữ đường thu được 8 triệu. Trừ mọi chi phí thì gần 6ha mía và 1 sào gừng đang chăm sóc của em cũng thu được gần trăm triệu đồng trong năm nay. Hễ ai bàn, tính chuyện làm ăn là em mê lắm, thích nghe mãi không ngán”. Tôi cũng chào thua một anh nông dân người Ba Na, nói chưa sõi tiếng phổ thông, mới học lớp ba trường làng, song giỏi nhẩm tính!

Có chí, làm nên

Khi nói về A Jăn, già làng A Hiu, làng Groi, xã Chư H’reng tự hào khoe: “Thằng Jăn giỏi lắm, giỏi hơn cả già. Vốn liếng ban đầu chả có, nó đi làm thuê, dành dụm tiền rồi thuê đất của bà con trong làng trồng mía, trồng gừng. Đến nay, nó lại mướn lũ thanh niên trong làng giúp lại. Cứ mỗi hécta mía làm cỏ 2 đợt, mỗi đợt thuê khoảng 30 công. Gần 6ha mía của nó đã thuê trên 300 công. Mỗi công trả 53 ngàn đồng, thì nó đã giải quyết công ăn việc làm cho bà con dân tộc thiểu số Ba Na với số tiền gần 16 triệu đồng mỗi năm. Thằng này giỏi, không rượu chè, không thuốc lá.

Già A Hiu đánh kẻng tập trung dân làng chào cờ.

Già cũng thường xuyên nhắc nhở bà con dân làng vào buổi chào cờ đầu tuần: Ai cũng phải làm, làm giàu chính đáng bằng mồ hôi, công sức của mình; phải đoàn kết, thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau như Bác Hồ đã dạy. Ông bà phải làm gương cho bố, mẹ; bố mẹ phải làm gương cho con, cháu; người lớn phải làm gương cho lũ trẻ. Mình thường xuyên dịch những lời Bác dạy; những gương làm giàu, gương giúp đỡ đồng bào ra tiếng Ba Na để đọc cho bà con dân làng nghe vào sáng thứ hai mỗi tuần, để mọi người học tập”.

A Phú - thủ lĩnh thanh niên của làng Groi cũng trầm trồ thán phục “A Jăn giỏi lắm, không uống rượu, không thuốc lá, biết tiết kiệm theo lời Bác. Nó là đoàn viên gương mẫu”.

A Jăn mới chỉ học lớp 3 trường làng, nhưng đã cưới Y Tuyết tốt nghiệp Đại học Sư phạm Quy Nhơn. Sao A Jăn cưới được Y Tuyết giỏi thế, Y Tuyết ở mãi tận làng Rơ Wắt, xã Đăk Năng, TP.Kon Tum - tôi hỏi. A Jăn “bật mí” : “Em không biết, nhưng em nghĩ, nó biết chữ thì bày mình tính toán làm ăn, rồi con mình cũng biết chữ hơn mình. Em muốn học thêm cái chữ nữa, học thêm dễ tính chuyện làm ăn, đọc tài liệu, sách báo thì sáng cái đầu mình ra”.

“Em thích A Jăn thật thà, biết tính toán làm ăn, không uống rượu bia, không thuốc lá. Thế là em ưng cái bụng cưới A Jăn thôi” - Y Tuyết ngượng nghịu trả lời.

Nhìn đứa con trai kháu khỉnh của A Jăn chào đời gần được 2 tháng, thằng bé trông cứng cỏi, khỏe mạnh, như chắp thêm nghị lực, ước mơ cho A Jăn. Chia tay với A Jăn, nhìn những đồng mía đang lên xanh mơn mởn chạy tít tận chân trời, những mảnh gừng xanh ngắt một màu lá mới, tôi tin chắc rằng ước mơ làm giàu của cậu bé mồ côi A Jăn sẽ trở thành hiện thực. Và mong hy vọng, mỗi người thanh niên đã được tiếp thêm ý chí và sức mạnh từ những lời dạy của Bác Hồ sẽ thực hiện thành công ước mơ, hoài bão của chính mình. Những gương điển hình tiên tiến làm theo lời Bác ngày càng lan tỏa hơn nữa trong xã hội.